WIELKIE SONATY SKRZYPCOWE - ANNA PRABUCKA-FIRLEJ I ADAM BRUDEREK
W czwartkowy wieczór zabrzmiały w Sali Akustycznej Zamku Królewskiego w Niepołomicach dźwięki skrzypiec i fortepianu.
Na koncert w ramach XIV Międzynarodowego Festiwalu „Związki pomiędzy kulturą Południa a Północy. Schubert – Chopin – Grieg. Wzajemne inspiracje i rezonans w malarstwie i literaturze” przyjechała dwójka artystów od lat związanych z Gdańską Akademią Muzyczną. Do fortepianu zasiadła Anna Prabucka-Firlej, profesor Katedry Kameralistyki Wydziału Instrumentalnego, a skrzypce chwycił dr Adam Bruderek, współpracownik Uczelni. Wspólnie muzycy występują od wielu lat, również dokonując nagrań, takich jak niezwykle interesujące American Sonatas for violine & piano kompozytora amerykańskiej awangardy XX wieku Charlsa Ivesa.
Koncert otworzyła Sonata B-dur KV 454 Wolfganga Amadeusza Mozarta. Mozart skomponował ten utwór dla skrzypaczki Reginy Strinasacchi, z która dokonał jej prawykonania w wiedeńskim Theater am Kärntnertor w kwietniu 1784 roku. Charakterystyczny dla muzyki okresu klasycyzmu dobór środków wyrazowych zawsze odsłania jakość współpracy artystycznej w zespole.
Trzeba powiedzieć, że w przypadku prof. Prabuckiej-Firlej i dra Bruderka wzajemne zrozumienie i wspólny oddech został głęboko dopracowany.
Publiczność mogła zachwycić się ulotnymi wirtuozowskimi przebiegami części szybkich (Allegro), rozmarzyć wsłuchując w słodko-rzewne melodie części wolnej (Andante), aby ponownie ulec urokowi bogatą techniką w finałowym Allegretto.
W odmienny nastrój wprowadził Cinq Pieces Alexandra Tansmana, polskiego kompozytora żydowskiego pochodzenia, urodzonego u progu XX wieku w Łodzi. Kompozytor po studiach w Warszawie wyjechał w 1919 roku do Paryża, gdzie spędził większość życia. Cinq Pieces skomponował w 1930 roku, pod wpływem zyskującego na znaczeniu neoklasycyzmu w muzyce, reprezentowanego m. in. przez Francisa Poulenca i Karola Szymanowskiego, którego wpływy można usłyszeć w ulotnej lini melodycznej w drugim ogniwie cyklu – Chanson et Boite à Musique. Muzycy wykazali się werwą i prezycją rytmiczną w wirtuozowskiej Toccacie otwierającej cykl. Chanson et Boite à Musique przyniosła wiele subtelnych odcieni kolorystycznych, w dźwiękach, które wypełniły
 Salę Akustyczną aż po wysokie sklepienie.  W Ari skrzypek wzruszył publiczność nostalgicznym  prowadzeniem szerokooddechowej lini melodycznej.
 Wieńczące cykl Basso Ostinato dało okazję do prawdziwego popisu wirtuozowskiego obojga muzyków.
Po krótkiej przerwie muzycy zaprezentowali jedno z najważniejszych dzieł w literaturze muzycznej na skrzypce i fortepian – Sonatę Césara Francka. Dzieło
to, podobnie jak Cinq Pieces Tansmana, powstało w duchu neoklasycyzmu. Co ciekawe Sonata powstała jako prezent ślubny dla wirtuoza skrzypiec Eugène Ysaÿe.
Została wykonana po raz pierwszy podczas wesela, a następnie publicznie w Królewskich Muzeach Sztuk Pięknych w Brukseli w 1886 roku. Ysaÿe musiał być zadowolony z ofiarowanego mu dzieła, gdyż wykonywał je wielokrotnie przez kolejnych czterdzieści lat swojego życia, współpracując z takimi pianistami jak Ferruccio
Busoni, Vicent d’Indy, czy Leopold Godowski. Sonata stanowi wyzwanie dla wykonawców, z uwagi na zaawansowaną technikę pianistyczną. W pierwszej części – Allegretto ben moderato – Adam Bruderek zachwycał konsekwentym prowadzeniem śpiewych linii tematycznych. W części drugiej – Allegro – prof. Prabucka-Firlej wykazała się mistrzowską techniką pianistyczną, a jej partia dała oparcie dla powracających
motywów skrzypiec. Możliwość bardziej swobodnego kształtowania narracji i rozkoszowania się kolorystyką, charakterystyczną dla muzyki francuskiej, pojawiła się w kolejnej części sonaty – Ben moderato: Recitativo-Fantasia. W finałowym Allegretto poco mosso muzycy wykazali się konsekwentym budowaniem narracji
i pięknym kształtowaniem melodii. Wykonawcom udało się nie tylko wydobyć różnorodną kolorystykę, ale i zbudować wykonanie, o prcyzyjnie rozplanowanej strukturze dramatycznej.
Należy powiedzieć, że muzycy zaprezenotwali dzieła najwyższej klasy, każdorazowo w pełni oddając ich charakter. Możliwość wysłuchania muzyki Mozarta, Tansmana i Francka była prawdziwą gratką dla zgromadzonej licznie publiczności w Zamku Królewskim w Niepołomicach. Nie obeszło się bez bisów. Usłyszeliśmy Lento con gran espressione Fryderyka Chopina.

IZABELA JUTRZENKA-TRZEBIATOWSKA