{"id":2709,"date":"2023-07-10T02:55:53","date_gmt":"2023-07-10T02:55:53","guid":{"rendered":"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?page_id=2709"},"modified":"2024-03-03T20:32:18","modified_gmt":"2024-03-03T20:32:18","slug":"wydawnictwo-polart","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?page_id=2709","title":{"rendered":"WYDAWNICTWO POLART &#8211; JOANNA KRUPI\u0143SKA-TRZEBIATOWSKA"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>WYDAWNICTWO POLART WYDAJEMY:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>KSI\u0104\u017bKI<\/p>\n\n\n\n<p>TOMIKI POEZJI<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>ALBUMY O SZTUCE<\/p>\n\n\n\n<p>KATALOGI WYSTAW<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/cygnus-joanna.blogspot.com\/2010\/06\/drop-box.html\">https:\/\/cygnus-joanna.blogspot.com\/2010\/06\/drop-box.html<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>HYBRYDA PISMO ARTYSTYCZNO-LITERACKIE<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>NOWO\u015aCI WYDAWNICZE<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img data-attachment-id=\"2710\" data-permalink=\"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?attachment_id=2710\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/okladka_internet-1.jpg?fit=1181%2C797\" data-orig-size=\"1181,797\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"okladka_internet-1\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/okladka_internet-1.jpg?fit=300%2C202\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/okladka_internet-1.jpg?fit=656%2C443\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/okladka_internet-1.jpg?resize=656%2C442\" alt=\"\" class=\"wp-image-2710\" width=\"656\" height=\"442\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/okladka_internet-1.jpg?resize=1024%2C691 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/okladka_internet-1.jpg?resize=300%2C202 300w, https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/okladka_internet-1.jpg?resize=150%2C101 150w, https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/okladka_internet-1.jpg?w=1181 1181w\" sizes=\"(max-width: 656px) 100vw, 656px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><figcaption>cz 1 <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fyoutu.be%2F4DVtk2V0qO4%3Ffbclid%3DIwAR2OSiZedVrGZrISLwDmM1C7gnhaIy27UQ1SAZLU74szJipOXUnrSN_SQ9g&amp;h=AT0Hb7lFBDTV2oDuWv4fcIensqnLFtBkFaTvEh_28fX_J-C5L0u8eeBQrCuEACQFU1wQcJULGQ8vXRENRGuD5ubIs8nAlZ6eZXVpwUDuMRzo34a7At2GIK2qH4bOvjnerwHx&amp;__tn__=-UK-R&amp;c[0]=AT1o1H5wq87JeKYu5xKk7lafOKSVg_dF82_i6MOGRpwhREAulEU5VspWgpkwYFOoZOnEy3Voi8tQGayR96_B1AERWPVxnB5PS32MC06ufg5Zj9vqDyPKsHf2drqBCcXEaSPEjsYZpBm3zlLNxe5DsZ0XLxJha8wdiqnVgTJKlUImJ7TcWYHN\" target=\"_blank\">https:\/\/youtu.be\/4DVtk2V0qO4<\/a><br>cz 2 <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/youtu.be\/th8xBr_b6rE?fbclid=IwAR30p3kPBTCXkzWZVYtpP3NQLdtaudmzVftKDgCpVjdT3l2laeAVfq2AkNQ\" target=\"_blank\">https:\/\/youtu.be\/th8xBr_b6rE<\/a><br>cz 3 <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/youtu.be\/D7CnchQobXY?fbclid=IwAR0iC_O_CklR_bBnYi-_guLQIu_Nw_Rywqer48UuDR57I-IqRLhuydadXd4\" target=\"_blank\">https:\/\/youtu.be\/D7CnchQobXY<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div data-carousel-extra='{\"blog_id\":1,\"permalink\":\"http:\\\/\\\/polart-stowarzyszenie.pl\\\/?page_id=2709\"}' class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<div class=\"jetpack-video-wrapper\"><span class=\"embed-youtube\" style=\"text-align:center; display: block;\"><iframe class='youtube-player' width='656' height='369' src='https:\/\/www.youtube.com\/embed\/rZoahTO7Kjk?version=3&#038;rel=1&#038;showsearch=0&#038;showinfo=1&#038;iv_load_policy=1&#038;fs=1&#038;hl=pl-PL&#038;autohide=2&#038;wmode=transparent' allowfullscreen='true' style='border:0;' sandbox='allow-scripts allow-same-origin allow-popups allow-presentation'><\/iframe><\/span><\/div>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-container-2 wp-block-gallery-1 wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-attachment-id=\"2958\" data-permalink=\"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?attachment_id=2958\" data-orig-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/OKLADKA_DRUK-1.jpg?fit=14693%2C9921\" data-orig-size=\"14693,9921\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"OKLADKA_DRUK-1\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/OKLADKA_DRUK-1.jpg?fit=300%2C203\" data-large-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/OKLADKA_DRUK-1.jpg?fit=656%2C443\" loading=\"lazy\" width=\"656\" height=\"443\" data-id=\"2958\"  src=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/OKLADKA_DRUK-1.jpg?resize=656%2C443\" alt=\"\" class=\"wp-image-2958\" data-recalc-dims=\"1\"\/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-attachment-id=\"2894\" data-permalink=\"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?attachment_id=2894\" data-orig-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/399631015_7278897608786870_8089643098698438638_n.jpg?fit=1872%2C1276\" data-orig-size=\"1872,1276\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"399631015_7278897608786870_8089643098698438638_n\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/399631015_7278897608786870_8089643098698438638_n.jpg?fit=300%2C204\" data-large-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/399631015_7278897608786870_8089643098698438638_n.jpg?fit=656%2C447\" loading=\"lazy\" width=\"656\" height=\"447\" data-id=\"2894\"  src=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/399631015_7278897608786870_8089643098698438638_n.jpg?resize=656%2C447\" alt=\"\" class=\"wp-image-2894\" srcset=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/399631015_7278897608786870_8089643098698438638_n.jpg?w=1872 1872w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/399631015_7278897608786870_8089643098698438638_n.jpg?resize=300%2C204 300w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/399631015_7278897608786870_8089643098698438638_n.jpg?resize=1024%2C698 1024w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/399631015_7278897608786870_8089643098698438638_n.jpg?resize=150%2C102 150w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/399631015_7278897608786870_8089643098698438638_n.jpg?resize=1536%2C1047 1536w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/399631015_7278897608786870_8089643098698438638_n.jpg?w=1312 1312w\" sizes=\"(max-width: 656px) 100vw, 656px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-attachment-id=\"2890\" data-permalink=\"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?attachment_id=2890\" data-orig-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/398672626_7231982260145072_616535510232238845_n.jpg?fit=1838%2C1242\" data-orig-size=\"1838,1242\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"398672626_7231982260145072_616535510232238845_n\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/398672626_7231982260145072_616535510232238845_n.jpg?fit=300%2C203\" data-large-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/398672626_7231982260145072_616535510232238845_n.jpg?fit=656%2C443\" loading=\"lazy\" width=\"656\" height=\"443\" data-id=\"2890\"  src=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/398672626_7231982260145072_616535510232238845_n.jpg?resize=656%2C443\" alt=\"\" class=\"wp-image-2890\" srcset=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/398672626_7231982260145072_616535510232238845_n.jpg?w=1838 1838w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/398672626_7231982260145072_616535510232238845_n.jpg?resize=300%2C203 300w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/398672626_7231982260145072_616535510232238845_n.jpg?resize=1024%2C692 1024w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/398672626_7231982260145072_616535510232238845_n.jpg?resize=150%2C101 150w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/398672626_7231982260145072_616535510232238845_n.jpg?resize=1536%2C1038 1536w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/398672626_7231982260145072_616535510232238845_n.jpg?w=1312 1312w\" sizes=\"(max-width: 656px) 100vw, 656px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<h2>JOANNA KRUPI\u0143SKA-TRZEBIATOWSKA  TRYLOGIA KIEDY MI\u0141O\u015a\u0106 BY\u0141A ZBRODNI\u0104 <\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-attachment-id=\"2931\" data-permalink=\"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?attachment_id=2931\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/TRYLOGIA.jpg?fit=1080%2C810\" data-orig-size=\"1080,810\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"TRYLOGIA\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/TRYLOGIA.jpg?fit=300%2C225\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/TRYLOGIA.jpg?fit=656%2C492\" loading=\"lazy\" width=\"656\" height=\"492\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/TRYLOGIA.jpg?resize=656%2C492\" alt=\"\" class=\"wp-image-2931\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/TRYLOGIA.jpg?resize=1024%2C768 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/TRYLOGIA.jpg?resize=300%2C225 300w, https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/TRYLOGIA.jpg?resize=150%2C113 150w, https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/TRYLOGIA.jpg?w=1080 1080w\" sizes=\"(max-width: 656px) 100vw, 656px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>T 1 EWA <\/p>\n\n\n\n<p>Akcja pierwszej cz\u0119\u015bci powie\u015bci toczy si\u0119 w przedwojennym Gda\u0144sku. G\u0142\u00f3wna bohaterka Ewa Reinhardt, c\u00f3rka znanego niemiecka lekarza, uczestnika pierwszej wojny \u015bwiatowej, jako nastolatka zakochuje si\u0119 bez pami\u0119ci w Maurycym Rosenfeldzie, lecz z racji r\u00f3\u017cnic wyznaniowych i kulturowych napotyka na zdecydowany op\u00f3r ze strony jego \u017cydowskiej rodziny, ojca potentata zbo\u017cowego. Zrozpaczona podejmuje studia prawnicze w&nbsp; Belinie i tam wdaje si\u0119 w romans ze studentem architektury Rudolfem Bergmannem, przysz\u0142ym budowniczym Konzentrationslager Stutthof. Ksi\u0105\u017cka przedstawia kulisy rodzenia si\u0119 nazizmu i dochodzenia do w\u0142adzy Hitlera, Holokaust, a tak\u017ce przebieg drugiej wojny \u015bwiatowej, jednak\u017ce na pierwszym planie rysuje si\u0119 tr\u00f3jk\u0105t mi\u0142osny, w jaki uwik\u0142a\u0142a si\u0119 Ewa Reinhardt i dramatyczna rywalizacja dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn: Maurycego Rosenfelda i Rudolfa Bergmanna.<\/p>\n\n\n\n<p>T 2 MICHAEL<\/p>\n\n\n\n<p>Akcja drugiej cz\u0119\u015bci powie\u015bci \u201eMichael\u201d przenosi si\u0119 do Francji, dok\u0105d trafia syn bohaterki cz\u0119\u015bci pierwszej Ewy Reinhardt i Maurycego Rosenfelda. Michaela wychowuje brat ojca, znany francuski onkolog Aron Rosenfeld w wyznaniu moj\u017ceszowym przez co ch\u0142opiec natrafia na powa\u017cne trudno\u015bci adaptacyjne. Michael zostaje psychiatri\u0105 ju\u017c jako doros\u0142y cz\u0142owiek konfrontuje si\u0119 z przesz\u0142o\u015bci\u0105. Spotyka ze swoim m\u0142odszym przyrodnim bratem Janem Bergiem, synem znienawidzonego nazisty.<\/p>\n\n\n\n<p>T 3 WIKTORIA<\/p>\n\n\n\n<p>Akcja trzeciej cz\u0119\u015bci \u201eWiktoria\u201d rozpoczyna si\u0119 w dniu pogrzebu ojca bohaterki, na kt\u00f3rym pojawia si\u0119 tajemnicza posta\u0107 doktora Michaela Rosenfelda. Ods\u0142ania przed ni\u0105 prawd\u0119 o jej pochodzeniu i sprawia, \u017ce Wiktoria wyrusza w d\u0142ug\u0105 podr\u00f3\u017c po Europie w poszukiwaniu w\u0142asnych korzeni. Przez prawie tysi\u0105c stron autorka utrzyma\u0142a precyzyjnie sie\u0107 skomplikowanych powi\u0105za\u0144 rodzinno-mi\u0142osno-politycznych przedstawionych postaci, odkrywaj\u0105c kolejne tajemnice. To nie tylko powie\u015b\u0107 totalna, to powie\u015b\u0107 sensacyjno-szpiegowska.<\/p>\n\n\n\n<h2>PROZA<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-attachment-id=\"3079\" data-permalink=\"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?attachment_id=3079\" data-orig-file=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/424708620_10220430962443603_8481314686369530268_n.jpg?fit=2048%2C1541\" data-orig-size=\"2048,1541\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;Maria Lezanska&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"424708620_10220430962443603_8481314686369530268_n\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/424708620_10220430962443603_8481314686369530268_n.jpg?fit=300%2C226\" data-large-file=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/424708620_10220430962443603_8481314686369530268_n.jpg?fit=656%2C494\" loading=\"lazy\" width=\"656\" height=\"494\" src=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/424708620_10220430962443603_8481314686369530268_n.jpg?resize=656%2C494\" alt=\"\" class=\"wp-image-3079\" srcset=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/424708620_10220430962443603_8481314686369530268_n.jpg?resize=1024%2C771 1024w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/424708620_10220430962443603_8481314686369530268_n.jpg?resize=300%2C226 300w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/424708620_10220430962443603_8481314686369530268_n.jpg?resize=150%2C113 150w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/424708620_10220430962443603_8481314686369530268_n.jpg?resize=1536%2C1156 1536w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/424708620_10220430962443603_8481314686369530268_n.jpg?w=2048 2048w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/424708620_10220430962443603_8481314686369530268_n.jpg?w=1312 1312w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/424708620_10220430962443603_8481314686369530268_n.jpg?w=1968 1968w\" sizes=\"(max-width: 656px) 100vw, 656px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/@joannakrupinska-nx2qw\">https:\/\/www.youtube.com\/@joannakrupinska-nx2qw<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.lulu.com\/spotlight\/joanna-krupinska-trzebiatowska?fbclid=IwAR2Q9xaeQqtXBwk3dSTYE09A9oXzr-2dQ_0gOf79UawJr2i1YBUk4QwmRWc\">https:\/\/www.lulu.com\/spotlight\/joanna-krupinska-trzebiatowska?fbclid=IwAR2Q9xaeQqtXBwk3dSTYE09A9oXzr-2dQ_0gOf79UawJr2i1YBUk4QwmRWc<\/a><\/p>\n\n\n\n<h2>POEZJA<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-attachment-id=\"3128\" data-permalink=\"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?attachment_id=3128\" data-orig-file=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/PEREGRYNACJE2-scaled.jpg?fit=2560%2C1816\" data-orig-size=\"2560,1816\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"PEREGRYNACJE2\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/PEREGRYNACJE2-scaled.jpg?fit=300%2C213\" data-large-file=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/PEREGRYNACJE2-scaled.jpg?fit=656%2C466\" loading=\"lazy\" width=\"656\" height=\"466\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/PEREGRYNACJE2.jpg?resize=656%2C466\" alt=\"\" class=\"wp-image-3128\" srcset=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/PEREGRYNACJE2-scaled.jpg?resize=1024%2C727 1024w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/PEREGRYNACJE2-scaled.jpg?resize=300%2C213 300w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/PEREGRYNACJE2-scaled.jpg?resize=150%2C106 150w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/PEREGRYNACJE2-scaled.jpg?resize=1536%2C1090 1536w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/PEREGRYNACJE2-scaled.jpg?resize=2048%2C1453 2048w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/PEREGRYNACJE2-scaled.jpg?w=1312 1312w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/PEREGRYNACJE2-scaled.jpg?w=1968 1968w\" sizes=\"(max-width: 656px) 100vw, 656px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-container-4 wp-block-gallery-3 wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-attachment-id=\"2717\" data-permalink=\"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?attachment_id=2717\" data-orig-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/okladka-czarna-hybryda-42_str1-1.jpg?fit=811%2C1218\" data-orig-size=\"811,1218\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;ANZ&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"okladka-czarna-hybryda-42_str1-1\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/okladka-czarna-hybryda-42_str1-1.jpg?fit=200%2C300\" data-large-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/okladka-czarna-hybryda-42_str1-1.jpg?fit=656%2C985\" loading=\"lazy\" width=\"656\" height=\"985\" data-id=\"2717\"  src=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/okladka-czarna-hybryda-42_str1-1.jpg?resize=656%2C985\" alt=\"\" class=\"wp-image-2717\" srcset=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/okladka-czarna-hybryda-42_str1-1.jpg?w=811 811w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/okladka-czarna-hybryda-42_str1-1.jpg?resize=200%2C300 200w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/okladka-czarna-hybryda-42_str1-1.jpg?resize=682%2C1024 682w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/okladka-czarna-hybryda-42_str1-1.jpg?resize=100%2C150 100w\" sizes=\"(max-width: 656px) 100vw, 656px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-attachment-id=\"3011\" data-permalink=\"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?attachment_id=3011\" data-orig-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/210655841_4207275956026438_1794161636518981087_n.jpg?fit=509%2C720\" data-orig-size=\"509,720\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"210655841_4207275956026438_1794161636518981087_n\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/210655841_4207275956026438_1794161636518981087_n.jpg?fit=212%2C300\" data-large-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/210655841_4207275956026438_1794161636518981087_n.jpg?fit=509%2C720\" loading=\"lazy\" width=\"509\" height=\"720\" data-id=\"3011\"  src=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/210655841_4207275956026438_1794161636518981087_n.jpg?resize=509%2C720\" alt=\"\" class=\"wp-image-3011\" srcset=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/210655841_4207275956026438_1794161636518981087_n.jpg?w=509 509w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/210655841_4207275956026438_1794161636518981087_n.jpg?resize=212%2C300 212w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/210655841_4207275956026438_1794161636518981087_n.jpg?resize=106%2C150 106w\" sizes=\"(max-width: 509px) 100vw, 509px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-container-6 wp-block-gallery-5 wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img src=\"Digital Library of Malopolska - Hybryda\" alt=\"\"\/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<div data-carousel-extra='{\"blog_id\":1,\"permalink\":\"http:\\\/\\\/polart-stowarzyszenie.pl\\\/?page_id=2709\"}' class=\"wp-container-9 wp-block-columns\">\n<div data-carousel-extra='{\"blog_id\":1,\"permalink\":\"http:\\\/\\\/polart-stowarzyszenie.pl\\\/?page_id=2709\"}' class=\"wp-container-7 wp-block-column\"><\/div>\n\n\n\n<div data-carousel-extra='{\"blog_id\":1,\"permalink\":\"http:\\\/\\\/polart-stowarzyszenie.pl\\\/?page_id=2709\"}' class=\"wp-container-8 wp-block-column\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<h2><\/h2>\n\n\n\n<h2>PROZA<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-container-11 wp-block-gallery-10 wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-attachment-id=\"2754\" data-permalink=\"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?attachment_id=2754\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/zdrada_02.jpg?fit=1724%2C2480\" data-orig-size=\"1724,2480\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"zdrada_02\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/zdrada_02.jpg?fit=209%2C300\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/zdrada_02.jpg?fit=656%2C943\" loading=\"lazy\" width=\"656\" height=\"944\" data-id=\"2754\"  src=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/zdrada_02.jpg?resize=656%2C944\" alt=\"\" class=\"wp-image-2754\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/zdrada_02.jpg?w=1724 1724w, https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/zdrada_02.jpg?resize=209%2C300 209w, https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/zdrada_02.jpg?resize=712%2C1024 712w, https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/zdrada_02.jpg?resize=104%2C150 104w, https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/zdrada_02.jpg?resize=1068%2C1536 1068w, https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/zdrada_02.jpg?resize=1424%2C2048 1424w, https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/zdrada_02.jpg?w=1312 1312w\" sizes=\"(max-width: 656px) 100vw, 656px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-attachment-id=\"2746\" data-permalink=\"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?attachment_id=2746\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/DR-Q.jpg?fit=410%2C580\" data-orig-size=\"410,580\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"DR-Q\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/DR-Q.jpg?fit=212%2C300\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/DR-Q.jpg?fit=410%2C580\" loading=\"lazy\" width=\"410\" height=\"580\" data-id=\"2746\"  src=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/DR-Q.jpg?resize=410%2C580\" alt=\"\" class=\"wp-image-2746\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/DR-Q.jpg?w=410 410w, https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/DR-Q.jpg?resize=212%2C300 212w, https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/DR-Q.jpg?resize=106%2C150 106w\" sizes=\"(max-width: 410px) 100vw, 410px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-attachment-id=\"2888\" data-permalink=\"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?attachment_id=2888\" data-orig-file=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/okladka_podglad-scaled.jpg?fit=2560%2C1815\" data-orig-size=\"2560,1815\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"okladka_podglad\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/okladka_podglad-scaled.jpg?fit=300%2C213\" data-large-file=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/okladka_podglad-scaled.jpg?fit=656%2C465\" loading=\"lazy\" width=\"656\" height=\"465\" data-id=\"2888\"  src=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/okladka_podglad-scaled.jpg?resize=656%2C465\" alt=\"\" class=\"wp-image-2888\" srcset=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/okladka_podglad-scaled.jpg?w=2560 2560w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/okladka_podglad-scaled.jpg?resize=300%2C213 300w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/okladka_podglad-scaled.jpg?resize=1024%2C726 1024w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/okladka_podglad-scaled.jpg?resize=150%2C106 150w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/okladka_podglad-scaled.jpg?resize=1536%2C1089 1536w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/okladka_podglad-scaled.jpg?resize=2048%2C1452 2048w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/okladka_podglad-scaled.jpg?w=1312 1312w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/okladka_podglad-scaled.jpg?w=1968 1968w\" sizes=\"(max-width: 656px) 100vw, 656px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-attachment-id=\"2733\" data-permalink=\"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?attachment_id=2733\" data-orig-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Donos.jpg?fit=1460%2C2048\" data-orig-size=\"1460,2048\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"Donos\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Donos.jpg?fit=214%2C300\" data-large-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Donos.jpg?fit=656%2C920\" loading=\"lazy\" width=\"656\" height=\"920\" data-id=\"2733\"  src=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Donos.jpg?resize=656%2C920\" alt=\"\" class=\"wp-image-2733\" srcset=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Donos.jpg?w=1460 1460w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Donos.jpg?resize=214%2C300 214w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Donos.jpg?resize=730%2C1024 730w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Donos.jpg?resize=107%2C150 107w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Donos.jpg?resize=1095%2C1536 1095w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Donos.jpg?w=1312 1312w\" sizes=\"(max-width: 656px) 100vw, 656px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-attachment-id=\"2741\" data-permalink=\"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?attachment_id=2741\" data-orig-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/CIEN.jpg?fit=450%2C600\" data-orig-size=\"450,600\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"CIEN\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/CIEN.jpg?fit=225%2C300\" data-large-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/CIEN.jpg?fit=450%2C600\" loading=\"lazy\" width=\"450\" height=\"600\" data-id=\"2741\"  src=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/CIEN.jpg?resize=450%2C600\" alt=\"\" class=\"wp-image-2741\" srcset=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/CIEN.jpg?w=450 450w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/CIEN.jpg?resize=225%2C300 225w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/CIEN.jpg?resize=113%2C150 113w\" sizes=\"(max-width: 450px) 100vw, 450px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-container-13 wp-block-gallery-12 wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-attachment-id=\"3136\" data-permalink=\"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?attachment_id=3136\" data-orig-file=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/polart-moja-milosc.jpg?fit=9921%2C7016\" data-orig-size=\"9921,7016\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"polart-moja-milosc\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/polart-moja-milosc.jpg?fit=300%2C212\" data-large-file=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/polart-moja-milosc.jpg?fit=656%2C464\" loading=\"lazy\" width=\"656\" height=\"464\" data-id=\"3136\"  src=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/polart-moja-milosc.jpg?resize=656%2C464\" alt=\"\" class=\"wp-image-3136\" data-recalc-dims=\"1\"\/><\/figure>\n<figcaption class=\"blocks-gallery-caption\"><br><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<div data-carousel-extra='{\"blog_id\":1,\"permalink\":\"http:\\\/\\\/polart-stowarzyszenie.pl\\\/?page_id=2709\"}' class=\"wp-container-19 wp-block-columns\">\n<div data-carousel-extra='{\"blog_id\":1,\"permalink\":\"http:\\\/\\\/polart-stowarzyszenie.pl\\\/?page_id=2709\"}' class=\"wp-container-18 wp-block-column\" style=\"flex-basis:100%\">\n<div data-carousel-extra='{\"blog_id\":1,\"permalink\":\"http:\\\/\\\/polart-stowarzyszenie.pl\\\/?page_id=2709\"}' class=\"wp-container-17 wp-block-columns\">\n<div data-carousel-extra='{\"blog_id\":1,\"permalink\":\"http:\\\/\\\/polart-stowarzyszenie.pl\\\/?page_id=2709\"}' class=\"wp-container-16 wp-block-column\" style=\"flex-basis:100%\">\n<figure class=\"wp-container-15 wp-block-gallery-14 wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped\">\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img data-attachment-id=\"2734\" data-permalink=\"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?attachment_id=2734\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Magiczny-krag.jpg?fit=262%2C464\" data-orig-size=\"262,464\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"Magiczny-krag\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Magiczny-krag.jpg?fit=169%2C300\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Magiczny-krag.jpg?fit=262%2C464\" loading=\"lazy\" width=\"262\" height=\"464\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Magiczny-krag.jpg?resize=262%2C464\" alt=\"\" class=\"wp-image-2734\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Magiczny-krag.jpg?w=262 262w, https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Magiczny-krag.jpg?resize=169%2C300 169w, https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Magiczny-krag.jpg?resize=85%2C150 85w\" sizes=\"(max-width: 262px) 100vw, 262px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img data-attachment-id=\"3140\" data-permalink=\"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?attachment_id=3140\" data-orig-file=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1782055_704717306246881_1164304331_n-edited.jpg?fit=83%2C180\" data-orig-size=\"83,180\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"1782055_704717306246881_1164304331_n\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1782055_704717306246881_1164304331_n-edited.jpg?fit=83%2C180\" data-large-file=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1782055_704717306246881_1164304331_n-edited.jpg?fit=83%2C180\" loading=\"lazy\" width=\"83\" height=\"180\" src=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1782055_704717306246881_1164304331_n-edited.jpg?resize=83%2C180\" alt=\"\" class=\"wp-image-3140\" srcset=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1782055_704717306246881_1164304331_n-edited.jpg?w=83 83w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1782055_704717306246881_1164304331_n-edited.jpg?resize=69%2C150 69w\" sizes=\"(max-width: 83px) 100vw, 83px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<h2>POEZJA<\/h2>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-container-21 wp-block-gallery-20 wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-attachment-id=\"2760\" data-permalink=\"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?attachment_id=2760\" data-orig-file=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/puste-1.jpg?fit=756%2C1073\" data-orig-size=\"756,1073\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"puste-1\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/puste-1.jpg?fit=211%2C300\" data-large-file=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/puste-1.jpg?fit=656%2C932\" loading=\"lazy\" width=\"656\" height=\"931\" data-id=\"2760\"  src=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/puste-1.jpg?resize=656%2C931\" alt=\"\" class=\"wp-image-2760\" srcset=\"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/puste-1.jpg?w=756 756w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/puste-1.jpg?resize=211%2C300 211w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/puste-1.jpg?resize=721%2C1024 721w, https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/puste-1.jpg?resize=106%2C150 106w\" sizes=\"(max-width: 656px) 100vw, 656px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-attachment-id=\"2763\" data-permalink=\"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?attachment_id=2763\" data-orig-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/TRICK_PODGLAD-scaled.jpg?fit=2560%2C1837\" data-orig-size=\"2560,1837\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"TRICK_PODGLAD\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/TRICK_PODGLAD-scaled.jpg?fit=300%2C215\" data-large-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/TRICK_PODGLAD-scaled.jpg?fit=656%2C471\" loading=\"lazy\" width=\"656\" height=\"471\" data-id=\"2763\"  src=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/TRICK_PODGLAD-scaled.jpg?resize=656%2C471\" alt=\"\" class=\"wp-image-2763\" srcset=\"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/TRICK_PODGLAD-scaled.jpg?w=2560 2560w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/TRICK_PODGLAD-scaled.jpg?resize=300%2C215 300w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/TRICK_PODGLAD-scaled.jpg?resize=1024%2C735 1024w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/TRICK_PODGLAD-scaled.jpg?resize=150%2C108 150w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/TRICK_PODGLAD-scaled.jpg?resize=1536%2C1102 1536w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/TRICK_PODGLAD-scaled.jpg?resize=2048%2C1470 2048w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/TRICK_PODGLAD-scaled.jpg?w=1312 1312w, https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/TRICK_PODGLAD-scaled.jpg?w=1968 1968w\" sizes=\"(max-width: 656px) 100vw, 656px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<h2>RECENZJE<\/h2>\n\n\n\n<h2>KAZIMIERZ \u015aWIEGOCKI<\/h2>\n\n\n\n<h2>Niepoj\u0119ty logos znacze\u0144.<\/h2>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Refleksje nad metafizycznymi momentami w wierszach Joanny Krupi\u0144skiej-Trzebiatowskiej<\/p>\n\n\n\n<p>Joanna Krupi\u0144ska-Trzebiatowska nale\u017cy do tej generacji poet\u00f3w, kt\u00f3rzy zacz\u0119li rozwija\u0107 swoje skrzyd\u0142a mniej wi\u0119cej wtedy, gdy ko\u0144czy\u0142a sw\u00f3j \u017cywot Polska Rzeczpospolita Ludowa, a zaczyna\u0142a si\u0119 Trzecia Rzeczpospolita.<\/p>\n\n\n\n<p>Po\u015br\u00f3d debiutant\u00f3w&nbsp; tego pokolenia znacz\u0105c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 stanowi\u0142y osoby w wieku, kt\u00f3ry dla poet\u00f3w uwa\u017cany jest za wiek co najmniej \u015bredni, w ka\u017cdym razie za w pe\u0142ni dojrza\u0142y. Jest rzecz\u0105 godn\u0105 uwagi, \u017ce niekt\u00f3re z tych os\u00f3b zaprezentowa\u0142y ju\u017c od pierwszego tomiku r\u00f3wnie\u017c dojrza\u0142\u0105, na miar\u0119 swojego talentu, poezj\u0119, tak jakby czas przed debiutem by\u0142 okresem dyskretnego, lecz gruntownego ich terminowania.<\/p>\n\n\n\n<p>Joanna Krupi\u0144ska-Trzebiatowska nie tylko potwierdza faktyczno\u015b\u0107 tego zjawiska, lecz zdaje si\u0119 j\u0105 demonstrowa\u0107 w stopniu szczeg\u00f3lnie wysokim. Dojrza\u0142o\u015b\u0107 jej poezji wyra\u017ca si\u0119 przede wszystkim w bogactwie, powadze oraz intelektualnej i emocjonalnej g\u0142\u0119bi przenikaj\u0105cych j\u0105 problem\u00f3w. S\u0105 to problemy egzystencjalnie dotykaj\u0105ce metafizyki bytu cz\u0142owieka. I w\u0142a\u015bnie im po\u015bwi\u0119cone zostan\u0105 dalsze rozwa\u017cania, kt\u00f3re b\u0119dziemy snu\u0107 w tym szkicu.<\/p>\n\n\n\n<p>Od razu trzeba powiedzie\u0107, \u017ce tak scharakteryzowana zawarto\u015b\u0107 ideowa tego dzie\u0142a czyni je do\u015b\u0107 odosobnionym we wsp\u00f3\u0142czesnej poezji, a nawet i w kulturze w og\u00f3lno\u015bci, zw\u0142aszcza je\u015bli przez wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 rozumie\u0107 okres ostatniego \u0107wier\u0107wiecza. Kultura wsp\u00f3\u0142czesna bowiem w zasadzie stroni, i to cz\u0119sto demonstracyjnie od problematyki metafizycznej i religijnej, a wi\u0119c od fundamentalnych spraw ludzkiego losu, zajmuj\u0105c si\u0119 tym, co ulotne, przemijaj\u0105ce, a cz\u0119sto tak\u017ce tym, co wr\u0119cz urojone, co nikogo nie wzrusza, a jedynie szokuje ostentacyjnym programowym bezsensem, zsy\u0142aniem tradycyjnych, odwiecznych warto\u015bci w najlepszym wypadku na gilotyn\u0119 ironii, a w najgorszym \u2013 blu\u017anierstwa.<\/p>\n\n\n\n<p>Dla Joanny Krupi\u0144skiej-Trzebiatowskiej poezja jest spraw\u0105 powa\u017cn\u0105 i nale\u017cy, rzec by mo\u017cna, do porz\u0105dku sakralnego rzeczywisto\u015bci, tak jak i problemy, kt\u00f3rymi j\u0105 obarcza poetka. Bo o nich mo\u017cna i trzeba powiedzie\u0107, \u017ce cho\u0107 wyrastaj\u0105 z do\u015bwiadczenia rzeczywisto\u015bci empiryczno-profanicznej, to ich kulminacyjne wrzenie egzystencjalne przywo\u0142uje sakralne wymiary \u015bwiata i przenosi si\u0119 tam, gdzie nie czas i przestrze\u0144 panuj\u0105 nieodwo\u0142alnie i nie one wyznaczaj\u0105 ostateczne racje i warunki ludzkiego bycia, lecz co\u015b, co je niesko\u0144czenie przerasta i uniewa\u017cnia ich destrukcyjny dla cz\u0142owieka bieg. Tym sposobem poetka wkracza po cz\u0119\u015bci w obszary religii, do\u015b\u0107 synkretycznie zreszt\u0105 poj\u0119tej.<\/p>\n\n\n\n<p>Poezja ta zatem ogarnia swoim s\u0142owem sprawy og\u00f3lnoludzkie i ponadczasowe. Jednak\u017ce jej egzystencjalna lektura ods\u0142ania to, \u017ce problemy, kt\u00f3rych dotyka i idee, kt\u00f3re sugeruje, nale\u017c\u0105 do kr\u0119gu trosk przede wszystkim wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka szukaj\u0105cego trwa\u0142ego miejsca we wszech\u015bwiecie i zagubionego sensu bytowania w nim.<\/p>\n\n\n\n<p>Przejd\u017amy teraz do jej egzystencjalnej lektury. Na pocz\u0105tek sp\u00f3jrzmy na miniaturk\u0119 poetyck\u0105 otwieraj\u0105c\u0105 czwarty z kolei tomik poetki:<\/p>\n\n\n\n<p>Tak jak kropla wody<\/p>\n\n\n\n<p>\u0142\u0105czy si\u0119 z oceanem<\/p>\n\n\n\n<p>tak ka\u017cda my\u015bl d\u0105\u017cy<\/p>\n\n\n\n<p>do zespolenia ze swym \u017ar\u00f3d\u0142em<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s.5)<\/p>\n\n\n\n<p>Brzmi owa miniaturka nie tylko jak aforyzm, lecz i jak motto do ca\u0142ego dzie\u0142a autorki, kt\u00f3re wszak naznaczone jest trudem i pasj\u0105 poszukiwania wiedzy absolutnej nazwanej tutaj \u201e\u017ar\u00f3d\u0142em\u201d my\u015bli. Ca\u0142a ta wypowied\u017a skrywa i zarazem sugeruje przekonanie, \u017ce my\u015bl ludzka ma swoje \u017ar\u00f3d\u0142o nie w samym cz\u0142owieku, lecz poza nim. On jest tylko niejako przygodnym jej podmiotem, za\u015b podmiot ostateczny stanowi\u0105cy jej \u017ar\u00f3d\u0142o to rzeczywisto\u015b\u0107 niesko\u0144czona, symbolizowana tutaj obrazem oceanu. Doskona\u0142e zatem poznanie nie jest dla cz\u0142owieka mo\u017cliwe, gdy\u017c jego my\u015bl jest niczym kropla wobec oceanu. Aby zna\u0107 prawd\u0119 wszechrzeczy trzeba by\u0107 oceanem, czyli sam\u0105 niesko\u0144czono\u015bci\u0105. Akt poznania wtedy nie by\u0142by niczym innym jak aktem samopoznania absolutu, owego \u201eoceanu\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ju\u017c ten male\u0144ki wiersz wprowadza nas w tajemniczy \u015bwiat metafizycznej poezji pani Joanny. Pokazuje podstawow\u0105 relacj\u0119 cz\u0142owieka do absolutu w aspekcie poznawczym. Cechuje j\u0105 pewna dwuznaczno\u015b\u0107, bo z jednej strony cz\u0142owiek jest tylko kropl\u0105 oceanu, a wi\u0119c czym\u015b nadzwyczaj znikomym, z drugiej strony jednak ta kropla, to \u201eprawie nic\u201d ma wszczepion\u0105 w sw\u00f3j byt nieprzepart\u0105 potrzeb\u0119 d\u0105\u017cenia do po\u0142\u0105czenia si\u0119 ze swym \u017ar\u00f3d\u0142em. Mowa tu wprawdzie o d\u0105\u017ceniu poznawczym, lecz z powodzeniem mo\u017cemy je rozci\u0105gn\u0105\u0107 r\u00f3wnie\u017c na d\u0105\u017cenie w sensie ontologicznym. A wtedy w miejsce \u201emy\u015bli\u201d podstawimy \u201ebyt\u201d (jednostki ludzkiej), za\u015b w miejsce \u201e\u017ar\u00f3d\u0142a\u201d \u2013 \u201eByt\u201d (absolut). Cz\u0142owiek i byt szukaj\u0105cy prawdy absolutnej, to ten sam cz\u0142owiek, kt\u00f3ry d\u0105\u017cy do Bytu, w nim maj\u0105c nadziej\u0119 ocalenia i ostatecznego spe\u0142nienia, nadziej\u0119 prawdziwego istnienia. Bo to istnienie, kt\u00f3re jest nam tu i teraz dane, wzbudza tylko nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 poczucie ontologicznego niedosytu i jakiej\u015b kosmiczno-moralnej krzywdy. W wielu wierszach znajdujemy potwierdzenie takiego rozumienia poetycko-filozoficznej intuicji autorki. Czytajmy dalej:<\/p>\n\n\n\n<p>Szukam bram poza moj\u0105 czasoprzestrzeni\u0105<\/p>\n\n\n\n<p>w inn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 oddzielon\u0105 srebrn\u0105 fal\u0105<\/p>\n\n\n\n<p>w kt\u00f3rej wszystko istnieje<\/p>\n\n\n\n<p>nie posiadaj\u0105c d\u0142ugo\u015bci szeroko\u015bci i wysoko\u015bci<\/p>\n\n\n\n<p>i jest odwieczne<\/p>\n\n\n\n<p>brama prowadzi przez czas<\/p>\n\n\n\n<p>poprzez niesko\u0144czon\u0105 ilo\u015b\u0107 \u015bwiat\u00f3w<\/p>\n\n\n\n<p>do Absolutu<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s. 12)<\/p>\n\n\n\n<p>Dopiero tam, gdzie ustaje czas, zaczyna si\u0119 prawdziwe istnienie i prawdziwe szcz\u0119\u015bcie, kt\u00f3re mo\u017ce polega\u0107 na mistycznym s\u0142uchaniu odwiecznej muzyki, czyli muzyki nie trwaj\u0105cej w czasie, lecz w bezczasie \u2013 muzyki symbolizuj\u0105cej najczystsze pi\u0119kno duchowego \u015bwiata usytuowanego poza \u015bwiatem empirycznym, \u015bwiata wi\u0119c transcendentnego:<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0105 takie miejsca w kt\u00f3rych prawda<\/p>\n\n\n\n<p>bywa objawiona<\/p>\n\n\n\n<p>\u015bcie\u017cki ku nim tak strome<\/p>\n\n\n\n<p>jakby prowadzi\u0142y wprost do nieba bram<\/p>\n\n\n\n<p>gdzie wiatr bez skrzyde\u0142 daje ci ulecie\u0107<\/p>\n\n\n\n<p>by\u015b cho\u0107 na chwil\u0119 m\u00f3g\u0142 opu\u015bci\u0107<\/p>\n\n\n\n<p>sw\u0105 ziemsk\u0105 pow\u0142ok\u0119<\/p>\n\n\n\n<p>i zanurzy\u0107 si\u0119 w odwiecznej<\/p>\n\n\n\n<p>muzyce<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s. 17)<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d3w szcz\u0119\u015bliwy transcendentny \u015bwiat, w\u0142a\u015bnie dlatego \u017ce jest transcendentny, nie mo\u017ce by\u0107 osi\u0105galny dla istoty nale\u017c\u0105cej do \u015bwiata empirycznego. Wi\u0119c owej&nbsp;istocie&nbsp;pozostaje tylko bezbrze\u017cna do niego t\u0119sknota, kt\u00f3ra rodzi utkane z marze\u0144 i wyobra\u017ce\u0144 rozliczne wizje wyra\u017cone w mowie poezji przybieraj\u0105cej niekiedy posta\u0107, kt\u00f3ra by mog\u0142a stanowi\u0107 fragment jakiej\u015b modlitwy, gdyby by\u0142a skierowana wprost do b\u00f3stwa. Lecz nasza poetka raczej unika takich bezpo\u015brednich odniesie\u0144 do Boga. M\u00f3wi cz\u0119sto o Nim, lecz nie do Niego. Samo s\u0142owo \u201eB\u00f3g\u201d zreszt\u0105 pojawia si\u0119 u niej niezbyt cz\u0119sto jak na poezj\u0119 penetruj\u0105c\u0105 obszary my\u015blenia eschatologicznego. Cz\u0119\u015bciej tu pada s\u0142owo \u201eAbsolut\u201d i jego synonimy, kt\u00f3re oczywi\u015bcie s\u0105 jednocze\u015bnie przybli\u017conymi synonimami \u201eBoga\u201d. Mo\u017ce to mie\u0107 cz\u0119\u015bciowy zwi\u0105zek ze wspomnian\u0105 synkretyczno\u015bci\u0105 jej religijnej \u015bwiadomo\u015bci. Czytamy wi\u0119c o tym, \u017ce pragnie i t\u0119skni do Transcendencji, lecz to pragnienie i ta t\u0119sknota przedstawiana jest nie jako element wiary w zbawcz\u0105 wol\u0119 owej Transcendencji, lecz raczej jako strukturalny, niezmienny stan duchowy, kt\u00f3ry cho\u0107 dolegliwy, musi trwa\u0107 niejako na zawsze, jako \u017ce, przynajmniej w \u201etym\u201d \u017cyciu, nie ma dla niego ukojenia. Do prawdziwej Transcendencji nie ma prostej i pewnej drogi. Zdaje si\u0119 prowadzi\u0107 do Niej s\u0142owo poezji, ale ono w istocie wyra\u017ca tylko wol\u0119 pragn\u0105cego i jaki\u015b owej Transcendencji intuicyjny sens. Cz\u0142owiek skazany jest tylko na s\u0142owa i ich znaczenia, kt\u00f3re w tym wypadku nie nios\u0105 czystej prawdy, lecz jedynie j\u0105 sugeruj\u0105, zach\u0119caj\u0105c do wiary i daj\u0105c niejasn\u0105 nadziej\u0119. Mo\u017cemy wi\u0119c przeczyta\u0107 u poetki np. takie \u017cyczenia:<\/p>\n\n\n\n<p>bym s\u0142ysze\u0107 mog\u0142a to co nies\u0142yszalne<\/p>\n\n\n\n<p>d\u017awi\u0119ki tak s\u0142odkie jak anio\u0142\u00f3w lutnie<\/p>\n\n\n\n<p>bym marzy\u0107 mog\u0142a w ogrodzie niebia\u0144skim<\/p>\n\n\n\n<p>a p\u0142aka\u0107 nad Styksem<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s. 8-9)<\/p>\n\n\n\n<p>lub tak\u0105 konstatacj\u0119 egzystencjalno-epistemiczn\u0105:<\/p>\n\n\n\n<p>czuj\u0119 si\u0119 jak \u015blepiec co stoi tu\u017c obok<\/p>\n\n\n\n<p>a nie mo\u017ce dotkn\u0105\u0107<\/p>\n\n\n\n<p>lecz wszystkimi zmys\u0142y wyczuwa obecno\u015b\u0107<\/p>\n\n\n\n<p>my\u015bl\u0105 spotyka si\u0119 z ja\u017ani\u0105 niepoj\u0119t\u0105<\/p>\n\n\n\n<p>sercem z sercem<\/p>\n\n\n\n<p>do kt\u00f3rego prowadzi mi\u0142o\u015b\u0107<\/p>\n\n\n\n<p>kt\u00f3ra wzbiera niczym wielka rzeka<\/p>\n\n\n\n<p>po spotkaniu z Absolutem<\/p>\n\n\n\n<p>i otwiera drzwi<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s. 24)<\/p>\n\n\n\n<p>Pesymistyczna ocena racjonalnego poznania rzeczy najwa\u017cniejszych, czyli ostatecznych, eschatologicznych wyra\u017ca si\u0119 w sugestii, \u017ce tylko w\u0142asnym sercem cz\u0142owiek mo\u017ce pozna\u0107 serce wszechrzeczy (\u201eja\u017ani niepoj\u0119tej\u201d). Ponad naturalnym rozumem sytuuje si\u0119 zatem mi\u0142o\u015b\u0107 i tylko ona otwiera drzwi do Absolutu. Ten za\u015b stanowi kres wszelkich aspiracji cz\u0142owieka \u2013 poznawczych i ontologicznych. Znamienne, \u017ce to nie B\u00f3g jest tu przedmiotem ontologicznej t\u0119sknoty, lecz Absolut. B\u00f3g najwidoczniej budzi jakie\u015b w\u0105tpliwo\u015bci u poetki. (Jak to zobaczymy dalej, b\u0119d\u0105 to w\u0105tpliwo\u015bci natury moralnej). Nie budzi natomiast w\u0105tpliwo\u015bci to, co w buddyzmie zosta\u0142o nazwane nirwan\u0105. Poetka pisze j\u0105 z du\u017cej litery i okre\u015bla jako \u201ekrain\u0119 wiecznej szcz\u0119\u015bliwo\u015bci\/ w kt\u00f3rej ludzie rodz\u0105 si\u0119\/ z kwiat\u00f3w lotosu\u201d (<em>Rzeczywiste i Nierzeczywiste<\/em>, s. 10). Nirwana nie ma charakteru \u015bci\u015ble ontologicznego ani nawet religijnego, jest raczej domniemanym i upragnionym stanem ludzkiego bycia ni\u017c bytu. Mo\u017ce najlepiej oddaje jej charakter ten oto fragment, w kt\u00f3rym wprawdzie samo to s\u0142owo nie pada, a zarysowany jest tylko \u00f3w stan tak, jak si\u0119 jawi niespokojnej, wci\u0105\u017c poszukuj\u0105cej adekwatnego wyrazu wyobra\u017ani poetyckiej:<\/p>\n\n\n\n<p>W niebie Syjama<\/p>\n\n\n\n<p>nie jest ciemno<\/p>\n\n\n\n<p>Cho\u0107 nie ma tam<\/p>\n\n\n\n<p>ani s\u0142o\u0144ca<\/p>\n\n\n\n<p>ani ksi\u0119\u017cyca<\/p>\n\n\n\n<p>\u015bwiat\u0142o emituj\u0105 bogowie<\/p>\n\n\n\n<p>w ci\u0105gu dnia<\/p>\n\n\n\n<p>kt\u00f3rego czas mierzony jest<\/p>\n\n\n\n<p>otwieraniem si\u0119<\/p>\n\n\n\n<p>i zamykaniem<\/p>\n\n\n\n<p>kwiatu lotosu<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Rzeczywiste i Nierzeczywiste<\/em>, s. 12)<\/p>\n\n\n\n<p>Jest to \u015bwiat, w kt\u00f3rym nie ma cierpienia, bo nie ma w nim rzeczy realnych (s\u0142o\u0144ca, ksi\u0119\u017cyca) i nie ma realnego (prawdziwego) czasu, kt\u00f3ry jest niepowtarzaln\u0105 zmian\u0105 i przemian\u0105 rzeczy, za\u015b ten, kt\u00f3ry przywo\u0142uje poetka w wierszu, jest nieko\u0144cz\u0105cym si\u0119 powtarzaniem si\u0119 tego samego. To czas odnawialny, \u0142agodny, wi\u0119c czas mityczny.<\/p>\n\n\n\n<p>Problematyka czasu jest istotnym, a w pewnym sensie nawet centralnym sk\u0142adnikiem metafizyczno-egzystencjalnej panoramy my\u015bli poetki. Czas symbolizuje n\u0119dz\u0119 ludzkiego istnienia, jego przemijanie, a wi\u0119c znikomo\u015b\u0107. Ale czas mo\u017ce te\u017c symbolizowa\u0107 drog\u0119 do bezczasu czyli wieczno\u015bci. A dzieje si\u0119 to w\u00f3wczas, gdy \u201eprzesz\u0142o\u015b\u0107 i przysz\u0142o\u015b\u0107 stanowi\u0105 jedno\u201d (<em>Poezje<\/em>, s. 15). Motyw tak rozumianej wieczno\u015bci pojawia si\u0119 w tej poezji cz\u0119sto, przyjmuj\u0105c r\u00f3\u017cne obrazy i formu\u0142y. Jedn\u0105 z nich jest w\u0142a\u015bnie Nirwana, \u201ekraina ostatecznej szcz\u0119\u015bliwo\u015bci\u201d. Widzieli\u015bmy te\u017c poetycki obraz wieczno\u015bci przedstawiaj\u0105cy j\u0105 jako \u201eodwieczn\u0105 muzyk\u0119\u201d, jako to, co nies\u0142yszalne w normalnym zmys\u0142owym porz\u0105dku, a jedynie w porz\u0105dku nadzmys\u0142owym, po\u015br\u00f3d jakiego\u015b \u201eogrodu niebia\u0144skiego\u201d. Owa rzeczywisto\u015b\u0107 pozaczasowa zawsze u poetki przedstawia si\u0119 w barwach \u015bwietlistych, \u0142agodnych i ciep\u0142ych symbolizuj\u0105cych istnienie czyste, bezwarunkowe. Nie ma tu mowy o jakiejkolwiek&nbsp; eschatologicznej dualno\u015bci, jakim\u015b podziale na wieczn\u0105 szcz\u0119\u015bliwo\u015b\u0107 i wieczne pot\u0119pienie, jak to przedstawia tradycja wiary chrze\u015bcija\u0144skiej. \u201eTamten \u015bwiat\u201d jest jednoznacznie dobry, tak jak \u201eten \u015bwiat\u201d niedwuznacznie z\u0142y.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli m\u00f3wi\u0107, \u017ce cz\u0142owiek jest zawieszony mi\u0119dzy dobrem a z\u0142em, to mo\u017cna to pojmowa\u0107 w kategoriach moralnych lub w kategoriach ontologicznych . Poetka wybiera niemal wy\u0142\u0105cznie te ostatnie. Jej cz\u0142owiek nie jest uwik\u0142any w problemy, czy dylematy wolno\u015bci zwi\u0105zane z sytuacjami wolnego wyboru jako istota obdarowana woln\u0105 wol\u0105, a zatem nie ma tu r\u00f3wnie\u017c mowy o odpowiedzialno\u015bci przed nadziemskim Trybuna\u0142em. Fina\u0142 losu cz\u0142owieka nie od niego zale\u017cy, nie spe\u0142nia si\u0119 bowiem w obszarze jego wolno\u015bci, gdy\u017c naprawd\u0119 taka wolno\u015b\u0107, kt\u00f3ra by mog\u0142a konstytuowa\u0107 jego byt, nie jest jego udzia\u0142em. Cz\u0142owiek zosta\u0142 skazany na bytowanie w \u201etym \u015bwiecie\u201d, kt\u00f3ry jest miejscem egzystencjalnej udr\u0119ki. Ale jest on zarazem obarczony \u015bwiadomo\u015bci\u0105 innego \u015bwiata, doskonale szcz\u0119\u015bliwego, do kt\u00f3rego kieruje si\u0119 jego wola i nachyla ca\u0142y byt, a kt\u00f3ry jawi mu si\u0119 jako sfera dost\u0119pna jedynie w marzeniu i w konstruuj\u0105cej my\u015bli, lecz nie jako ostatni etap swego istnienia. Jest to \u015bwiat teoretycznie mo\u017cliwy i intuicyjnie wyczuwalny, lecz dla cz\u0142owieka tu i teraz realnie niedost\u0119pny. St\u0105d te\u017c egzystencja ludzka rozpo\u015bciera si\u0119 mi\u0119dzy tym, co realne, a tym co idealne lub jeszcze inaczej: mi\u0119dzy marzeniem o idealnej rzeczywisto\u015bci, a sam\u0105 t\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105. Taka sytuacja podobna jest do jakiego\u015b niezrozumia\u0142ego snu, z kt\u00f3rego trudno si\u0119 wywik\u0142a\u0107 i uzyska\u0107 jasny obraz prawdy. Oto dramatyczne obrazy beznadziejnego jej poszukiwania:<\/p>\n\n\n\n<p>Szukam bram<\/p>\n\n\n\n<p>Ocean burzy si\u0119<\/p>\n\n\n\n<p>Nieprzenikniona tajemnica<\/p>\n\n\n\n<p>Pozostaje po\u015br\u00f3d g\u0142\u0119bin<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>W jedn\u0105 stron\u0119 bez prawa powrotu<\/em>, s. 28)<\/p>\n\n\n\n<p>U schy\u0142ku dnia odkry\u0142am<\/p>\n\n\n\n<p>\u017ce wszystko w mym \u017cyciu<\/p>\n\n\n\n<p>by\u0142o snem i u\u0142ud\u0105<\/p>\n\n\n\n<p>pogoni\u0105 za szcz\u0119\u015bliw\u0105 chwil\u0105<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Rzeczywiste i Nierzeczywiste<\/em>, s. 71)<\/p>\n\n\n\n<p>W tej sytuacji naturalne jest pytanie o to\u017csamo\u015b\u0107:<\/p>\n\n\n\n<p>Obudzona ze snu pytam<\/p>\n\n\n\n<p>o w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s. 73)<\/p>\n\n\n\n<p>Lecz jakkolwiek by na nie odpowiedzie\u0107, to \u017cadna odpowied\u017a nie daje ontologicznego pocieszenia. Oto przyk\u0142ady:<\/p>\n\n\n\n<p>To sen tylko<\/p>\n\n\n\n<p>Prosz\u0119 uwierz mi\u0142y<\/p>\n\n\n\n<p>Weszli\u015bmy razem w ciasny kr\u0105g u\u0142udy<\/p>\n\n\n\n<p>Wok\u00f3\u0142 tylko majaki i zwidy<\/p>\n\n\n\n<p>Fantomy wyobra\u017ani<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>W jedn\u0105 stron\u0119\u2026<\/em>, s. 15)<\/p>\n\n\n\n<p>Zawieszona w pr\u00f3\u017cni<\/p>\n\n\n\n<p>(\u2026)<\/p>\n\n\n\n<p>niepewna czy jeszcze \u017cyj\u0119<\/p>\n\n\n\n<p>czy te\u017c ju\u017c umar\u0142am<\/p>\n\n\n\n<p>stoj\u0119 przed obliczem Pana Jamy<\/p>\n\n\n\n<p>pytaj\u0105c<\/p>\n\n\n\n<p>jestem czy mnie nie ma<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Rzeczywiste i\u2026<\/em>, s. 72)<\/p>\n\n\n\n<p>Ten ostatni fragment nawi\u0105zuje do znanej tradycji filozoficznej zar\u00f3wno Wschodu jak i Zachodu. Je\u015bli m\u00f3wi\u0107 o tradycji zachodniej, to mo\u017cna przywo\u0142a\u0107 znany przyk\u0142ad o w\u0105tpieniu w prawdziwo\u015b\u0107 wszystkiego, o czym m\u00f3wi\u0105 nam zmys\u0142y i rozum z Kartezjuszowych&nbsp;<em>Medytacji<\/em>. Lecz w\u0105tpienie Kartezjusza, cho\u0107 podwa\u017ca\u0142o nawet pewno\u015b\u0107 w\u0142asnego istnienia, by\u0142o tylko metodyczne i mia\u0142o w ostateczno\u015bci doprowadzi\u0107 do poznania prawdy, kt\u00f3r\u0105 na co dzie\u0144 uznajemy moc\u0105 intuicji istnienia wszystkiego, co jawi si\u0119 jako realne, czego dowodzi\u0107 specjalnym rozumowaniem nie trzeba. W\u0105tpienie Kartezjusza nawi\u0105zywa\u0142o do staro\u017cytnego sceptycyzmu, a mia\u0142o prowadzi\u0107 nie do jego potwierdzenia, lecz zaprzeczenia i obalenia go raz na zawsze. Nasza poetka jednak o stan swojego bytu i jego realno\u015bci nie pyta rozumu filozoficznego, lecz b\u00f3stwo \u2013 \u201ePana Jam\u0119\u201d, boga \u015bmierci uwa\u017canego r\u00f3wnie\u017c za \u201eS\u0119dziego zmar\u0142ych\u201d w hinduizmie. Stawia wi\u0119c nie \u015bci\u015ble filozoficzne pytanie epistemologiczno-ontologiczne, lecz psychologiczno-egzystencjalne o wymiarze religijnym, tak jakby przekonana by\u0142a, \u017ce tajemnica jej istnienia znajduje si\u0119 w umy\u015ble b\u00f3stwa, a nie w mocy jej w\u0142asnego umys\u0142u, czy jakiejkolwiek ludzkiej w\u0142adzy poznawczej.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u0105tpliwo\u015bci, co do istnienia b\u0105d\u017a nieistnienia samego siebie, a \u015bci\u015blej bior\u0105c w\u0105tpliwo\u015bci co do charakteru tego istnienia \u2013 czy, mianowicie, jest ono mocne i prawdziwe, czyli takie, jakie nam si\u0119 zwyczajnie wydaje, czy te\u017c tak s\u0142abej konsystencji bytowej jak sen, jak iluzja \u2013 w\u0105tpliwo\u015bci te s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 tych, kt\u00f3re dotycz\u0105 istnienia wszystkiego, co si\u0119 cz\u0142owiekowi jawi i tworzy jego wewn\u0119trzny, a tak\u017ce zewn\u0119trzny \u015bwiat. Bo oto czytamy w innym miejscu, nawi\u0105zuj\u0105cym \u2013 jak i w poprzednim \u2013 do religijnych wierze\u0144 i filozoficznych mit\u00f3w indyjskich, o tym jak wygl\u0105da ca\u0142y wszech\u015bwiat, \u017ce mianowicie obr\u00f3cony jest do nas nie od strony swej istotnej prawdy, lecz w przebraniu monumentalnej u\u0142udy:<\/p>\n\n\n\n<p>Pani Maja<\/p>\n\n\n\n<p>matka wszystkich Budd\u00f3w<\/p>\n\n\n\n<p>tych kt\u00f3rzy byli<\/p>\n\n\n\n<p>i tych kt\u00f3rych dopiero narodzi<\/p>\n\n\n\n<p>z woli obracaj\u0105cego ko\u0142em Kr\u00f3la<\/p>\n\n\n\n<p>kr\u0105\u017cy po wszech\u015bwiecie<\/p>\n\n\n\n<p>pomi\u0119dzy niebami<\/p>\n\n\n\n<p>jak sen<\/p>\n\n\n\n<p>jak wielka iluzja<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Rzeczywiste i Nierzeczywiste<\/em>, s. 11)<\/p>\n\n\n\n<p>W takiej sytuacji zatem nie mo\u017ce dziwi\u0107 quasi-deliberatywne pytanie pe\u0142ne zar\u00f3wno poetyckiej urody jak i poznawczego zdumienia:<\/p>\n\n\n\n<p>czy ja istniej\u0119<\/p>\n\n\n\n<p>czy te\u017c jestem jedynie ob\u0142okiem \u015bwiat\u0142a<\/p>\n\n\n\n<p>wyemanowanym przez Boga<\/p>\n\n\n\n<p>i odbitym w przejrzystym powietrzu<\/p>\n\n\n\n<p>albo w twoich oczach<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Rzeczywiste i Nierzeczywiste<\/em>, s. 13)<\/p>\n\n\n\n<p>Ostatni&nbsp; wers perspektyw\u0119 \u015bci\u015ble ontologiczn\u0105 wzbogaca refleksem antropologicznym. Je\u015bli go rozumie\u0107 jako moment erotyczny, cho\u0107by w plato\u0144skim rozumieniu wypowiedzi poetyckiej, to trudno by\u0142oby znale\u017a\u0107 w poezji, zw\u0142aszcza wsp\u00f3\u0142czesnej, tak g\u0142\u0119boki filozoficzny kontekst, w jakim on tu wyst\u0119puje \u2013 istniej\u0119 o tyle, o ile mnie postrzegasz. Tego zapewne nie powstydzi\u0142by si\u0119 i chyba nie wypar\u0142 George Berkeley.<\/p>\n\n\n\n<p>Wiele utwor\u00f3w Krupi\u0144skiej-Trzebiatowskiej przenika niepokoj\u0105ce, czy wr\u0119cz dramatyczne pytanie nie tylko o to\u017csamo\u015b\u0107 samej siebie, lecz i ca\u0142ego \u015bwiata. Oto pytanie o to\u017csamo\u015b\u0107 \u015bwiata:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Zanurzam d\u0142onie<\/p>\n\n\n\n<p>w jeziorze bog\u00f3w Birlet el Karoumm<\/p>\n\n\n\n<p>by zaczerpn\u0105\u0107 wody \u017cycia<\/p>\n\n\n\n<p>srebrne lustro oddziela dwa \u015bwiaty<\/p>\n\n\n\n<p>lecz na pr\u00f3\u017cno usi\u0142uj\u0119 zgadn\u0105\u0107<\/p>\n\n\n\n<p>kt\u00f3ry z nich jest rzeczywisty<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s. 64)<\/p>\n\n\n\n<p>A oto znowu motyw wschodni, buddyjski, po kt\u00f3ry si\u0119ga poetka, aby wyrazi\u0107 niepok\u00f3j istnienia i pragnienie poznania samego siebie po\u015br\u00f3d \u015bwiata, kt\u00f3ry jawi si\u0119 jako co\u015b ukrytego i nieprzyjaznego:<\/p>\n\n\n\n<p>P\u0142yn\u0105c noc\u0105<\/p>\n\n\n\n<p>przez ocean Sansary<\/p>\n\n\n\n<p>poprzez bezkres czarnych wzburzonych fal<\/p>\n\n\n\n<p>niepewna czy kiedykolwiek zobacz\u0119 brzeg<\/p>\n\n\n\n<p>i odnajd\u0119 \u015bcie\u017ck\u0119 prowadz\u0105c\u0105 do o\u015bwiecenia<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Rzeczywiste i Nierzeczywiste<\/em>, s. 19)<\/p>\n\n\n\n<p>Po wielkich pytaniach o to\u017csamo\u015b\u0107 siebie samej i \u015bwiata nast\u0119puje pr\u00f3ba odnalezienia siebie w \u015bwiecie, czyli pr\u00f3ba pozytywnej odpowiedzi na pytanie:<\/p>\n\n\n\n<p>kim jestem<\/p>\n\n\n\n<p>dok\u0105d zd\u0105\u017cam<\/p>\n\n\n\n<p>i kim si\u0119 przez to staj\u0119<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s. 3)<\/p>\n\n\n\n<p>Czytamy w wielu wierszach, \u017ce cz\u0142owiek osi\u0105ga pe\u0142ni\u0119 swego bytu, gdy jego dusza stopi si\u0119 z dusz\u0105 wszech\u015bwiata. Oto pe\u0142niejsza poetycko-filozoficzna wypowied\u017a na ten temat:<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u017celi chcesz dost\u0105pi\u0107 przebudzenia<\/p>\n\n\n\n<p>rozpocznij w\u0119dr\u00f3wk\u0119<\/p>\n\n\n\n<p>do \u017ar\u00f3de\u0142 rzeki \u017cycia (\u2026)<\/p>\n\n\n\n<p>a\u017c wreszcie sam staniesz si\u0119 rzek\u0105<\/p>\n\n\n\n<p>a dusza twoja stopi si\u0119<\/p>\n\n\n\n<p>z dusz\u0105 wszech\u015bwiata<\/p>\n\n\n\n<p>Ta panteistyczna deklaracja, kt\u00f3r\u0105 ju\u017c wcze\u015bniej zauwa\u017cyli\u015bmy w zwi\u0105zku z koncepcj\u0105 poznania przez mi\u0142o\u015b\u0107, powtarza si\u0119 w r\u00f3\u017cnych wariantach, np.:<\/p>\n\n\n\n<p>W niesko\u0144czonej przestrzeni wszech\u015bwiata<\/p>\n\n\n\n<p>osi\u0105gam stan zespolenia z natur\u0105<\/p>\n\n\n\n<p>staj\u0119 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 ziemi<\/p>\n\n\n\n<p>i cz\u0119\u015bci\u0105 nieba<\/p>\n\n\n\n<p>a wszystko woko\u0142o wydaje mi si\u0119<\/p>\n\n\n\n<p>tak iluzoryczne jak s\u0142o\u0144ce i ksi\u0119\u017cyc<\/p>\n\n\n\n<p>odbite w milionach jezior i rzek<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Rzeczywiste i Nierzeczywiste<\/em>, s. 9)<\/p>\n\n\n\n<p>Rzeczywisto\u015b\u0107 naturalna p\u00f3ki jest nam dana w zmys\u0142owym ogl\u0105dzie, budzi poczucie z\u0142udy, czego\u015b ulotnego tak bardzo, \u017ce trudno temu przyzna\u0107 stan prawdziwego istnienia. Ale jest tak nie tylko dlatego, \u017ce przedmiot naszego poznania \u2013 \u015bwiat natury, zmys\u0142owa rzeczywisto\u015b\u0107 nie stanowi prawdziwego bytu, lecz r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce nasze w\u0142adze poznawcze, szczeg\u00f3lnie zmys\u0142owa ich cz\u0119\u015b\u0107, nie chwytaj\u0105 jej istoty, nie s\u0105 wi\u0119c w stanie dotrze\u0107 do prawdy. Aby pozna\u0107 prawd\u0119 rzeczywisto\u015bci, trzeba si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105 bytowo po\u0142\u0105czy\u0107, tak aby akt poznania sta\u0142 si\u0119 zarazem aktem ontologicznej przemiany i stanowienia. Wtedy te\u017c znikn\u0105\u0142by dramat dualizmu \u015bwiadomo\u015bci i bytu (materialnego) a wraz z nim r\u00f3wnie dramatyczne pytanie o to\u017csamo\u015b\u0107 \u015bwiata i, przede wszystkim, samego siebie. Takie my\u015bli mog\u0105 nasuwa\u0107 niekt\u00f3re wypowiedzi poetyckie o wyra\u017anie panteistycznej tonacji, jak cho\u0107by ta oto:<\/p>\n\n\n\n<p>przytul twarz do drzewa<\/p>\n\n\n\n<p>a ono opowie ci histori\u0119 wszech\u015bwiata<\/p>\n\n\n\n<p>ws\u0142uchaj si\u0119 w \u015bpiew wiatru<\/p>\n\n\n\n<p>uniesie ci\u0119 w g\u00f3r\u0119<\/p>\n\n\n\n<p>by\u015b jak ptak wolny przemierza\u0142 przestworza<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s. ????)<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0142owem, aby sta\u0107 si\u0119 wolnym \u2013 w najszerszym tego s\u0142owa znaczeniu, czyli niepodlegaj\u0105cym uci\u0105\u017cliwo\u015bciom materialnych praw \u015bwiata natury, trzeba si\u0119 podda\u0107 tym prawom, pogodzi\u0107 si\u0119 z nimi, uzna\u0107 je za swoje i tym samym sta\u0107 si\u0119 niejako jednym z \u017cywio\u0142\u00f3w konstytuuj\u0105cych ten \u015bwiat, by\u0107 jednym z niesko\u0144czonych g\u0142os\u00f3w tworz\u0105cych symfoni\u0119 wszech\u015bwiata. Przytoczony wy\u017cej fragment, cho\u0107 nasuwa ide\u0119 panteistyczn\u0105, to wymowa jego jest bardziej krzepi\u0105ca ni\u017c klasycznej idei panteizmu, \u017ce wolno\u015b\u0107 to u\u015bwiadomiona konieczno\u015b\u0107. Tutaj wolno\u015b\u0107 cz\u0142owieka, a wi\u0119c jego upragniony stan bytu, skojarzona zosta\u0142a z rado\u015bci\u0105 \u017cywio\u0142\u00f3w przyrody \u2013 dobroci\u0105 drzewa, \u015bpiewem wiatru, lotem ptaka. Fragment ten m\u00f3wi o transcendowaniu \u015bwiata pozor\u00f3w w kierunku samej esencji wszech\u015bwiata, gdzie czeka nas wolno\u015b\u0107. W innym za\u015b fragmencie spotykamy sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej rzeczywisto\u015b\u0107 transcendentna zst\u0119puje do \u015bwiata widzialnego. Mamy tu wizj\u0119 teofanii, kt\u00f3rej zn\u00f3w istotnym elementem jest wolno\u015b\u0107 \u2013 tym razem nie zdobywana aktem cz\u0142owieka, jego rozmy\u015blnym wysi\u0142kiem, lecz darowana jemu i \u015bwiatu w akcie \u0142aski si\u0142\u0105 Niewidzialnego:<\/p>\n\n\n\n<p>i zdawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o \u017ce ziemia i niebo<\/p>\n\n\n\n<p>jak para kochank\u00f3w<\/p>\n\n\n\n<p>trwaj\u0105 w mi\u0142osnym u\u015bcisku<\/p>\n\n\n\n<p>za spraw\u0105 Niewidzialnego kt\u00f3ry nagle<\/p>\n\n\n\n<p>unicestwi\u0142 horyzont<\/p>\n\n\n\n<p>rozsun\u0105\u0142 zas\u0142ony<\/p>\n\n\n\n<p>uciszy\u0142 wiatr<\/p>\n\n\n\n<p>i ku nam sp\u0142yn\u0105\u0142<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s. 77)<\/p>\n\n\n\n<p>By\u0142a ju\u017c mowa wcze\u015bniej o tym, \u017ce najwi\u0119kszym i najgro\u017aniejszym wrogiem wolno\u015bci cz\u0142owieka i ograniczeniem jego bytu jest czas. Nast\u0119puj\u0105cy fragment mo\u017cna potraktowa\u0107 jako dope\u0142nienie powy\u017cszej teofanicznej wizji i przej\u015bcie do wizji niemal uszcz\u0119\u015bliwiaj\u0105cej, ukazuj\u0105cej zniszczenie czasu:<\/p>\n\n\n\n<p>po niebie kr\u0105\u017cy wielki ptak<\/p>\n\n\n\n<p>skrzyd\u0142ami przes\u0142aniaj\u0105c s\u0142o\u0144ce<\/p>\n\n\n\n<p>i wstrzymuj\u0105c up\u0142yw czasu<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s. 72)<\/p>\n\n\n\n<p>Symbolicznym przedstawieniem ontologicznie rozumianej wolno\u015bci mo\u017ce by\u0107 obraz kosmicznego ta\u0144ca, w kt\u00f3rym cz\u0142owiek brata si\u0119 z dynamicznymi \u017cywio\u0142ami nieba i ziemi, dziel\u0105c ich szcz\u0119\u015bliwy los:<\/p>\n\n\n\n<p>Zata\u0144czmy<\/p>\n\n\n\n<p>prosi mnie do ta\u0144ca<\/p>\n\n\n\n<p>wiatr<\/p>\n\n\n\n<p>on w czarnym fraku<\/p>\n\n\n\n<p>ja w b\u0142\u0119kitnej sukni<\/p>\n\n\n\n<p>w zawrotnym tempie<\/p>\n\n\n\n<p>p\u0119dzimy po lustrzanej sali<\/p>\n\n\n\n<p>w ksi\u0119\u017cycowym blasku<\/p>\n\n\n\n<p>po\u015br\u00f3d niemych cieni<\/p>\n\n\n\n<p>(\u2026)<\/p>\n\n\n\n<p>ta\u0144cz\u0119<\/p>\n\n\n\n<p>boso z motylem na d\u0142oni<\/p>\n\n\n\n<p>(\u2026)<\/p>\n\n\n\n<p>i noc\u0105<\/p>\n\n\n\n<p>ciemn\u0105 bez gwiazd<\/p>\n\n\n\n<p>wysoko na szczytach ska\u0142<\/p>\n\n\n\n<p>ta\u0144cz\u0119 lecz nie wiem z kim<\/p>\n\n\n\n<p>ostatni raz<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s. 84)<\/p>\n\n\n\n<p>Ten niezwyk\u0142y wiersz mo\u017ce przywodzi\u0107 na pami\u0119\u0107 znany utw\u00f3r Tadeusza Mici\u0144skiego&nbsp;<em>Migoc\u0105 z\u0142ote pomara\u0144cze<\/em>. I w jednym i w drugim mamy przed oczami taniec po\u015br\u00f3d mistycyzmem nacechowanych twor\u00f3w poetyckiej wyobra\u017ani. Mistyka Mici\u0144skiego jest mroczna i programowo wzbudzaj\u0105ca dreszcz fascynacji i l\u0119ku, zauroczenia i przera\u017cenia jakimi\u015b satanicznym b\u0142yskaniem po\u015br\u00f3d ciemno\u015bci w ciasnej przestrzeni. Mistyka Krupi\u0144skiej-Trzebiatowskiej wprost przeciwnie \u2013 przejawia si\u0119 jakby w rozwieraniu granic przestrzeni i czasu, w zanurzaniu si\u0119 w jasno\u015bci \u017cywio\u0142\u00f3w \u015bwiata, w zniewalaniu i podporz\u0105dkowywaniu ich sobie poprzez przyj\u0119cie regu\u0142 ich bytowania za swoje, a tym samym stawanie si\u0119 jednym z nich. W ten spos\u00f3b nie tylko nie utraca swojego bytu, lecz go w\u0142a\u015bnie w ten spos\u00f3b przekracza w mocy istnienia. Taniec u Krupi\u0144skiej zdaje si\u0119 nie wynika\u0107, jak u Mici\u0144skiego, z uwodz\u0105cej i zniewalaj\u0105cej mocy tajemnicy, ani jej nie demonstruje, lecz \u2013 wprost przeciwnie \u2013 jest wyrazem intencjonalnej mocy cz\u0142owieka prze\u0142amuj\u0105cego wszelkie kosmiczne zniewolenia czy determinacje i transcenduj\u0105cego samego siebie poza wszelkie naturalne byty w kierunku czystej wolno\u015bci, kt\u00f3ra znamionuje \u201ekrain\u0119 czystego szcz\u0119\u015bcia\u201d. Ma wi\u0119c \u00f3w taniec posmak procesu przemiany, jakby metanoi o charakterze ontologicznym. Lecz jest to taniec jedynie intencjonalny, dziej\u0105cy si\u0119 w wyobra\u017ani, kt\u00f3ra nieoczekiwanie ods\u0142ania ta\u0144cz\u0105cej perspektyw\u0119 ostateczno\u015bci, ko\u0144ca. Jest to taniec \u201eostatni raz\u201d. I tym minorowym akordem wiersz zn\u00f3w zbli\u017ca si\u0119 do aury wiersza Mici\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednak inne wiersze wyra\u017caj\u0105 rado\u015b\u0107 ze wzbogaconego panteistycznie istnienia:<\/p>\n\n\n\n<p>i nawet nie pr\u00f3buj\u0119 si\u0119 \u017cali\u0107 \u017ce jak bia\u0142y \u017cagiel<\/p>\n\n\n\n<p>zagubiony po\u015br\u00f3d oceanu pod\u0105\u017cam przez \u017cycie<\/p>\n\n\n\n<p>skoro trzyma mnie w ramionach wiatr<\/p>\n\n\n\n<p>i ta\u0144czy ze mn\u0105 walca w kr\u00f3lestwie jab\u0142oni<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s. 30)<\/p>\n\n\n\n<p>czyje\u015b r\u0119ce pochwyci\u0142y mnie w obj\u0119cia<\/p>\n\n\n\n<p>i oboje unosimy si\u0119 w ta\u0144cu<\/p>\n\n\n\n<p>ponad ziemi\u0105<\/p>\n\n\n\n<p>nade mn\u0105 i pode mn\u0105<\/p>\n\n\n\n<p>ksi\u0119\u017cyc i gwiazdy<\/p>\n\n\n\n<p>ocean przestworzy<\/p>\n\n\n\n<p>(\u2026)<\/p>\n\n\n\n<p>uwolniona z pragnie\u0144<\/p>\n\n\n\n<p>uwolniona z marze\u0144<\/p>\n\n\n\n<p>w zespoleniu z wszech\u015bwiatem<\/p>\n\n\n\n<p>odzyskuj\u0119 si\u0142y<\/p>\n\n\n\n<p>wiar\u0119 aby prze\u017cy\u0107<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s. 26)<\/p>\n\n\n\n<p>Motyw ta\u0144ca u naszej poetki wi\u0105\u017ce si\u0119 wprawdzie z wyzwalaj\u0105c\u0105 wizj\u0105 wolno\u015bci, ale te\u017c nie bez pewnej dozy autoironii. W jednym z najlepszych swoich wierszy przedstawia go jako wybuch eschatologicznego szcz\u0119\u015bcia, niestety zako\u0144czonego przebudzeniem. Szcz\u0119\u015bcie to by\u0142o tylko snem. A polega\u0142o na poznaniu prawdy o wszech\u015bwiecie i bycia z t\u0105 prawd\u0105 niejako \u201etwarz\u0105 w twarz\u201d, a tak\u017ce na do\u015bwiadczeniu wieczno\u015bci, czyli bezczasu:<\/p>\n\n\n\n<p>w mie\u015bcie Ise w kt\u00f3rym nigdy nie by\u0142am<\/p>\n\n\n\n<p>stan\u0119\u0142am twarz\u0105 w twarz z prawd\u0105 o wszech\u015bwiecie<\/p>\n\n\n\n<p>uniesiona wiatrem<\/p>\n\n\n\n<p>obleczona w po\u015bwiat\u0119 merkawy<\/p>\n\n\n\n<p>ta\u0144czy\u0142am z bogami<\/p>\n\n\n\n<p>podczas igrzysk wenusja\u0144skiej nocy<\/p>\n\n\n\n<p>a czas p\u0142yn\u0105\u0142 bez pocz\u0105tku i ko\u0144ca<\/p>\n\n\n\n<p>a noc stawa\u0142a si\u0119 wieczno\u015bci\u0105<\/p>\n\n\n\n<p>budz\u0105c si\u0119 nie trzyma\u0142am ju\u017c w d\u0142oni<\/p>\n\n\n\n<p>metalowego zwierciad\u0142a<\/p>\n\n\n\n<p>a kr\u00f3lowa Amaterasu oddali\u0142a si\u0119<\/p>\n\n\n\n<p>w niesko\u0144czono\u015b\u0107 na rydwanie s\u0142o\u0144ca<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Rzeczywiste i Nierzeczywiste<\/em>, s. 69)<\/p>\n\n\n\n<p>Poznanie ostatecznej prawdy mo\u017cliwe jest tylko we \u015bnie, kt\u00f3ry jednak zgodnie ze swoj\u0105 natur\u0105 znika wraz z prawd\u0105 swego bycia.<\/p>\n\n\n\n<p>Zatrzymajmy teraz uwag\u0119 nad wyrazist\u0105 motywik\u0105 tego \u015bwiata, do kt\u00f3rego nale\u017cy \u201ekr\u00f3lestwo jab\u0142oni\u201d \u2013 \u015bwiata \u201enie z tego \u015bwiata\u201d, czyli rzeczywisto\u015bci eschatologicznej. U naszej poetki zosta\u0142a ona wyra\u017cona na dwa sposoby. Jeden prowadzi bezpo\u015brednio do filozoficznego uj\u0119cia natury tej rzeczywisto\u015bci, drugi natomiast przedstawia j\u0105 w poetyckich obrazach i symbolach, cz\u0119sto zmieszanych z poj\u0119ciami nale\u017c\u0105cymi do refleksji i j\u0119zyka filozoficznego oraz religijnego. Kardynalnym poj\u0119ciem okre\u015blaj\u0105cym istot\u0119 rzeczywisto\u015bci eschatologicznej i transcendentnej jest poj\u0119cie Absolutu. S\u0142owo to pisane niemal bez wyj\u0105tku z du\u017cej litery, wyst\u0119puje w tej poezji cz\u0119\u015bciej ni\u017c s\u0142owo \u201eB\u00f3g\u201d i nie posiada jednoznacznie religijnej, jak to ostatnie, konotacji. Tym, co najcelniej oddaje jego znaczenie, jest my\u015bl o jego bezczasowo\u015bci. W nim \u201etera\u017aniejszo\u015b\u0107, przesz\u0142o\u015b\u0107 i przysz\u0142o\u015b\u0107 \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w jedno\u201d (<em>Poezje<\/em>, s. 83). Je\u015bli jest on przedmiotem poetyckiej refleksji w obszarze problematyki egzystencjalnej, to jedynie jako przeciwie\u0144stwo tego, co najbardziej gro\u017ane dla cz\u0142owieka, najbardziej go unieszcz\u0119\u015bliwiaj\u0105ce \u2013 czasu. Je\u015bli stanowi przedmiot westchnie\u0144 strudzonego swym losem cz\u0142owieka, to jako rzeczywisto\u015b\u0107, gdzie nie ma czasu, a wi\u0119c i cierpienia, jakie on przynosi. Jest to zatem poj\u0119cie, kt\u00f3re w j\u0119zyku \u015bci\u015blej poetyckim znaczy tyle np. co przywo\u0142ywana ju\u017c wcze\u015bniej \u201ekraina wiecznej szcz\u0119\u015bliwo\u015bci\u201d. I dopiero tak prze\u0142o\u017cone na j\u0119zyk poezji nabiera religijnego znaczenia, gdy\u017c wskazuje na pozytywny aspekt ludzkiego z nim obcowania, a nie jedynie na negatywny, jak w przypadku, gdy pojmowany jest jako bezczas, czyli to, co uwalnia nas od czasu i niesionych przeze\u0144 dolegliwo\u015bci istnienia. W tym ostatnim przypadku bowiem osi\u0105ga si\u0119 go ju\u017c w momencie \u015bmierci ko\u0144cz\u0105cej udr\u0119k\u0119 \u017cycia i przenosz\u0105cej nas do nico\u015bci. Bo nico\u015b\u0107 cz\u0142owieka mo\u017ce oznacza\u0107 zatracenie w Absolucie, czyli absolutny koniec wszystkiego, co sk\u0142ada si\u0119 na ziemski, materialny byt cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n<p>Poezja Krupi\u0144skiej-Trzebiatowskiej nosi niekt\u00f3re znamiona poezji religijnej, jak to s\u0142usznie zasugerowa\u0142 Wit Jaworski w pos\u0142owiu do jej tomiku&nbsp;<em>Rzeczywiste i Nierzeczywiste<\/em><a href=\"file:\/\/\/D:\/Kazimierz%20%C5%9Awiegocki.doc#_ftn1\"><em>*<\/em><\/a>&nbsp;Istot\u0119 filozofii stanowi pragnienie poznania natury rzeczywisto\u015bci, istot\u0119 za\u015b religii pragnienie i d\u0105\u017cenie do zbawienia. Oba te motywy s\u0105 w tej poezji obecne. Przewa\u017ca jednak motyw zbawienia. Jest tu on \u015bci\u015ble zwi\u0105zany z wyobra\u017ceniami \u015bwiata nadprzyrodzonego, w kt\u00f3rym mia\u0142by si\u0119 dope\u0142ni\u0107 byt cz\u0142owieka. Wizje eschatologicznie nacechowane zazwyczaj wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 jednak z obrazami \u017cycia w \u015bwiecie realnym. Ten za\u015b b\u0119d\u0105c pado\u0142em \u0142ez i niezrozumia\u0142ego cierpienia rodzi bunt przeciwko Stw\u00f3rcy, a \u015bci\u015blej przeciwko Jego woli, kt\u00f3ra okaza\u0142a si\u0119 tak niefortunna dla cz\u0142owieka. W tym punkcie rodzi si\u0119 dramatyczne, by nie powiedzie\u0107 wr\u0119cz tragiczne pytanie: Dlaczego z\u0142o? Odwieczne niemal to pytanie znane w naszej cywilizacji co najmniej od czas\u00f3w Gilgamesza i Ksi\u0119gi Rodzaju, a p\u00f3\u017aniej Ksi\u0119gi Hioba i Koheleta oraz tragik\u00f3w greckich, zdaje si\u0119 nasz\u0105 poetk\u0119 zajmowa\u0107 bardziej w wersji Hioba i Koheleta ni\u017c w wersjach pozosta\u0142ych. Bardziej te\u017c ni\u017c Ksi\u0119ga Rodzaju obci\u0105\u017caj\u0105ca odpowiedzialno\u015bci\u0105 za z\u0142o cz\u0142owieka, a nie Stw\u00f3rc\u0119, poetk\u0119 przekonuj\u0105 religijne koncepcje Wschodu. Poci\u0105ga j\u0105 wiara w reinkarnacj\u0119 zar\u00f3wno jak i my\u015bl o nirwanie. Poci\u0105ga j\u0105 r\u00f3wnie\u017c wschodnia metafizyka uznaj\u0105ca \u015bwiat widzialny za z\u0142udzenie poznaj\u0105cej zmys\u0142ami naszej duszy. O tym jednak pisali\u015bmy wy\u017cej.<\/p>\n\n\n\n<p>Teraz spr\u00f3bujmy przyjrze\u0107 si\u0119 obrazom, w kt\u00f3rych poezja wspiera i wyr\u0119cza my\u015bl teologiczn\u0105 i filozoficzn\u0105 odniesion\u0105 do rzeczywisto\u015bci transcendentnej i nadprzyrodzonej z jednej strony i do kondycji cz\u0142owieka wychylaj\u0105cego swoje jestestwo do nich \u2013 z drugiej. A zatem zadajmy za poetk\u0105 pytanie: \u201eKim jestem, dok\u0105d zd\u0105\u017cam i kim si\u0119 przez to staj\u0119?\u201d (por.&nbsp;<em>Poezje<\/em>, s. 7), a w wersji uog\u00f3lnionej: kim jest cz\u0142owiek i jakie jest jego przeznaczenie?<\/p>\n\n\n\n<p>I oto czytamy:<\/p>\n\n\n\n<p>cudem ocaleni<\/p>\n\n\n\n<p>b\u0142\u0105dz\u0105 pomi\u0119dzy gwiazdami<\/p>\n\n\n\n<p>w poszukiwaniu nowej ziemi<\/p>\n\n\n\n<p>i nowego nieba<\/p>\n\n\n\n<p>z nadziej\u0105<\/p>\n\n\n\n<p>\u017ce otworz\u0105 si\u0119 przed nimi na nowo<\/p>\n\n\n\n<p>bramy Edenu<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Rzeczywiste i Nierzeczywiste<\/em>, s. 60)<\/p>\n\n\n\n<p>Mo\u017cna w tym miejscu zapyta\u0107, czy ewidentne tutaj nawi\u0105zania do Apokalipsy, kt\u00f3ra obwieszcza eschatologiczn\u0105 nadziej\u0119 na \u201enow\u0105 ziemi\u0119\u201d i na \u201enowe niebo\u201d, jest zarazem przyj\u0119ciem tej\u017ce nadziei, czy tylko poetyckim obrazem b\u0142\u0105dzenia ludzko\u015bci ratuj\u0105cej sens swego losu w rozpaczliwej pr\u00f3bie wiary i nadziei \u201epomimo braku nadziei\u201d? W ka\u017cdym razie nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce b\u0142\u0105dzenie w poszukiwaniu \u201enowej ziemi\u201d i \u201enowego nieba\u201d oznacza tutaj pe\u0142n\u0105 dezaprobat\u0119 dla \u201etej ziemi\u201d i \u201etego nieba\u201d, kt\u00f3re ludziom jest dane tu i teraz, i w ca\u0142ej historii. Wszak szcz\u0119\u015bliwi nie poszukuj\u0105 szcz\u0119\u015bcia, nie \u017cywi\u0105 nadziei na nie, bowiem je posiadaj\u0105. Szukaj\u0105 go tylko nieszcz\u0119\u015bliwi.<\/p>\n\n\n\n<p>Wa\u017cnym wyznacznikiem przekle\u0144stwa losu cz\u0142owieka jest jego niewiedza o istocie rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej dane mu jest \u00f3w los wype\u0142nia\u0107 trudem swego istnienia.<\/p>\n\n\n\n<p>Przytoczmy raz jeszcze taki fragment:<\/p>\n\n\n\n<p>na po\u0142y \u015bwiadoma czego szukam<\/p>\n\n\n\n<p>w tym i w tamtym \u015bwiecie<\/p>\n\n\n\n<p>jak \u015blepiec b\u0142\u0105dz\u0105c z opask\u0105 na oczach<\/p>\n\n\n\n<p>gdy o krok b\u0119d\u0105c od rzeczy szukanej<\/p>\n\n\n\n<p>nie mog\u0119 jej znale\u017a\u0107<\/p>\n\n\n\n<p>bo nie mog\u0119 dotkn\u0105\u0107<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s. 80)<\/p>\n\n\n\n<p>A oto inny zawieraj\u0105cy analogiczn\u0105 my\u015bl:<\/p>\n\n\n\n<p>zmierza\u0142 ku prawdzie<\/p>\n\n\n\n<p>drog\u0105 przez zielon\u0105 r\u00f3wnin\u0119<\/p>\n\n\n\n<p>(\u2026)<\/p>\n\n\n\n<p>upada\u0142 ze znu\u017cenia<\/p>\n\n\n\n<p>i o \u015bwicie powstawa\u0142 by i\u015b\u0107 dalej<\/p>\n\n\n\n<p>(\u2026)<\/p>\n\n\n\n<p>wszystkich pyta\u0142 gdzie zosta\u0142a ukryta<\/p>\n\n\n\n<p>szepta\u0142a o niej woda w strumykach<\/p>\n\n\n\n<p>li\u015bcie i wiatr \u015bpiewa\u0142y<\/p>\n\n\n\n<p>lecz on szed\u0142 i szed\u0142 i by\u0142 coraz dalej<\/p>\n\n\n\n<p>a kiedy u kresu si\u0142 zapyta\u0142 sam siebie<\/p>\n\n\n\n<p>serce jego odrzek\u0142o \u017ce nie wie<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s. 59)<\/p>\n\n\n\n<p>Cz\u0142owiek przedstawiony w tej poezji doskonale wie, \u017ce istniej\u0105 pytania beznadziejne, to znaczy takie, na kt\u00f3re nie ma odpowiedzi. Ale wie on tak\u017ce i to, \u017ce nie mo\u017cna tych pyta\u0144 nie stawia\u0107, gdy\u017c s\u0105 fundamentalne i jako takie wyznaczaj\u0105 natur\u0119 cz\u0142owieka, b\u0119d\u0105c jednocze\u015bnie jej wyrazem. Dzi\u0119ki nim staje on twarz\u0105 w twarz z Tajemnic\u0105:<\/p>\n\n\n\n<p>nazbyt wiele pytasz<\/p>\n\n\n\n<p>lecz jak\u017ce nie pyta\u0107 gdy noc\u0105 drzewa szumi\u0105<\/p>\n\n\n\n<p>tu\u017c za moim oknem<\/p>\n\n\n\n<p>a ksi\u0119\u017cyc \u0142zawy toczy si\u0119 leniwie<\/p>\n\n\n\n<p>nad ospa\u0142\u0105 rzek\u0105 w kt\u00f3rej<\/p>\n\n\n\n<p>tera\u017aniejszo\u015b\u0107 przesz\u0142o\u015b\u0107 i przysz\u0142o\u015b\u0107<\/p>\n\n\n\n<p>\u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w jedno<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s. 83)<\/p>\n\n\n\n<p>Cz\u0142owiek zatem to nieszcz\u0119\u015bliwa istota, bo nie pogodzona ze swoim losem, nie uznaj\u0105ca aktualnego stanu swego bytu. Ale nie rezygnuj\u0105ca tak\u017ce z wszelkiej nadziei. Raczej trwaj\u0105ca w zawieszeniu pomi\u0119dzy ca\u0142kowit\u0105 kl\u0119sk\u0105 i ostatecznym zwyci\u0119stwem. Mamy w tej poezji po\u015br\u00f3d licznych jej utwor\u00f3w wypowiedzi zar\u00f3wno wyra\u017caj\u0105ce poczucie eschatologicznej kl\u0119ski jak i przeczucie zwyci\u0119stwa. Oto wizja nieodwracalnej zag\u0142ady \u015bwiata:<\/p>\n\n\n\n<p>umar\u0142y kwiaty na dnie oceanu<\/p>\n\n\n\n<p>run\u0119\u0142y s\u0142upy niebia\u0144skie<\/p>\n\n\n\n<p>s\u0142o\u0144ce znikn\u0119\u0142o na zawsze<\/p>\n\n\n\n<p>i ciemno\u015b\u0107 wieczna<\/p>\n\n\n\n<p>ogarn\u0119\u0142a ludzi<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Rzeczywiste i Nierzeczywiste<\/em>, s. 74)<\/p>\n\n\n\n<p>Ale w innym miejscu czytamy s\u0142owa wielkiej eschatologicznej nadziei w stylu zn\u00f3w apokaliptycznym. I cho\u0107 nie musz\u0105 to by\u0107 s\u0142owa p\u0142yn\u0105ce ze szczerej wiary religijnej, to mo\u017cemy je przyj\u0105\u0107 przynajmniej jako s\u0142owa zrodzone z poetycko-religijnego marzenia. Je\u017celi szcz\u0119\u015bcie, czyli zbawienie, nie przychodzi do nas teraz, gdy istniejemy historycznie, to niechaj je zast\u0105pi wizja szcz\u0119\u015bcia poza i ponad histori\u0105 \u2013 w Eschatonie. T\u0119 za\u015b wizj\u0119 mo\u017ce nam postawi\u0107 przed oczami wyobra\u017ani poezja i si\u0142a jej sprawczego s\u0142owa. I oto w jej s\u0142owach znowu czytamy o \u201enowej ziemi\u201d i \u201enowym niebie\u201d, ale ju\u017c nie jako mira\u017cu, za kt\u00f3rym goni ludzka nadzieja, ale jako o rzeczywisto\u015bci spe\u0142nionej, to znaczy wie\u0144cz\u0105cej koniec historii, koniec czasu i jego destrukcyjnej mocy, kt\u00f3rej owocem by\u0142a \u015bmier\u0107. Przytoczony ni\u017cej fragment jest udan\u0105 poetycko parafraz\u0105 zar\u00f3wno przes\u0142ania starotestamentowego (Iz. 65,25), jak i nowotestamentowego (Ap. 21, 1-8):<\/p>\n\n\n\n<p>nowa ziemia<\/p>\n\n\n\n<p>i nowe niebo<\/p>\n\n\n\n<p>miasto wolne od ciemno\u015bci nocy<\/p>\n\n\n\n<p>wiecznie o\u015bwietlone chwa\u0142\u0105 Boga<\/p>\n\n\n\n<p>z rzek\u0105 pe\u0142n\u0105 wody \u017cycia<\/p>\n\n\n\n<p>i drzewem \u017cycia<\/p>\n\n\n\n<p>eliksirem nie\u015bmiertelno\u015bci<\/p>\n\n\n\n<p>miasto w kt\u00f3rym nigdy nie zawita<\/p>\n\n\n\n<p>\u015bmier\u0107<\/p>\n\n\n\n<p>nie narodzi si\u0119 smutek<\/p>\n\n\n\n<p>ani nie pop\u0142ynie \u0142za<\/p>\n\n\n\n<p>bo z\u0142o wraz z pierwsz\u0105 ziemi\u0105<\/p>\n\n\n\n<p>i pierwszym niebem przemin\u0119\u0142o<\/p>\n\n\n\n<p>bezpowrotnie<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Rzeczywiste i Nierzeczywiste<\/em>, s. 91)<\/p>\n\n\n\n<p>To, \u017ce przytoczona wizja eschatologicznego szcz\u0119\u015bcia jest tylko poetyck\u0105 parafraz\u0105 przes\u0142ania biblijnego, a nie wyznaniem wiary, \u015bwiadczy mo\u017ce fragment z innego wiersza, w kt\u00f3rym wyra\u017cona jest obawa, \u017ce mo\u017ce to wszystko, co jest nam obiecane w Eschatonie, nie b\u0119dzie nigdy mia\u0142o realnego bytu. Bo wszystko to \u201ezaczyna si\u0119 i ko\u0144czy w nico\u015bci\u201d. Ale jest to tylko obawa a nie pewno\u015b\u0107. Do nihilizmu mimo wszystko tutaj daleko. Zw\u0142aszcza, \u017ce jakby mimochodem wyra\u017cona tu zosta\u0142a pochwa\u0142a ziemi i nieba wraz ze wszystkim, co stanowi o ich pi\u0119knie, a zarazem jest przedmiotem mi\u0142o\u015bci cz\u0142owieka \u2013 syna kosmosu. Czytamy:<\/p>\n\n\n\n<p>Zielona Taro powiedz mi tylko<\/p>\n\n\n\n<p>czy tam gdzie wiruj\u0105 gwiazdy<\/p>\n\n\n\n<p>s\u0105 tak\u017ce motyle<\/p>\n\n\n\n<p>czy szumi\u0105 drzewa ta\u0144cz\u0105c w uniesieniu<\/p>\n\n\n\n<p>a woda p\u0142acze nocami w strumieniu<\/p>\n\n\n\n<p>nie m\u00f3w mi tylko \u017ce tam<\/p>\n\n\n\n<p>gdzie nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 pola granat\u00f3w<\/p>\n\n\n\n<p>niczego poza nimi nie ma<\/p>\n\n\n\n<p>i \u017ce wszystko zaczyna si\u0119 i ko\u0144czy<\/p>\n\n\n\n<p>w nico\u015bci<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s. 44)<\/p>\n\n\n\n<p>Podsumowuj\u0105c refleksje wok\u00f3\u0142 pytania: kim jest cz\u0142owiek i jakie jest jego miejsce w obszarze wszechrzeczy, nale\u017ca\u0142oby powiedzie\u0107, \u017ce w poezji Joanny Krupi\u0144skiej-Trzebiatowskiej cz\u0142owiek jawi si\u0119 jako jestestwo zawieszone mi\u0119dzy bytem a nico\u015bci\u0105, ani dostatecznie osadzone w istnieniu, ani ca\u0142kowicie go pozbawione. Jego cech\u0105 jednak istotn\u0105 jest nie tyle przebywanie w obszarze tego zawieszenia, ile wyrywanie si\u0119 z tej strefy ontycznego zagro\u017cenia do stanu bycia ku zbawieniu. A zatem dalecy jeste\u015bmy od Heideggerowskiego \u201ebycia ku \u015bmierci\u201d, bo a\u017c na antypodach tej w istocie nihilistycznej egzystencjalnej formu\u0142y i zwi\u0105zanej z ni\u0105 postawy.<\/p>\n\n\n\n<p>Tak mo\u017cna by najog\u00f3lniej scharakteryzowa\u0107 los cz\u0142owieka po\u015br\u00f3d losu \u015bwiata. Ale pozostaje jeszcze do okre\u015blenia widzenie i pojmowanie Boga jako stw\u00f3rcy \u015bwiata i cz\u0142owieka. Relacje miedzy Bogiem a cz\u0142owiekiem nie s\u0105 tu ani proste, ani oczywiste. Cechuj\u0105 si\u0119 rozlicznymi napi\u0119ciami. Cz\u0142owiek w tej poezji ma wobec Boga postaw\u0119 wy\u0142\u0105cznie roszczeniow\u0105. Nie jest on Bogu niczego winien, nawet wdzi\u0119czno\u015bci za dar \u017cycia, bo \u017cycie przecie\u017c nie jest domen\u0105 szcz\u0119\u015bcia, lecz raczej pasmem udr\u0119ki. Oto pi\u0119knie wyra\u017cona, cho\u0107 ma\u0142o dla Boga przyjemna ironicznie nacechowana pretensja:<\/p>\n\n\n\n<p>doskonalisz nasze dusze cierpieniem<\/p>\n\n\n\n<p>jak rze\u017abiarz pos\u0105g d\u0142utem<\/p>\n\n\n\n<p>zapominaj\u0105c \u017ce nie jeste\u015bmy z kamienia<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s. 57)<\/p>\n\n\n\n<p>Wypowied\u017a ta dezawuuje chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 teologi\u0119 krzy\u017ca i cierpienia jako si\u0142y ekspiacyjnej. Dezawuuje wi\u0119c zbawczy akt Chrystusa cierpi\u0105cego, poddaje w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 jeden z podstawowych filar\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skiej wiary.<\/p>\n\n\n\n<p>W jednym z wierszy przedstawiona jest kosmiczna wizja walki \u201ena \u015bmier\u0107 i \u017cycie\u201d dw\u00f3ch b\u00f3stw, czy duch\u00f3w \u2013 dobra i z\u0142a. To wyra\u017ane nawi\u0105zanie do dualizmu staroperskiego, czy manichejskiego po\u0142\u0105czonego z ide\u0105 monoteistyczn\u0105:<\/p>\n\n\n\n<p>Stoj\u0105 naprzeciwko siebie<\/p>\n\n\n\n<p>Hermanubis \u2013 geniusz dobra<\/p>\n\n\n\n<p>I Tyfon \u2013 geniusz z\u0142a<\/p>\n\n\n\n<p>Sposobi\u0105 si\u0119 do walki na \u015bmier\u0107 i \u017cycie<\/p>\n\n\n\n<p>Stw\u00f3rca przygl\u0105da si\u0119<\/p>\n\n\n\n<p>Milczy<\/p>\n\n\n\n<p>Gwiazdy zas\u0142oni\u0142y oczy<\/p>\n\n\n\n<p>Niebo pokry\u0142o wszystko ca\u0142unem chmur<\/p>\n\n\n\n<p>Zapanowa\u0142a martwa cisza<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>W jedn\u0105 stron\u0119 bez prawa powrotu<\/em>, s. 35)<\/p>\n\n\n\n<p>Przedstawiony tu obraz nie pozostawia z\u0142udze\u0144 co do pojmowania Boga jako str\u00f3\u017ca porz\u0105dku moralnego we wszech\u015bwiecie. Los \u015bwiata jest mu oboj\u0119tny, przygl\u0105da mu si\u0119 niczym widz w teatrze. Nie unicestwia z\u0142a, a wi\u0119c je dopuszcza, b\u0105d\u017a jest wobec niego bezsilny. Nawet gwiazdy wydaj\u0105 si\u0119 bardziej na z\u0142o wra\u017cliwe ni\u017c On, bo przynajmniej nie chc\u0105 widzie\u0107 dziej\u0105cego si\u0119 w \u015bwiecie z\u0142a \u2013 zas\u0142aniaj\u0105 oczy. Podobnie te\u017c zachowuje si\u0119 niebo, pokrywaj\u0105c chmurami widok krwawej wojny.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednak\u017ce nie traktujmy s\u0142\u00f3w w poetyckich wypowiedziach tak, jakby to by\u0142y s\u0142owa wyj\u0119te z traktatu filozoficznego. Niekiedy poeta urzeczony urod\u0105 wizji, kt\u00f3ra mu si\u0119 nasuwa, a czasem samym tylko brzmieniem zestawionych wyra\u017ce\u0144 lub wywo\u0142anych przez nie niezamierzonych znacze\u0144 idzie tam, gdzie prowadz\u0105 go s\u0142owa i tworzone przez nie obrazy, cho\u0107by efekt, kt\u00f3ry si\u0119 pojawia w wyniku ich aktywno\u015bci, nie by\u0142 tym, kt\u00f3ry by\u0142 sobie uprzednio za\u0142o\u017cy\u0142. I chyba tak jest u Joanny Krupi\u0144skiej-Trzebiatowskiej. Wahaj\u0105c si\u0119 mi\u0119dzy pojmowaniem Boga jako mi\u0142osiernego lub jako oboj\u0119tnego, wybiera, jak si\u0119 zdaje, tego pierwszego. Mog\u0105&nbsp; o tym \u015bwiadczy\u0107 niekt\u00f3re inne wypowiedzi. Przytoczmy je:<\/p>\n\n\n\n<p>Patrz\u0119 w s\u0142o\u0144ce<\/p>\n\n\n\n<p>i pytam dla kogo \u015bwieci<\/p>\n\n\n\n<p>Panu Bogu rozja\u015bniam mrok<\/p>\n\n\n\n<p>odpowiada<\/p>\n\n\n\n<p>Panu Bogu s\u0142o\u0144ce niepotrzebne<\/p>\n\n\n\n<p>skoro jest \u015bwiat\u0142o\u015bci\u0105<\/p>\n\n\n\n<p>Ale jak bez Boga i bez s\u0142o\u0144ca<\/p>\n\n\n\n<p>wygl\u0105da\u0142by \u015bwiat<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s. 35)<\/p>\n\n\n\n<p>Wi\u0119c jednak \u015bwiat potrzebuje Boga. Tak\u0105 my\u015bl zawiera te\u017c inny fragment, w kt\u00f3rym dwuznaczno\u015b\u0107 oceny Boga przechyla si\u0119 mimo wszystko na Jego stron\u0119. Bo oto niczym nie powstrzymane morze z\u0142a, jakie poci\u0105gaj\u0105 za sob\u0105 wojny, wskazuje wprawdzie, \u017ce \u201eB\u00f3g postanowi\u0142 nie miesza\u0107 si\u0119 w ludzkie sprawy\u201d. Dodaje jednak poetka:<\/p>\n\n\n\n<p>Gorzej je\u015bli zamierza pope\u0142ni\u0107<\/p>\n\n\n\n<p>razem z ca\u0142ym \u015bwiatem<\/p>\n\n\n\n<p>samob\u00f3jstwo (\/??????????\/\/\/)<\/p>\n\n\n\n<p>W takiej postawie wobec Boga ujawnia si\u0119 charakterystyczna dla wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka podstawowa sytuacja \u015bwiatopogl\u0105dowa i egzystencjalna \u2013 poczucie niewystarczalno\u015bci przes\u0142ania eschatologicznego, jakie daje od wiek\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwo, a zarazem ca\u0142kowita bezradno\u015b\u0107 wobec swego losu, kt\u00f3rego nie s\u0105 ju\u017c w stanie okre\u015bli\u0107 i \u2013 przede wszystkim \u2013 usensowi\u0107 \u017cadne inne systemy idei i wiar. Wiara w Boga (chrze\u015bcija\u0144skiego)wydaje si\u0119 teraz tyle\u017c konieczna, co niemo\u017cliwa. St\u0105d widzimy u naszej poetki pr\u00f3by poszukiwa\u0144 rozwi\u0105zania podstawowej zagadki swojego losu w religiach Wschodu; gdziekolwiek zreszt\u0105, dok\u0105d j\u0105 zawiedzie wyobra\u017ania wzbudzona intuicj\u0105 i (czy pog\u0142\u0119bion\u0105?) erudycj\u0105, bo spotykamy w jej wierszach i \u015blady refleksji z aluzjami do staro\u017cytnych kultur Egiptu, Mezopotamii czy Indii. Ten synkretyzm wyciska te\u017c pewne pi\u0119tno na wizji i rozumieniu Boga, jakie czytamy w tym oto wyznaniu najbardziej chyba ze wszystkich wyra\u017anym i bezpo\u015brednim:<\/p>\n\n\n\n<p>Kim jeste\u015b Panie (\u2026)<\/p>\n\n\n\n<p>jeste\u015b \u015bwiat\u0142em na niebie<\/p>\n\n\n\n<p>i w duszy mej p\u0142oniesz<\/p>\n\n\n\n<p>jeste\u015b m\u0105dro\u015bci\u0105 m\u0119drc\u00f3w<\/p>\n\n\n\n<p>i mi\u0142o\u015bci\u0105 w sercu<\/p>\n\n\n\n<p>ziemi\u0105 i oceanem<\/p>\n\n\n\n<p>\u015bwiat\u0142em i ksi\u0119\u017cycem<\/p>\n\n\n\n<p>wszystkim co stworzy\u0142e\u015b<\/p>\n\n\n\n<p>i co my\u015blisz zniszczy\u0107<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Rzeczywiste i Nierzeczywiste<\/em>, s. 63)<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli jednak uwzgl\u0119dni\u0107 wsp\u00f3\u0142czynnik poetycko\u015bci j\u0119zyka tej wypowiedzi, to mo\u017cna uzna\u0107 j\u0105 za niesprzeczn\u0105 w swym og\u00f3lnym znaczeniu z chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 wizj\u0105 Boga.<\/p>\n\n\n\n<p>Powy\u017csze rozwa\u017cania nad fragmentami poezji Joanny Krupi\u0144skiej-Trzebiatowskiej, kt\u00f3re okre\u015blili\u015bmy tutaj \u201emomentami metafizycznymi\u201d (analogicznie do \u201emoment\u00f3w muzycznych\u201d Franciszka Schuberta \u2013&nbsp;<em>Musikalische Momenten<\/em>) , dotycz\u0105 w oczywisty spos\u00f3b warstwy znaczeniowej tej poezji. Nie dotykaj\u0105 natomiast jej problematyki formalnej i artystycznej. Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce ocena tej poezji jako sztuki s\u0142owa nie zawsze wypad\u0142aby tak imponuj\u0105co, jak imponuj\u0105co prezentuje si\u0119 przedstawiona w formie interpretacji jej problematyka. Ta ostatnia bowiem dotyczy spraw dla cz\u0142owieka najwy\u017cszych okre\u015blanych w\u0142a\u015bnie jako metafizyczne. Dali\u015bmy tutaj pr\u00f3b\u0119 lektury egzystencjalnej tej liryki. Je\u015bli przy tym nie pope\u0142nili\u015bmy grzechu nadinterpretacji, a wyniki tej lektury s\u0105 trafne, to po\u015brednio mo\u017cna by wnosi\u0107 r\u00f3wnie\u017c o warto\u015bci artystycznej tej poezji, a przynajmniej przytaczanych jej fragment\u00f3w. Te bowiem zawieraj\u0105 nie tylko wa\u017ckie my\u015bli, lecz r\u00f3wnie\u017c odznaczaj\u0105 si\u0119 niekiedy niekwestionowanym pi\u0119knem \u2013 zw\u0142aszcza pi\u0119knem wyobra\u017ani.<\/p>\n\n\n\n<p>Na zako\u0144czenie niech zostanie przytoczone, ju\u017c bez komentarza, kilka urywk\u00f3w nie cytowanych dot\u0105d w naszym tek\u015bcie, a posiadaj\u0105cych urok \u015bwie\u017co\u015bci. Potwierdzaj\u0105 one dar obrazowania, w kt\u00f3rym \u0142\u0105czy si\u0119 w harmonijn\u0105 jedno\u015b\u0107 pierwiastek wyobra\u017aniowy i niebanalne znaczenie.<\/p>\n\n\n\n<p>Joanna Krupi\u0144ska-Trzebiatowska \u2013 obrazy poetyckie<\/p>\n\n\n\n<p>Czarny ptak<\/p>\n\n\n\n<p>Rozpostar\u0142 skrzyd\u0142a do lotu<\/p>\n\n\n\n<p>Nie wzbi\u0142 si\u0119 w g\u00f3r\u0119<\/p>\n\n\n\n<p>Lecz zastyg\u0142 w bezruchu<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>W jedn\u0105\u2026<\/em>, s. 51)<\/p>\n\n\n\n<p>tylko serce ci\u0105\u017cy niczym wielki kamie\u0144<\/p>\n\n\n\n<p>zatopiony po\u015brodku jeziora tam<\/p>\n\n\n\n<p>gdzie kto\u015b czekaj\u0105c wo\u0142a<\/p>\n\n\n\n<p>z mg\u0142\u0105 ponad wod\u0105 si\u0119 unosz\u0105c<\/p>\n\n\n\n<p>gdy wolno jutrzenki w\u00f3z z opar\u00f3w si\u0119 wynurza<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s. 16)<\/p>\n\n\n\n<p>powiedz mojej matce<\/p>\n\n\n\n<p>\u017ce spotkamy si\u0119<\/p>\n\n\n\n<p>przy gwiezdnym jeziorze<\/p>\n\n\n\n<p>kiedy przyb\u0119d\u0119 z pochodni\u0105 w d\u0142oni<\/p>\n\n\n\n<p>rann\u0105 zapalaj\u0105c zorz\u0119<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Rzecz. i Nierzecz.<\/em>, s. 86)<\/p>\n\n\n\n<p>a oto kolejny mirage<\/p>\n\n\n\n<p>w stron\u0119 si\u0119gaj\u0105cych nieba szczyt\u00f3w posuwa si\u0119<\/p>\n\n\n\n<p>jak widmo<\/p>\n\n\n\n<p>s\u0142oneczna barka z cia\u0142em faraona<\/p>\n\n\n\n<p>rzek\u0105<\/p>\n\n\n\n<p>l\u0105dem<\/p>\n\n\n\n<p>b\u0142\u0119kitem<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Rzecz. i Nierzecz.<\/em>, s. 98)<\/p>\n\n\n\n<p>s\u0142ysz\u0119 siedem przestr\u00f3g<\/p>\n\n\n\n<p>I siedem gwiazd zapala si\u0119 na niebie<\/p>\n\n\n\n<p>Gwiazdy gasn\u0105 pogr\u0105\u017caj\u0105c si\u0119 w \u017ca\u0142obie<\/p>\n\n\n\n<p>Kosmiczny py\u0142 zaciera \u015blady naszych st\u00f3p<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Trickster<\/em>, s. 33)<\/p>\n\n\n\n<p>Para \u0142ab\u0119dzi ci\u0105gnie \u017ca\u0142obn\u0105 \u0142\u00f3d\u017a<\/p>\n\n\n\n<p>Pod czarnymi \u017caglami zw\u0105tpienia<\/p>\n\n\n\n<p>W oko\u0142oziemsk\u0105 przestrze\u0144<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Trickster<\/em>, s. 69)<\/p>\n\n\n\n<p>Dusza jest ptakiem kt\u00f3ry odlatuje<\/p>\n\n\n\n<p>ptaku mej duszy poczekaj<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>Poezje<\/em>, s. 50)<\/p>\n\n\n\n<h2><strong>Jurata Bogna Serafi\u0144ska<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p><strong>&#8222;Czy ob\u0142oki mog\u0105 by\u0107 puste?&#8221;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Kiedy wzi\u0119\u0142am do r\u0119ki najnowszy tomik poezji Joanny Krupi\u0144skiej-Trzebiatowskiej, poczu\u0142am lekki niepok\u00f3j w zwi\u0105zku z jego tytu\u0142em \u201ePuste ob\u0142oki\u201d. Jednak w czasie lektury przekona\u0142am si\u0119, \u017ce tytu\u0142 jest trafny i koherentny z tre\u015bci\u0105 tomiku.<\/p>\n\n\n\n<p>Poetka patrzy na symboliczne ob\u0142oki, szukaj\u0105c w nich odpowiedzi na podstawowe pytania egzystencjalne i eschatologiczne.<\/p>\n\n\n\n<p>Pierwszy wiersz jest po\u015bwi\u0119cony Konstruktorowi wszech\u015bwiata, kt\u00f3rego \u201etajemnic\u0105 pozostaje sk\u0105d przyszed\u0142 i dlaczego si\u0119 oddali\u0142\u201d. Czytamy, \u017ce wytyczone zosta\u0142y \u201egranice dw\u00f3ch \u015bwiat\u00f3w \u2013 materii i idei\u201d. Poetka pisze o upadku Anio\u0142\u00f3w, czarnym s\u0142o\u0144cu w otch\u0142ani i p\u0142aczu Boga. Zwraca uwag\u0119 na szalonego ducha, kt\u00f3ry podszywa si\u0119 pod Boga i stara si\u0119 obraca\u0107 wielkim ko\u0142em narodzin; pisze o grze o \u017cycie prowadzonej przez cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n<p>Widzimy ca\u0142\u0105 gam\u0119 eschatologicznych propozycji \u2013 czytamy o wiecznych powrotach, cykliczno\u015bci wszech\u015bwiata, o kole \u017cycia, kt\u00f3re \u201ekr\u0119ci si\u0119 bez pocz\u0105tku i ko\u0144ca\u201d, o tym, \u017ce cz\u0142owiek powinien si\u0119 zastanowi\u0107 komu s\u0142u\u017cy \u201eprzy stole ofiarnym\u201d. Znajdujemy nawi\u0105zania do bog\u00f3w olimpijskich, do Pytii Delfickiej, do Nemroda i Wierzy Babel, do przenikaj\u0105cych si\u0119 \u015bwiat\u00f3w zagubionych w czasoprzestrzeni.<\/p>\n\n\n\n<p>Poetka pisze \u2013 \u201ejestem jak li\u015b\u0107, unoszony przez kosmiczny wiatr w niesko\u0144czono\u015b\u0107\u201d. W innym wierszu dodaje, \u017ce ma dusz\u0119 skrzydlat\u0105 i pyta \u2013 \u201eczy to wystarczy by pow\u0119drowa\u0107 w za\u015bwiaty i co nas czeka po przeciwnej stronie?\u201d. To ostatnie pytanie jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cne, chocia\u017c na co dzie\u0144 spychane w niepami\u0119\u0107 przez osoby wychowane w duchu obecnego globalnego \u015bwiata interes\u00f3w, przepojonego materializmem i konsumpcjonizmem.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201ePuste ob\u0142oki\u201d mo\u017cna moim zdaniem \u015bmia\u0142o nazwa\u0107 poetyck\u0105 rozprawk\u0105 filozoficzn\u0105, nacechowan\u0105 szerok\u0105 symbolik\u0105 i dotycz\u0105c\u0105 temat\u00f3w, kt\u00f3rych nigdy nie b\u0119d\u0105 w stanie rozstrzygn\u0105\u0107 nauki szczeg\u00f3\u0142owe, oparte na intersubiektywnej powtarzalno\u015bci do\u015bwiadcze\u0144. Tych spraw najwa\u017cniejszych \u2013 ostatecznych \u2013 nauka nie mo\u017ce ani zweryfikowa\u0107 ani sfalsyfikowa\u0107. Je\u017celi chcemy wiedzie\u0107 wi\u0119cej \u2013 pozostaje nam tylko filozofia i poezja. Pierwszymi filozofami byli przecie\u017c poeci, a pierwszymi poetami filozofowie.<\/p>\n\n\n\n<p>W poetyckiej wizji tomiku mo\u017cemy odnale\u017a\u0107 propozycje rozwi\u0105za\u0144 eschatologicznych, kt\u00f3re mo\u017cemy przyj\u0105\u0107 b\u0105d\u017a odrzuci\u0107. A wi\u0119c mo\u017cemy wybra\u0107 cykliczno\u015b\u0107 wszech\u015bwiata, reinkarnacj\u0119 \/ \u201eko\u0142o \u017cycia si\u0119 obraca, zmieniam cia\u0142o\u201d\/, nirwan\u0119, mo\u017cliwo\u015b\u0107 zbawienia w modlitwie do Stw\u00f3rcy \/ \u201edo kogo wznosi\u0107 mod\u0142y, kt\u00f3ry B\u00f3g wys\u0142ucha\u201d\/, wierzenia mitologiczne \/\u201eza\u0142ama\u0142a si\u0119 czasoprzestrze\u0144, zagl\u0105dam po drodze na Olimp\u201d\/, a w ko\u0144cu r\u00f3wnie\u017c negacj\u0119 jakiejkolwiek nadziei na przysz\u0142o\u015b\u0107. S\u0105 te\u017c odniesienia do kultury hinduizmu i buddyzmu, do wierze\u0144 india\u0144skich, indyjskich, chi\u0144skich, babilo\u0144skich, do przer\u00f3\u017cnych smok\u00f3w, a nawet do smoka z krakowskiej Smoczej Jamy.<\/p>\n\n\n\n<p>Du\u017ce wra\u017cenie robi wiersz ze strony 75:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201eZmy\u0142e\u015b kolory z moich skrzyde\u0142<\/p>\n\n\n\n<p>Nie p\u0142on\u0119 ju\u017c purpur\u0105,<\/p>\n\n\n\n<p>Ani nie z\u0142oc\u0119 si\u0119 noc\u0105,<\/p>\n\n\n\n<p>Bardziej przypominam \u0107m\u0119<\/p>\n\n\n\n<p>Ani\u017celi motyla\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Odnosz\u0119 wra\u017cenie \u017ce cz\u0142owiek jest \/powinien by\u0107\/ obecnie w\u0142a\u015bnie tak\u0105 \u0107m\u0105, nami\u0119tnie szukaj\u0105c\u0105 \u015bwiat\u0142a i prawdy. Cz\u0142owiek musi w jakim\u015b stopniu uporz\u0105dkowa\u0107 sprawy najwa\u017cniejsze i szuka\u0107 warto\u015bci \u017cycia i jego sensu, a przede wszystkim zastanowi\u0107 si\u0119 jaka jest jego rola i jego miejsce na tym \u015bwiecie. Powinien docieka\u0107 jakie s\u0105 przyczyny tego, \u017ce w og\u00f3le istnieje \u017cycie i \u017ce zaistnia\u0142 on sam. Ten temat jest niejako przywo\u0142any wraz z postaci\u0105 Ariadny w wierszu ze strony 21, w kt\u00f3rym poetka pisze \u2013 \u201ewchodz\u0119 w mrok z k\u0142\u0119bkiem nici w d\u0142oni\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli cz\u0142owiek wsp\u00f3\u0142czesny b\u0119dzie zajmowa\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie sprawami jakie oferuje mu \u015bwiat globalnego konsumpcjonizmu \u2013 pozostanie cz\u0142owiekiem tylko z nazwy, b\u0119dzie pozbawiony Transcendencji, zatraci prawid\u0142owe relacje z innymi osobami i utraci swoje cz\u0142owiecze\u0144stwo, b\u0119dzie tylko maszynk\u0105 \u2013 trybikiem- konsumentem, potrzebnym do zarabiania i kupowania \/konsumowania\/ towar\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Poetka ko\u0144czy tom wierszem, w kt\u00f3rym m\u00f3wi, \u017ce czuje si\u0119 pokonana. Pozwalam sobie nie uwierzy\u0107 w te s\u0142owa, wierz\u0119, \u017ce maj\u0105 nas one tylko sprowokowa\u0107 i utwierdzi\u0107 w tym aby\u015bmy nie ustawali w poszukiwaniach. A co odnajdziemy?<\/p>\n\n\n\n<p>Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce my\u015bl\u0105c filozoficznie mog\u0119 w tym miejscu tylko stawia\u0107 pytania<a href=\"#_ftn1\" id=\"_ftnref1\">[1]<\/a>; a jak jest naprawd\u0119 to wedle s\u0142\u00f3w Platona \u2013 wie tylko jeden Pan B\u00f3g<a href=\"#_ftn2\" id=\"_ftnref2\">[2]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Ale te pytania s\u0105 wa\u017cne, bez stawiania pyta\u0144 cz\u0142owiek nie mo\u017ce si\u0119 rozwija\u0107, realizowa\u0107, planowa\u0107 i programowa\u0107 siebie i swego \u017cycia \u2013 tu i teraz. Do tego wszystkiego potrzebne jest poczucie nadrz\u0119dnego sensu.<\/p>\n\n\n\n<p>Zbi\u00f3r poezji JKT zmusza nas niejako do zastanawiania si\u0119, dociekania, my\u015blenia, do postawienia pytania czy ob\u0142oki rzeczywiste mog\u0105 by\u0107 puste. W\u0142a\u015bnie takie dzie\u0142a poetyckie s\u0105 dzisiaj potrzebne ludziom wra\u017cliwym, kt\u00f3rzy t\u0119skni\u0105 za Transcendencj\u0105 i nie zatracili jeszcze oboj\u0119tno\u015bci dla spraw naprawd\u0119 wa\u017cnych.<\/p>\n\n\n\n<p>Tomik \u015bwietnie napisany i pi\u0119knie wydany, zawiera reprodukcje bardzo interesuj\u0105cych obraz\u00f3w olejnych Kai Soleckiej.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212;&#8212;-<\/p>\n\n\n\n<p>Joanna Krupi\u0144ska-Trzebiatowska, <em>Puste ob\u0142oki<\/em>, Krakowski O. ZLP, Krak\u00f3w 2016, s. 112, IBSN 978-83-941661-9-9<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref1\" id=\"_ftn1\">[1]<\/a>Ziemi\u0144ski I., <em>\u017bycie wieczne. Przyczynek do eschatologii filozoficznej, <\/em>dz. cytowane, s. 600.<\/p>\n\n\n\n<p><a id=\"_ftn2\" href=\"#_ftnref2\">[2]<\/a> Witwicki W., Wst\u0119p [w:] Platon, <em>Parmenides, Teajter<\/em>, Wyd. Antyk, K\u0119ty 2002, s. 12.<\/p>\n\n\n\n<h2><strong>JURATA BOGNA SERAFI\u0143SKA<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p><strong>Kim jest Trickster?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div data-carousel-extra='{\"blog_id\":1,\"permalink\":\"http:\\\/\\\/polart-stowarzyszenie.pl\\\/?page_id=2709\"}' class=\"wp-container-22 wp-block-buttons\"><\/div>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Trickster to tytu\u0142 wydanego w 2013 roku tomiku poetyckiego Joanny Krupi\u0144skiej- Trzebiatowskiej. Po jego lekturze nie mog\u0142am oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce jest to trzecia, najbardziej dojrza\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 trylogii, kt\u00f3rej pierwsze tomy stanowi\u0105 zbiory wierszy W jedn\u0105 stron\u0119 bez prawa powrotu (2007) i Taniec \u015bmierci (2010). W ca\u0142ej Trylogii podr\u00f3\u017cujemy wraz z poetk\u0105 po r\u00f3\u017cnych \u015bwiatach podleg\u0142ych r\u00f3\u017cnym bogom i szukamy sensu, nadziei i \u015blad\u00f3w Najwy\u017cszego, kt\u00f3ry mo\u017ce \u2013 je\u015bli istnieje i je\u015bli zechce podarowa\u0107 nam zagubiony sens i porz\u0105dek wszech\u015bwiata, podarowa\u0107 nam nas samych, co oznacza uwolnienie, zbawienie, dar prawdziwego \u017cycia. W pierwszym tomie zwr\u00f3ci\u0142am uwag\u0119 na wiersz m\u00f3wi\u0105cy o Bogu \u2013 Gorzej je\u015bli zamierza pope\u0142ni\u0107 \/ razem z ca\u0142ym \u015bwiatem \/ samob\u00f3jstwo. (s. 84), W tomie drugim odnalaz\u0142am Boga za kt\u00f3rym \u2013 Wlecze si\u0119 cie\u0144 \/ Alter Ego pe\u0142znie [\u2026] \/ Podnosi si\u0119 by mu dor\u00f3wna\u0107. Ro\u015bnie. (s. 20). Nie bez powodu ostatni tom nosi tytu\u0142 Trickster. Polskie t\u0142umaczenie tytu\u0142owego s\u0142owa nie oddaje ca\u0142ej wagi i mocy tej nadistoty, tego boga lub p\u00f3\u0142boga (mo\u017ce Demiurga?), kt\u00f3ry gra czasem role \u017cartownisia i przechery, i pod tak\u0105 mask\u0105 dzia\u0142a sprzeciwiaj\u0105c si\u0119 woli Najwy\u017cszego \u2013 przeciwstawia si\u0119 normom, dzia\u0142a wbrew ustalonemu porz\u0105dkowi: przy czym nie jest do ko\u0144ca pewne czy to dzia\u0142anie polega na tym, \u017ce Trickster stworzy\u0142 \u015bwiat wbrew woli g\u0142\u00f3wnego b\u00f3stwa, czy tylko niezgodnie z jego poleceniami, a mo\u017ce tylko w jaki\u015b spos\u00f3b przeszkodzi\u0142 by dzie\u0142o stworzenia by\u0142o doskona\u0142e. Razem z poetk\u0105 kr\u0105\u017cymy po wszystkich \u015bwiatach minionych i tera\u017aniejszych i odnajdujemy skutki dzia\u0142ania Trickstera, kt\u00f3ry ukrywa si\u0119 pod nazwami przer\u00f3\u017cnych b\u00f3stw staro\u017cytnych i wsp\u00f3\u0142czesnych. Jestem okruchem gwiazdy [\u2026] owocem my\u015bli Najwy\u017cszego [\u2026] dzie\u0142em Jego cienia Demiurga \/ albo alter ego [\u2026] czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c materi\u0105 z kt\u00f3rej zbudowane jest moje cia\u0142o\u201d (s. 5). Nie znajdziesz \u015blad\u00f3w Stw\u00f3rcy cho\u0107by je zostawi\u0142 [\u2026] szum rozpostartych do lotu skrzyde\u0142 anio\u0142\u00f3w przywraca ci si\u0142y. (s. 6). \u015awiat\u0142o gdzie\u015b na ko\u0144cu wyboistej drogi wiod\u0105cej do nik\u0105d [\u2026] niczym zwodnicza iluzja Sophii (s. 7). Autorka konsekwentnie szuka \u015bwiat\u0142a Sophii, wierz\u0105c wbrew pozorom stwarzanym przez Trickstera, \u017ce \u015bwiat\u0142o m\u0105dro\u015bci nie jest tylko zwodnicz\u0105 iluzj\u0105. Hermes Trismegistos wyry\u0142 na szmaragdowej tablicy prawd\u0119 o zwierciadlanym odbiciu Ziemi i Nieba, \u015bwiat bog\u00f3w i ludzi jest to\u017csamy. (s. 33). Doszli\u015bmy tu do postaci Hermesa Trismegistosa, czyli Hermesa Po Trzykro\u0107 Wielkiego, synkretycznego b\u00f3stwa hellenistycznego powsta\u0142ego z po\u0142\u0105czenia cech greckiego boga Hermesa i egipskiego Thota, inspirowanego mistycznymi pr\u0105dami judaizmu i identyfikowanego r\u00f3wnie\u017c z biblijnym patriarch\u0105 Henochem. Hermes Trismegistos reprezentuje triad\u0119 religii, nauki i sztuki, kt\u00f3re tworz\u0105 pe\u0142ni\u0119, stanowi\u0105c symbol tajemnej wiedzy staro\u017cytno\u015bci. Przypisuje mu si\u0119 autorstwo ponad trzydziestu tysi\u0119cy ksi\u0105g, zawieraj\u0105cych ca\u0142\u0105 wiedz\u0119 staro\u017cytnego \u015bwiata. Najbardziej znanym jego dzie\u0142em mia\u0142a by\u0107 Tablica szmaragdowa, kt\u00f3ra zaczyna si\u0119 s\u0142owami: \u201ePrawdziwe, bez fa\u0142szu, pewne i najprawdziwsze. To, co jest na dole, jest jak to, co na g\u00f3rze. Co jest na g\u00f3rze, jest jak to, co na dole [\u2026] wszystkie rzeczy istniej\u0105 z Jednego Medytuj\u0105cego [\u2026]\u201d. Poetka w\u0119druje drog\u0105 wiod\u0105ca po\u015br\u00f3d wielu niewiadomych, podobnie jak bezimienny m\u0142odzieniec z poematu Parmenidesa, poszukuj\u0105cy kr\u0105g\u0142ej prawdy i wiedziony do niej przez Bogini\u0119. Wielka liczba niewiadomych [\u2026] pomi\u0119dzy przesz\u0142o\u015bci\u0105, a tera\u017aniejszo\u015bci\u0105 \/ niezatarte autografy bog\u00f3w \/ zaginione kr\u00f3lestwa\/ [\u2026] przesz\u0142o\u015b\u0107 [\u2026] toczy sp\u00f3r odwieczny o prymat prawdy . (s. 38). Mo\u017cemy nadal ulega\u0107 z\u0142udzeniu istnienia \/ cho\u0107 de facto w \u015bwiecie tym niczego nie ma \/ pr\u00f3cz pikseli. (s. 108). Ten ostatni cytat jest jednym z wielu przyk\u0142ad\u00f3w przyk\u0142adem tego jak celnie i trafnie \u0142\u0105czy poetka wiedze staro\u017cytn\u0105 z najnowszymi zdobyczami nauki dwudziestego pierwszego wieku. Tomik poetycki Trickster stanowi kopalni\u0119 wiedzy dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w \u015bwiata staro\u017cytnego, pasjonuj\u0105cych si\u0119 ciekawymi informacjami dotycz\u0105cymi wielkich religii, a tak\u017ce mitologii greckiej, rzymskiej, perskiej, egipskiej, czy sumeryjskiej. Zawiera utwory b\u0119d\u0105ce wspania\u0142\u0105 lektur\u0105 dla wymagaj\u0105cych i wra\u017cliwych na pi\u0119kno poezji, a tak\u017ce poszukuj\u0105cych wiedzy, dla tych, kt\u00f3rzy w kalejdoskopie kultur i religii wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata pragn\u0105 znale\u017a\u0107 nadrz\u0119dn\u0105 my\u015bl przewodnia, nadaj\u0105ca sens ca\u0142o\u015bci. W tym miejscu pragn\u0119 przypomnie\u0107 s\u0142owa Justyna M\u0119czennika, kt\u00f3ry w Dialogu z \u017bydem Tryfonem (t\u0142um. ks. Misiarczyk L., Wydawnictwo UKSW, Warszawa 2012) pisa\u0142, \u017ce filozofia poga\u0144ska zawiera cenne ziarna prawdy, kt\u00f3re powinno si\u0119 z niej wydoby\u0107; za\u015b nauka Platona nie jest ca\u0142kowicie r\u00f3\u017cna od nauki Chrystusa. W podobnym duchu by\u0142y p\u00f3\u017aniejsze wypowiedzi Boecjusza (Ksi\u0119ga o \u201eHebdomadach\u201d [w:] Traktaty teologiczne, t\u0142um. Kijewska A. i Bielak R., Wydawnictwo Marek Derewecki, K\u0119ty 2007). Joanna Krupi\u0144ska-Trzebiatowska nie daje nam wyra\u017anej odpowiedzi na pytanie o wynik jej poszukiwa\u0144. Jednak w jej wierszach odnajdujemy p\u0142omienie nadziei i \u015blady wskazuj\u0105ce na to, \u017ce m\u00f3g\u0142 zostawi\u0107 je Najwy\u017cszy. Po co? Chyba w\u0142a\u015bnie po to aby\u015bmy zachowali i piel\u0119gnowali nadziej\u0119. Nadzieja, ze B\u00f3g \/ zas\u0142uchany w d\u017awi\u0119ki lutni Orfeusza \/ odmieni los cz\u0142owieka [\u2026] (\u201eTaniec \u015bmierci\u201d, s. 10). Wierz\u0119, ze B\u00f3g \/ \u2013 je\u015bli w og\u00f3le istnieje \/ jest mi\u0142o\u015bci\u0105. (s. 92). Wiersze z tomiku Trickster nie pozwalaj\u0105 nam na zachowanie oboj\u0119tno\u015bci, zmuszaj\u0105 do my\u015blenia i prowadzenia docieka\u0144 \u2013 literackich, historycznych, \u015bwiatopogl\u0105dowych, filozoficznych. Zach\u0119cam do lektury.<\/p>\n\n\n\n<p> Jurata Bogna Serafi\u0144ska _______________<\/p>\n\n\n\n<p> Joanna Krupi\u0144ska-Trzebiatowska, Trickster, Wydawnictwo i Drukarnia Kurii Prowincjonalnej zakonu Pijar\u00f3w, Krak\u00f3w 2013., s. 116.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>JURATA BOGNA SERAFI\u0143SKA<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>CZASOPRZESTRZE\u0143 MI\u0141O\u015aCI<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; W 2013r. ukaza\u0142a si\u0119 nowa powie\u015b\u0107 poetki i pisarki Joanny Krupi\u0144skiej-Trzebiatowskiej \u201eNiedorzeczna mi\u0142o\u015b\u0107\u201d. To kolejna pozycja prozatorska po \u201eCieniu Boga\u201d, \u201dMagicznym kr\u0119gu\u201d, \u201eZwi\u0105zku bez zobowi\u0105za\u0144\u201d, \u201eDonosie\u201d, \u201eDoktorze Q\u201d, \u201eZdradzie\u201d i Nie\u015blubnym synu\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201eNiedorzeczna mi\u0142o\u015b\u0107\u2019 to powie\u015b\u0107, b\u0119d\u0105ca studium kobiety wsp\u00f3\u0142czesnej \u2013 wykszta\u0142conej i wyemancypowanej, \u015bwiadomej swojej warto\u015bci i \u2026 poszukuj\u0105cej najwy\u017cszego stopnia romantycznej wielkiej i prawdziwej mi\u0142o\u015bci. Powie\u015b\u0107 pisana jest w pierwszej osobie, co pot\u0119guje wra\u017cenie autentyczno\u015bci sytuacji prze\u017cywanych przez g\u0142\u00f3wn\u0105 bohaterk\u0119. Poznajemy kobiet\u0119 inteligentn\u0105 i wykszta\u0142con\u0105, pochodz\u0105c\u0105 z dobrego domu, nowoczesn\u0105 pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem i zajmuj\u0105c\u0105 odpowiedzialne stanowisko, do tego pi\u0119kn\u0105 i maj\u0105c\u0105 powodzenie u m\u0119\u017cczyzn. Jeste\u015bmy \u015bwiadkami jej kolejnych wzlot\u00f3w i upadk\u00f3w, jej wieloletniego konsekwentnego poszukiwania prawdziwej wielkiej mi\u0142o\u015bci. Jest to walka o wszystko i przeciwko wszystkiemu, kt\u00f3rej przy\u015bwieca cel nadrz\u0119dny, a mianowicie odnalezienie drugiej po\u0142owy w\u0142asnego ego.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bohaterce udaje si\u0119 w ko\u0144cu odnale\u017a\u0107 t\u0119 mi\u0142o\u015b\u0107. Jednak przej\u015bcie od nami\u0119tnego romansu do sta\u0142ego zwi\u0105zku wymaga od niej wiele cierpliwo\u015bci i stara\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p><em>[\u2026] Wy\u015bniony i wymarzony m\u0119\u017cczyzna mojego \u017cycia nie zabiega\u0142 o moje uczucia. [\u2026] zale\u017ca\u0142o mu natomiast i to z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105, na kontakcie fizycznym, na seksie, kt\u00f3ry okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 dla nas obojga wysoce satysfakcjonuj\u0105cy. [\u2026] Zwi\u0105zek bez zobowi\u0105za\u0144 blisko pi\u0119\u0107dziesi\u0119cioletniego m\u0119\u017cczyzny z kobiet\u0105 o pi\u0119tna\u015bcie lat m\u0142odsz\u0105 by\u0142 tym, co arty\u015bci lubi\u0105 najbardziej. My\u015bl, \u017ce niebawem wymieni mnie na nowszy model nasuwa\u0142a si\u0119 sama przez si\u0119. [\u2026] <\/em><em><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Bohaterka osi\u0105ga sw\u00f3j cel, mi\u0142o\u015b\u0107 zostaje przypiecz\u0119towana narodzinami dziecka i ma\u0142\u017ce\u0144stwem. I co robi po osi\u0105gni\u0119ciu tego najwa\u017cniejszego celu? Ot\u00f3\u017c w pewnym sensie wyrzeka si\u0119 swojej nowoczesno\u015bci i przyjmuje tradycyjn\u0105 rol\u0119 matki i \u017cony. Zajmuje si\u0119 urz\u0105dzaniem domu, zakupami, gotowaniem i sprz\u0105taniem, a tak\u017ce wydawaniem przyj\u0119\u0107 dla znajomych i przyjaci\u00f3\u0142 m\u0119\u017ca. Wszystko to jako drugi domowy etat, po wykonaniu obowi\u0105zk\u00f3w zawodowych, zwi\u0105zanych z zajmowaniem odpowiedzialnego stanowiska.<\/p>\n\n\n\n<p><em>[\u2026] Kiedy ko\u0144czy\u0142 si\u0119 tydzie\u0144 i zaczyna\u0142 weekend by\u0142o tyle rzeczy do zrobienia i wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce nigdy nie opanuj\u0119 pog\u0142\u0119biaj\u0105cego si\u0119 wok\u00f3\u0142 mnie chaosu. \u2013 Nie mo\u017cesz przez pi\u0119\u0107 dni w tygodniu by\u0107 prokuratorem, a przez pozosta\u0142e dwa sprz\u0105taczk\u0105, kuchark\u0105 i B\u00f3g jeden wie, kim jeszcze \u2013 protestowa\u0142o moje drugie ja, dowodz\u0105c, \u017ce pozwalam si\u0119 wykorzystywa\u0107 m\u0119\u017cowi, kt\u00f3ry nawet palcem nie kiwnie, cho\u0107 m\u00f3g\u0142by odci\u0105\u017cy\u0107 mnie od nadmiaru obowi\u0105zk\u00f3w [\u2026] Zamiast tego oczekiwa\u0142, \u017ce trzydaniowy obiad zjawi si\u0119 na stole jak za poci\u0105gni\u0119ciem czarodziejskiej r\u00f3\u017cd\u017cki.[\u2026] Przez dom przewija\u0142y si\u0119 na co dzie\u0144 tabuny ludzi, coraz to jacy\u015b nowi znajomi z kraju i zza granicy, a ja musia\u0142am wita\u0107 ich w progu z uroczym u\u015bmiechem, prowadzi\u0107 konwersacj\u0119 z polotem w kilku j\u0119zykach, popisywa\u0107 si\u0119 erudycj\u0105, aby nie wyj\u015b\u0107 na ko\u0142tuna. [\u2026]<\/em><em><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; A wi\u0119c bohaterka zap\u0142aci\u0142a wysok\u0105 cen\u0119 za realizacje swojego projektu pod tytu\u0142em mi\u0142o\u015b\u0107 \u2013 szcz\u0119\u015bcie \u2013 rodzina. Czy by\u0142o warto? Zapewne tak, skoro m\u00f3wi\u0105c o m\u0119\u017cu u\u017cywa\u0142a w dalszym ci\u0105gu &nbsp;zwrotu &#8211; <em>m<\/em><em>\u0119\u017cczyzna mojego \u017cycia<\/em> i pisa\u0142a o nim <em>On<\/em> u\u017cywaj\u0105c wielkiej litery, jednak o tym, \u017ce zdawa\u0142a sobie dobrze spraw\u0119 ze swojej sytuacji \u015bwiadcz\u0105 nast\u0119puj\u0105ce s\u0142owa &#8211;<\/p>\n\n\n\n<p><em>[\u2026] nie rozczulaj si\u0119 nad sob\u0105 \u2013 odezwa\u0142o si\u0119 moje alter ego. [\u2026] Pami\u0119taj, \u017ce przywilejem jest wyst\u0119powanie u boku m\u0119\u017ca. Tak by\u0142o zawsze. W czasach twojej matki i babki, a nawet prababki, kobieta ledwo trzymaj\u0105c si\u0119 na nogach po urodzeniu dziewi\u0105tego dziecka, z czaruj\u0105cym u\u015bmiechem sz\u0142a na bal. \u2013 Ale nie pracowa\u0142a zawodowo i mia\u0142a ca\u0142y sztab s\u0142u\u017cby \u2013 utyskiwa\u0142am, lecz w g\u0142\u0119bi ducha rozpiera\u0142a mnie duma, \u017ce uda\u0142o mi si\u0119 wej\u015b\u0107 w \u015bwiat bohemy i mog\u0119 uczestniczy\u0107 w wielkich wydarzeniach artystycznych, wernisa\u017cach, salonach poezji, premierach i koncertach, \u017ce jestem \u017con\u0105 uznanego artysty. [\u2026]<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>A jednak okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ten wymarzony m\u0105\u017c potrzebowa\u0142 czego\u015b wi\u0119cej ni\u017c \u017cony, matki dzieciom i pani domu. Potrzebowa\u0142 inspiracji, natchnienia, nowej muzy, by\u0142 wszak znanym artyst\u0105-malarzem \u2013 muza z kt\u00f3ra si\u0119 o\u017ceni\u0142 straci\u0142a ju\u017c dla niego urok nowo\u015bci &#8211;<\/p>\n\n\n\n<p><em>[\u2026] W dniu, w kt\u00f3rym stan\u0119\u0142am twarz\u0105 w twarz z bolesn\u0105 prawd\u0105, \u017ce utraci\u0142am dotychczasowe atuty i zosta\u0142am ostatecznie zdetronizowana, poczu\u0142am si\u0119 jak \u017cona Henryka VIII przed egzekucj\u0105, nie wiedzia\u0142am tylko, jaki zastosuje wobec mnie rodzaj kary, odsunie od sto\u0142u i \u0142o\u017ca, ska\u017ce na banicj\u0119, czy sam si\u0119 wyprowadzi do tej m\u0142odszej, cho\u0107 niekoniecznie pi\u0119kniejszej kobiety. [\u2026]<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>A wi\u0119c bana\u0142? Okazuje si\u0119, \u017ce jednak nie. Bohaterka powie\u015bci pragnie i potrafi wybaczy\u0107, chocia\u017c, jak sama przyznaje, m\u0105\u017c o wybaczenie nie prosi. <em>\u2013 Nie wa\u017cne gdzie by\u0142e\u015b, skoro jeste\u015b teraz tutaj ze mn\u0105 \u2013 <\/em>my\u015bli, ale nie m\u00f3wi tego g\u0142o\u015bno. Jednak zdobywa kolejne do\u015bwiadczenie, mo\u017ce wyda\u0107 si\u0119 to dziwne, \u017ce dopiero teraz w czasie trwania trzeciego ju\u017c zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego, bohaterka traci przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 swoich z\u0142udze\u0144 \u2013<\/p>\n\n\n\n<p><em>[\u2026] u\u015bwiadomi\u0142am sobie, jak wielka przepa\u015b\u0107 oddziela nasze m\u0142odzie\u0144cze wyobra\u017cenia o przysz\u0142o\u015bci, o mi\u0142o\u015bci, o \u017cyciu we dwoje z ukochanym cz\u0142owiekiem od rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ra stopniowo ods\u0142ania\u0142a kolejne prawdy o ludzkiej egzystencji utwierdzaj\u0105c nas coraz bardziej w przekonaniu, \u017ce nie wolno nikomu ufa\u0107 bezgranicznie [\u2026]<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Tak, \u201eNiedorzeczna mi\u0142o\u015b\u0107\u201d to nie tylko opis czasoprzestrzeni mi\u0142o\u015bci, to r\u00f3wnie\u017c powie\u015b\u0107 psychologiczna. Co wynika z opisanych sytuacji uczu\u0107? Czy\u017cby to, \u017ce od wiek\u00f3w nic nie zmieni\u0142o si\u0119 w kwestiach damsko -m\u0119skich? \u017be kobiety oczekuj\u0105 od swych wybra\u0144c\u00f3w bezgranicznego oddania i s\u0105 zdolne do skrajnych po\u015bwi\u0119ce\u0144, \u017ce potrafi\u0105 si\u0119 wyrzec kariery i w\u0142asnej drogi intelektualnej, albo jak nasza bohaterka, kosztem w\u0142asnego zdrowia pr\u00f3buj\u0105 \u0142\u0105czy\u0107 w\u0142asny rozw\u00f3j z prac\u0105 domow\u0105, pichc\u0105c i klej\u0105c te wszystkie przewspania\u0142e torty, pieczenie i piero\u017cki? A ukochany, owszem b\u0119dzie ch\u0119tnie pa\u0142aszowa\u0142 podsuwane smako\u0142yki i z ca\u0142\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 odda si\u0119 swoim pasjom w czasie kiedy partnerka wykonuje obowi\u0105zki jego i swoje, ale natchnienia i inspiracji , tak samo teraz, jak i przed wiekami poszuka poza domem. Ale nie chc\u0119 tu krytykowa\u0107 i pot\u0119pia\u0107 wy\u0142\u0105cznie m\u0119\u017cczyzn. Przedstawicielki p\u0142ci pi\u0119knej te\u017c maj\u0105 swoje wady i winy. A spraw\u0105 istotn\u0105 w tym konkretnym przypadku jest to, \u017ce bohaterka powie\u015bci z g\u00f3ry wiedzia\u0142a, i\u017c jej zaanga\u017cowanie w zwi\u0105zek jest silniejsze ni\u017c zaanga\u017cowanie jej przysz\u0142ego m\u0119\u017ca. Napisa\u0142a przecie\u017c wyra\u017anie, \u017ce &nbsp;\u2013<\/p>\n\n\n\n<p><em>[\u2026] Sp\u0119dzili\u015bmy ze sob\u0105 wiele upojnych nocy, ale on wci\u0105\u017c trzyma\u0142 mnie na dystans, na tak zwan\u0105 bezpieczn\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 i nigdy nie pad\u0142o ani jedno s\u0142owo ani o mi\u0142o\u015bci, ani o wsp\u00f3lnej przysz\u0142o\u015bci. Liczy\u0142y si\u0119 jego potrzeby, moja potrzeba stabilizacji \u017cyciowej nie.[\u2026]<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>A wi\u0119c bohaterka \u015bwiadomie podj\u0119\u0142a ryzyko i wesz\u0142a w niezbyt pewny dla siebie zwi\u0105zek \u2013<\/p>\n\n\n\n<p><em>[\u2026] zniewolona z jednej strony uczuciem a z drugiej po\u017c\u0105daniem, brn\u0119\u0142am w t\u0119 kipiel nie bacz\u0105c na to, \u017ce mnie poch\u0142onie, zupe\u0142nie tak, jakby raptem pozbawiono mnie nie tylko zdolno\u015bci przewidywania, ale r\u00f3wnie\u017c resztek zdrowego rozs\u0105dku. Liczy\u0142 si\u0119 tylko On [\u2026]<\/em><em><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Wiele m\u00f3wi tytu\u0142 powie\u015bci \u201eNiedorzeczna mi\u0142o\u015b\u0107. Robert Sternberg, ameryka\u0144ski <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Psycholog\">psycholog<\/a> i <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Psychometria\">psychometra<\/a>, profesorem <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Psychologia\">psychologii<\/a> i kszta\u0142cenia na <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Yale_University\">Uniwersytecie Yale<\/a>, wyr\u00f3\u017cnia siedem rodzaj\u00f3w mi\u0142o\u015bci, a <em>niedorzeczn\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107<\/em> klasyfikuje jako zaanga\u017cowanie i nami\u0119tno\u015b\u0107, ale bez intymno\u015bci. Zgodnie z jego teori\u0105 bohaterka powie\u015bci zdecydowa\u0142a si\u0119 \u015bwiadomie na zwi\u0105zek, w kt\u00f3rym nie mog\u0142a liczy\u0107 na wzajemne zrozumienie, szacunek i wsparcie. Zgodzi\u0142a si\u0119 na to, co partner m\u00f3g\u0142 i chcia\u0142 jej zaoferowa\u0107. A wi\u0119c, czy by\u0142o tu miejsce na ewentualne rozczarowanie?<\/p>\n\n\n\n<p>My\u015bl\u0119, \u017ce tak, bo zawsze liczymy, \u017ce los da nam wi\u0119cej. Ale dalsze rozwa\u017cania psychologiczne nie maj\u0105 ju\u017c wi\u0119kszego sensu. Opisana historia to fabu\u0142a powie\u015bci, a nie zapis autentycznych wydarze\u0144. Autorka zaznaczy\u0142a zreszt\u0105 wyra\u017anie na ostatniej stronie powie\u015bci, \u017ce opisa\u0142a histori\u0119, kt\u00f3ra nigdy si\u0119 nie wydarzy\u0142a, a wszelkie podobie\u0144stwo do os\u00f3b \u017cyj\u0105cych jest ca\u0142kowicie przypadkowe.<\/p>\n\n\n\n<p>Powie\u015b\u0107 Joanny Krupi\u0144skiej-Trzebiatowskiej ma, poza wy\u017cej opisanymi, r\u00f3wnie\u017c walory zwi\u0105zane z szeroko zarysowanym t\u0142em spo\u0142ecznym i politycznym. Akcja rozgrywa si\u0119 w Gda\u0144sku, a nie w Krakowie, na przestrzeni lat 1981 \u2013 2006. \u015awietnie oddany jest te\u017c klimat obyczajowy \u015brodowiska prawniczego, a tak\u017ce artystycznego, z ich powi\u0105zaniami, koneksjami i koligacjami bohater\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 warto przeczyta\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Joanna Krupi\u0144ska-Trzebiatowska<em>, <\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Niedorzeczna mi\u0142o\u015b\u0107, <\/em>Wydawnictwo i Drukarnia Kurii Prowincjonalnej Zakonu Pijar\u00f3w, Krak\u00f3w 2013.<\/p>\n\n\n\n<p><em>JBS. Warszawa, 2.III.2014r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<h2>JURATA BOGNA SERAFI\u0143SKA<\/h2>\n\n\n\n<h3>DOKTOR Q &#8211; recenzja<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>FIKCJA LITERACKA CZY WIZJA PRZYSZ\u0141O\u015aCI?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kilka miesi\u0119cy temu dosta\u0142am pi\u0119knie wydan\u0105 powie\u015b\u0107 Joanny Krupi\u0144skiej-Trzebiatowskiej p.t. \u201eDoktor Q\u201d. (z reprodukcj\u0105 obrazu Janusza Trzebiatowskiego z cyklu \u201eOna\u201d na ok\u0142adce).<br><br>Kilkakrotnie zabiera\u0142am si\u0119 do czytania i za ka\u017cdym razem jakie\u015b wydarzenia mi to uniemo\u017cliwia\u0142y, tak jakby tajemnicze si\u0142y nie chcia\u0142y abym zapozna\u0142a si\u0119 z tre\u015bci\u0105 powie\u015bci.<br>W ko\u0144cu uda\u0142o mi si\u0119 wreszcie od\u0142o\u017cy\u0107 wszystko na bok i przeczyta\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119.<br><br>Jestem oczarowana nowoczesnym uj\u0119ciem tematu.<br><br>Tre\u015b\u0107 dotyczy zap\u0142odnienia in vitro, dokonywanego na masow\u0105 skal\u0119. Wi\u0105\u017ce si\u0119 z tym wspaniale rozrysowana spiskowa teoria dziej\u00f3w. Do tego zgrabna intryga, ciekawie naszkicowane postacie\u2026<br><br>Ksi\u0105\u017cka ma w sobie elementy powie\u015bci sensacyjnej, fantastyczno-naukowej, science fiction, psychologicznej, wreszcie krymina\u0142u; zawiera w\u0105tki historyczne, nawi\u0105zania do biblii, do dziej\u00f3w Masonerii, zawiera ciekawostki archeologiczne, astronomiczne i medyczne.<br>Ksi\u0119\u017cyc, Mars, Sfinks. Piramidy w Gizie, staro\u017cytne bloki z superbetonu\u2026 cykl precesyjny Ziemi\u2026 przysz\u0142o\u015b\u0107 wynikaj\u0105ca z zamierzch\u0142ych dziej\u00f3w\u2026 przes\u0142anie dawnej cywilizacji\u2026 kod genetyczny \u2026 odwieczna walka dobra ze z\u0142em\u2026<br><br>I sprawa do przemy\u015blenia dla ka\u017cdego wnikliwego czytelnika sprawa zwi\u0105zana z sensem naszego istnienia na planecie Ziemia \u2013 czy to tylko fikcja literacka, czy te\u017c wizja tego co nast\u0105pi w przysz\u0142o\u015bci, a by\u0107 mo\u017ce dzieje si\u0119 ju\u017c tutaj i teraz?<br><br>\u201ena skutek kosmicznego spisku zostali\u015bmy odizolowani od wszystkiego, co istnieje i funkcjonuje we wszech\u015bwiecie, odci\u0119ci od reszty galaktyki i od swoich wielkich przodk\u00f3w, a w konsekwencji nie tylko pozbawiono nas mo\u017cliwo\u015bci rozwoju, ale skazano na upadek i regres cywilizacyjny (\u2026) Teraz, u progu nowej ery, znowu znale\u017ali\u015bmy si\u0119 w centrum zainteresowania mieszka\u0144c\u00f3w kosmosu, kt\u00f3rzy tocz\u0105 ze sob\u0105 odwieczny spor o prawo do eksploracji naszego globu. (\u2026) ci, kt\u00f3rzy usi\u0142uj\u0105 zmieni\u0107 nasz kod genetyczny, chc\u0105 nas zniszczy\u0107, tak by niebawem po ostatnim cz\u0142owieku na Ziemi nie pozosta\u0142 nawet \u015blad. &#8211; to tylko fragmenty wypowiedzi bohater\u00f3w powie\u015bci ze stron 252 &#8211; 254.<br><br>Powie\u015b\u0107 ko\u0144czy si\u0119 pewn\u0105 nut\u0105 optymistyczn\u0105, ale nie b\u0119d\u0119 wi\u0119cej pisa\u0107 na temat fabu\u0142y, aby nie pozbawia\u0107 czytelnik\u00f3w przyjemno\u015bci wynikaj\u0105cej z lektury.<br><br>Prorocze wizje zdarza\u0142y si\u0119 w przesz\u0142o\u015bci pisarzom, mo\u017cna tu poda\u0107 przyk\u0142ad znany wszystkim \u2013 Juliusza Verne. Opisa\u0142 on w swoich powie\u015bciach, pisanych w wieku XIX, wynalazki z ko\u0144ca XX wieku.<br><br>By\u0107 mo\u017ce za jaki\u015b czas oka\u017ce si\u0119, \u017ce to co bierzemy dzisiaj za fikcj\u0119 literack\u0105 w powie\u015bci \u201eDoktor Q\u201d \u2013 oka\u017ce si\u0119 by\u0107 prawdziw\u0105 teori\u0105.<br><br>Zapraszam do lektury powie\u015bci Joanny Krupi\u0144skiej-Trzebiatowskiej \u201eDoktor Q\u201d. T\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 warto przeczyta\u0107.<br> <\/p>\n\n\n\n<h2>Jolanta Baziak<\/h2>\n\n\n\n<h2>Teozofia w Donosie<\/h2>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>W tym om\u00f3wieniu kolejnej ksi\u0105\u017cki Joanny Krupi\u0144skiej-Trzebiatowskiej pocz\u0105tkowo chcia\u0142am si\u0119 zaj\u0105\u0107 postaciami kobiet (bo to one wyst\u0119puj\u0105 w przewadze a m\u0119\u017cczy\u017ani w tle) i zarysowa\u0107 ich portrety psychologiczne, a \u015bci\u015blej jeden zbiorczy, kt\u00f3ry wyda\u0142 si\u0119 do\u015b\u0107 istotny ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 archetypiczn\u0105 powtarzalno\u015b\u0107 i ca\u0142kiem dobrze korespondowa\u0142by z tytu\u0142em Donos. Jednocze\u015bnie nale\u017ca\u0142o zastanowi\u0107 si\u0119, dlaczego?<br>Autorka wybra\u0142a na bohaterki kobiety skrzywdzone przez swoich rodzic\u00f3w, m\u0119\u017c\u00f3w, kochank\u00f3w, a inaczej i og\u00f3lniej przez l o s. Po zako\u0144czeniu lektury w\u0105tki te wyda\u0142y si\u0119 jednak podrz\u0119dne w stosunku do podsk\u00f3rnego nurtu narracji, co pr\u0119dzej wi\u0119c zacz\u0119\u0142am my\u015ble\u0107 innymi kategoriami. Ot\u00f3\u017c fabu\u0142a powie\u015bci czy jak okre\u015bla j\u0105 Sylwester Marynowicz \u2013 \u201eantypowie\u015bci&#8221; podporz\u0105dkowana zosta\u0142a pewnej zasadzie, przyj\u0119tej niejako z \u201eg\u00f3ry&#8221;. O jakiej zasadzie mowa wyja\u015bnimy sobie nieco p\u00f3\u017aniej.<br><br>Tak si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zdarzy\u0142o, \u017ce ju\u017c na stronie dziesi\u0105tej spotka\u0142am si\u0119 z my\u015blami g\u0142\u00f3wnej bohaterki \u2013 Katarzyny \u2013 o diabelskich sztuczkach wyprawianych w Moskwie, w kt\u00f3rej aktualnie przebywa\u0142a, jak to mia\u0142o miejsce za czas\u00f3w opisanych przez Bu\u0142hakowa w Mistrzu i Ma\u0142gorzacie, a ja tymczasem przygotowywa\u0142am wystaw\u0119 grafik Kacpra Bo\u017cka z Krakowa pt. Mistrz i Ma\u0142gorzata w bydgoskim muzeum na Tr\u00f3jk\u0105t Literacki. Ma\u0142o tego, mottem wybranym przez Bu\u0142hakowa do swojej ksi\u0105\u017cki jest cytat z Fausta Goethego o naturze z\u0142a, kt\u00f3ry znalaz\u0142 si\u0119 w postaci planszy na wystawie. Pr\u00f3bowa\u0142am sobie w\u00f3wczas przypomnie\u0107, kto wprost do uwielbienia przytacza\u0142 cytaty z Goethego? Oczywi\u015bcie \u2013 Rudolf Steiner, kt\u00f3ry ca\u0142e swoje \u017cycie po\u015bwi\u0119ci\u0142 na opracowywanie dzie\u0142 Mistrza, czerpa\u0142 z jego tekst\u00f3w inspiracje (obok Ewangelii wg \u015bw. Jana czy Apokalipsy) do zbudowania w\u0142asnej teozofii, p\u00f3\u017aniej antropozofii.&nbsp; Rudolf Stirner napisa\u0142 m.in.: Z kroniki akasza, Stopnie wy\u017cszego poznania, Wiedza tajemna w zarysie, Stra\u017cnik progu, Przebudzenie duszy, generalnie o intuitywnym poznaniu \u015bwiata nadzmys\u0142owego. Si\u0119gn\u0119\u0142am zatem ponownie po jego wyk\u0142ady i oniemia\u0142am z wra\u017cenia. Tak, powie\u015b\u0107 Joanny Krypi\u0144skiej-Trzebiatowskiej w gruncie rzeczy jest ca\u0142kowicie zanurzona w teozofii. Id\u0105c po \u015bladach swoich przodk\u00f3w Katarzyna natrafia\u0142a na pewne niewyja\u015bnialne z pozoru zjawiska, spotyka\u0142a ludzi jakby z poza czasu i przestrzeni. Autorka mog\u0142a w ten spos\u00f3b budowa\u0107 akcj\u0119 dla samej sensacji, ale strze\u017c si\u0119 Czytelniku przed tak\u0105 konkluzj\u0105 i uzbr\u00f3j w dodatkow\u0105 czujno\u015b\u0107, gdy mowa o \u015awi\u0119tym Graalu, Marii Magdalenie czy kolejach losu Templariuszy.<br><br>Teraz kilka my\u015bli o teorii Steinera, stycznych z Donosem, oczywi\u015bcie skr\u00f3towo i sygnalnie:<br>\u2013 W pierwszych czasach atlantyckich cz\u0142owiek pami\u0119ta\u0142 wyra\u017anie prze\u017cycia swych przodk\u00f3w i czu\u0142 si\u0119 ogniwem w \u0142a\u0144cuchu rodowym. \u2013 Istoty ludzkie podlega\u0142y jeszcze si\u0142om oddzia\u0142ywania S\u0142o\u0144ca i Ksi\u0119\u017cyca i niezr\u00f3\u017cnicowany dot\u0105d element \u201ekobiecy&#8221; m\u00f3g\u0142 si\u0119 rozdzieli\u0107 na m\u0119ski (S\u0142o\u0144ce) i \u017ce\u0144ski (Ksi\u0119\u017cyc). \u2013 Atmosfera Atlantydy przenikni\u0119ta by\u0142a g\u0119st\u0105 mg\u0142\u0105 (unosi\u0142 si\u0119 Duch nad wodami), a mieszka\u0144cy obcowali z duchami. Kiedy pot\u0119\u017cne masy wody zatapia\u0142y Atlantyd\u0119, najbardziej rozwini\u0119ta cz\u0119\u015b\u0107 ludno\u015bci zaw\u0119drowa\u0142a do Azji i niewielka do Europy tworz\u0105c pierwsz\u0105 kultur\u0119 poatlantyck\u0105. Germa\u0144skie legendy g\u0142osz\u0105, i\u017c np. rzeka Ren przechowuje \u015bwiadomo\u015b\u0107 dawnych Atlant\u00f3w, m\u0105dro\u015b\u0107 tamtej mg\u0142y Nibelung\u00f3w. Cz\u0142owiek, upadaj\u0105c w materi\u0119, doskonali\u0142 si\u0119, ale r\u00f3wnocze\u015bnie zapomina\u0142 o \u015bwiatach duchowych i teraz koniecznym jest ponowne wzniesienie do \u015bwiata duszy.<br>\u2013 Ludzko\u015b\u0107 miesza si\u0119, nie b\u0119dzie ras w celu wypracowania jedno\u015bci ca\u0142ej ludzko\u015bci, aby pozna\u0107 prawd\u0119 sam\u0105 w sobie oraz spotka\u0107 si\u0119 duchowo, by pozytywnie kszta\u0142towa\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107. Cia\u0142o stanie si\u0119 subtelniejsze i l\u017cejsze. \u2013 Przej\u015bcie w okres planetarny Jowisza zaowocuje innym organem rozrodczym, a b\u0119dzie nim krta\u0144, inaczej m\u00f3wi\u0105c \u201es\u0142owo&#8221; wypowiedziane stanie si\u0119 cia\u0142em.<br>\u2013 Dlatego w czasie najwi\u0119kszego zagro\u017cenia materi\u0105 powsta\u0142o bractwo r\u00f3\u017cokrzy\u017cowc\u00f3w, by przeprowadzi\u0107 ludzko\u015b\u0107 ze starego w nowy cykl rozwoju.<br><br>Ca\u0142a podr\u00f3\u017c Katarzyny, pani prokurator w stanie spoczynku, po Azji i Europie, koncentruje si\u0119 na poszukiwaniach poznawczych bardzo racjonalnych, a przydarzaj\u0105 si\u0119 jej r\u00f3\u017cne wizje i niesamowite spotkania, jakby by\u0142a jakim\u015b medium predestynowanym do odkrycia \u015bwiata ponadzmys\u0142owego. Jej korzenie rodzinne si\u0119gaj\u0105 Wiking\u00f3w i Merowing\u00f3w. To po\u0142\u0105czenie sprawia, \u017ce wszystkie w\u0105tki si\u0119 ze sob\u0105 \u0142\u0105cz\u0105 i wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 uprawnione. Przy okazji Czytelnik zostaje obdarowany niez\u0142\u0105 porcj\u0105 wiedzy o odwiedzanych miejscach, a je\u017celi ju\u017c tam by\u0142 \u2013 ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 powspomina\u0107. T\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki ceni\u0119 sobie najbardziej. Jednak\u017ce nie wolno nam zapomnie\u0107 o pe\u0142nym zamy\u015ble Autorki. Tytu\u0142owy donos dotyczy ewentualnego przyj\u015bcia na \u015bwiat kolejnego Antychrysta i Katarzyna zostaje w ten proceder uwik\u0142ana, poprzez swoj\u0105 prac\u0119, znajomych i przyjaci\u00f3\u0142. Powierza jej si\u0119 nawet zadanie uratowania \u015bwiata przed z\u0142em \u2013 odszukanie zaginionej matki nosz\u0105cej to dziecko, pocz\u0119te w wyniku gwa\u0142tu dokonanego przez grup\u0119 satanist\u00f3w. Dziecko nie mo\u017ce si\u0119 narodzi\u0107. Kr\u00f3tki Prolog i r\u00f3wnie zwi\u0119z\u0142y Epilog spinaj\u0105 t\u0119 powie\u015b\u0107 klamr\u0105 wiarygodno\u015bci, co wi\u0119cej stawiaj\u0105 Czytelnika przed kolejn\u0105 niewiadom\u0105, bowiem prokurator Arkadiusz W\u0105s zamyka \u015bledztwo po odebraniu sobie \u017cycia matki przez powieszenie. Dziecko jednak przysz\u0142o na \u015bwiat&#8230;<br>\u201e \u2013 Nie pytasz ju\u017c sk\u0105d wzi\u0119\u0142o si\u0119 z\u0142o? \u2013 us\u0142ysza\u0142a [Katarzyna] za swoimi plecami diaboliczny chichot tego, kt\u00f3rego imienia nigdy nie odwa\u017cy\u0142a si\u0119 wymawia\u0107, ale Ksi\u0119\u017cyc nape\u0142ni\u0142 j\u0105 si\u0142\u0105 i odwag\u0105&#8230;&#8221;.<br><br>Drogi Czytelniku, nie l\u0119kaj si\u0119 \u2013 m\u00f3wi\u0119 to teraz z przymru\u017ceniem oka \u2013 w przysz\u0142ej dobie cyklu Saturna tylko s\u0142owa, same dobre s\u0142owa, b\u0119d\u0105 potomkami rodzonymi przez krta\u0144. Dualizm materii, dzisiejsze dobro i z\u0142o, odejd\u0105 w niepami\u0119\u0107. P\u00f3ki co, jednak rozgl\u0105dajmy si\u0119 bacznie i reflektujmy, jak przysta\u0142o na ludzi uwik\u0142anych w materi\u0119, czyli obci\u0105\u017conych \u201ewielowiekowym procesem odrywania si\u0119 cz\u0142owieka od \u017ar\u00f3de\u0142 w\u0142asnego bytu i zast\u0119powania ich w\u0142asnymi cielcami warto\u015bci&#8221; \u2013 jak to syntetycznie uj\u0105\u0142 na 4 stronie ok\u0142adki Leszek \u017buli\u0144ski.<br><br>Powie\u015b\u0107 Donos, czwart\u0105, a wiemy ju\u017c o pi\u0105tej, ksi\u0105\u017cce prozatorskiej Joanny Krupi\u0144skiej-Trzebiatowskiej czyta si\u0119 w napi\u0119ciu, bowiem szuka si\u0119 zwi\u0105zku poszczeg\u00f3lnych postaci z g\u0142\u00f3wnym nurtem powie\u015bciowym i w zaskakuj\u0105cy spos\u00f3b odnajduje. Na stronach lektury poddamy si\u0119 urokowi wtr\u0105ce\u0144 lirycznych i refleksyjnych, co przecie\u017c nikogo nie dziwi, bowiem Autorka jest poetk\u0105. Mo\u017cna te\u017c skupi\u0107 si\u0119 na erudycyjnych fragmentach opisowych i potraktowa\u0107 Donos jak dobry przewodnik, cho\u0107by po Europie. Mo\u017cna zatem czyta\u0107 na wielu poziomach percepcyjnych i ka\u017cdy, w zale\u017cno\u015bci od swojego zasobu \u2013 tzw. \u201eskrzynki z narz\u0119dziami&#8221; Sartrea \u2013 znajdzie dla siebie mo\u017cliwo\u015b\u0107 obcowania z obfit\u0105 i dobrze napisan\u0105 proz\u0105, po kt\u00f3rej pozostaje zamy\u015blenie i ch\u0119\u0107 reflektowania. W tym om\u00f3wieniu podkre\u015bli\u0142am swoist\u0105 teozofi\u0119 Autorki, staraj\u0105c si\u0119 jednak nie przekonywa\u0107 o jednoznaczno\u015bci odbioru.<br><br>Joanna Krupi\u0144ska-Trzebiatowska: Donos, Fundacja \u201ePanteon Narodowy na ska\u0142ce&#8221;, Krak\u00f3w 2008, ss. 658<\/p>\n\n\n\n<h2>Sylwester Marynowicz<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>ANTYPOWIE\u015a\u0106 Pani Joanny<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Na pocz\u0105tku pragn\u0119 przytoczy\u0107 przyjmowane przez krytyk\u00f3w okre\u015blenie \u201eantypowie\u015bci\u201d, kt\u00f3ra oznacza\u0142a gr\u0119 z czytelnikami w zapisie kompozycji owej prozy, jak i eksperyment j\u0119zykowy, kt\u00f3ry powinien wskazywa\u0107 na relatywizm poznawczy, wieloznaczno\u015b\u0107 rzeczywisto\u015bci i niejasno\u015b\u0107 struktury rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>W powy\u017cej przytoczonych kategoriach chcia\u0142bym przedstawi\u0107 powie\u015b\u0107 Joanny Krupi\u0144skiej-Trzebiatowskiej pt. Donos, wydanej w 2008 roku przez Wydawnictwo \u201eRupella\u201d oraz Fundacj\u0119 \u201ePanteon Narodowy na Ska\u0142ce\u201d a licz\u0105c\u0105 sobie 685 stron. (Co do tej ostatniej informacji, musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce nie jest to jaki\u015b szczeg\u00f3lny wyczyn, jako \u017ce \u201eKod Leonarda Da Vinci\u201d Dona Browna to powie\u015b\u0107 w obj\u0119to\u015bci swojej niewiele mniejsza od Donosu, ma bowiem stron 568).<\/p>\n\n\n\n<p>Omawiana ksi\u0105\u017cka Joanny Krupi\u0144skiej-Trzebiatowskiej sk\u0142ada si\u0119 z trzech cz\u0119\u015bci, kt\u00f3re zawieraj\u0105 opis los\u00f3w g\u0142\u00f3wnej bohaterki, Katarzyny, poczynaj\u0105c od drugiego jej ma\u0142\u017ce\u0144stwa, zawartego z niejakim Aleksem, a zamyka si\u0119, kiedy kobieta ko\u0144czy nieco ponad 55 lat i przechodzi na wcze\u015bniejsz\u0105, wymuszon\u0105, emerytur\u0119; niemniej ten fakt pozwala jej zrealizowa\u0107 dziewcz\u0119ce marzenia. Wyrusza w dalek\u0105 podr\u00f3\u017c do Tybetu, nast\u0119pnie do Europy \u015bladami swoich docieka\u0144 zwi\u0105zanych z w\u0142asnym, arystokratycznym, pochodzeniem. Zgodnie zreszt\u0105 z zasad\u0105 \u2013 <em>noblesse oblige<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>O\u015bmiel\u0119 si\u0119 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce wszystko w tej ksi\u0105\u017cce jest gr\u0105 z czytelnikiem, poza tym co zabaw\u0105 by\u0107 nie powinno. Nie mo\u017ce bowiem rozweseli\u0107 odbiorcy teza, \u017ce cokolwiek robimy nie jest dzie\u0142em przypadku, przeciwnie to wytw\u00f3r jakiej\u015b Opatrzno\u015bci oraz \u017ce jeste\u015bmy dotkni\u0119ci pi\u0119tnem z\u0142a jakie cz\u0142owiek nosi w sobie od zarania dziej\u00f3w ludzkich. Czyli jak chc\u0105 atei\u015bci \u2013 tu\u017c po pierwszym wybuchy i jak twierdz\u0105 tei\u015bci \u2013 od Ewy skuszonej przez zbuntowanego Anio\u0142a Pana Boga, zwanego Szatanem. Co jednak\u017ce z tego wynika? A to, \u017ce jeste\u015bmy skazani na toksycznych rodzic\u00f3w (patrz: Susan Forward \u201eToksyczni rodzice\u201d, 2006). S\u0142owem \u2013 rodzicieli straszliwych, bo zatruwaj\u0105cych swoje dzieci od tysi\u0119cy lat. T\u0119 z\u0142\u0105 pas\u0119 pono\u0107 chcia\u0142o przerwa\u0107&nbsp; kilku wys\u0142annik\u00f3w Boga: Jezus, Mahomet, Budda, ale ta sztuczka im si\u0119 nie uda\u0142a, bo Piek\u0142o nie daje za wygran\u0105, czego dowodem w ostatnich dziejach ludzko\u015bci s\u0105 Hitler i Stalin, rzeczywi\u015bci wys\u0142annicy <em>capo di tutti capi<\/em> wszystkich diab\u0142\u00f3w. Broni\u0105c si\u0119 przed t\u0105 tez\u0105 \u2013 kt\u00f3r\u0105 autorka rozci\u0105ga na ca\u0142a ksi\u0105\u017ck\u0119, czyni\u0105c z niej g\u0142\u00f3wny <em>leitmotiv<\/em> swojej opowie\u015bci \u2013 pisarka czyni nie tyle r\u00f3d kobiecy za toksyny odpowiedzialnym, a klan m\u0119\u017cczyzn, uosobienie satanicznego nasienia. Mo\u017cna by cichutko zapyta\u0107: a gdzie\u017c tu si\u0119 podzia\u0142o wychowanie? Mo\u017ce w wychowaniu ca\u0142a zwrotna si\u0142a przeciwko z\u0142u? Niestety \u201emusztra\u201d nie ma nic tu do rzeczy. Autorka id\u0105c tropem uwewn\u0119trznionej na sta\u0142e agresji m\u0119skiej prowadzi akcj\u0119 powie\u015bci w taki spos\u00f3b, \u017ce pocz\u0119cie ch\u0142opca-czarta (rzecz co jaki\u015b czas powszechna) nast\u0119puje w nader makabrycznych okoliczno\u015bciach. Zawiera si\u0119 to w zbiorowym, rytualnym&nbsp; gwa\u0142cie satanist\u00f3w na dziewczynie-dziewicy, a &nbsp;narodziny dziecka to \u201eakt\u201d mog\u0105cy przynie\u015b\u0107 \u015bwiatu jakiego\u015b nowego Wolfiego, Adolfa Hitlera lub Iosifa Wissarionowicza D\u017cugaszwili, zwanego Stalinem.<\/p>\n\n\n\n<p>Na szcz\u0119\u015bcie g\u0142\u00f3wna bohaterka Donosu, Katarzyna, jest powiedzmy sobie szczerze \u2013 wielce przekorna, co z kolei mo\u017ce oznacza\u0107, \u017ce autorka prowadzi z czytelnikiem dodatkowo wielce wyrachowan\u0105 gr\u0119, z kt\u00f3rej wynika, \u017ce mn\u00f3stwo wydarze\u0144 ujawniaj\u0105cych spos\u00f3b pojmowania \u015bwiata przez Katarzyn\u0119 oraz jej uczestnictwo w literackiej rzeczywisto\u015bci, rozgrywa si\u0119 z jednej strony naprawd\u0119 (dane historyczne), ale r\u00f3wnie dobrze wszystko dzieje si\u0119 tylko tak dla wzbudzenia temperatury my\u015blowej u czytelnika. Innymi s\u0142owy gramy w dosy\u0107 dowoln\u0105 interpretacj\u0119 fakt\u00f3w, kt\u00f3re tworz\u0105 pot\u0119\u017cny ci\u0105g hagiograficzny. A jest nim nie co innego, jak w pewnej mierze kontynuacja powie\u015bci Dona Browna \u201eKod Leonarda da Vinci\u201d. Wszystko sprowadza si\u0119 do w\u0119dr\u00f3wki \u015bladami \u015awi\u0119tego Graala, czyli rekapitulujemy losy Marii Magdaleny b\u0119d\u0105cej wcze\u015bniej, ni\u017c nast\u0105pi\u0142a \u015bmier\u0107 Jezusa, matk\u0105 Jego dziecka. MM nosi\u0142a wi\u0119c w sobie krew Boga. Innymi s\u0142owy to \u017cona Jezusa sta\u0142a si\u0119 <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Graal\">\u015bwi\u0119tym Graalem<\/a>. Natomiast ju\u017c jako po\u0142owica po \u015bmierci m\u0119\u017ca uciek\u0142a z Jego dzieckiem do Francji, daj\u0105c pocz\u0105tek dynastii Merowing\u00f3w.&nbsp; &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Aby gra w opowie\u015bci Donos toczy\u0142a si\u0119 jeszcze ciekawiej Katarzyna stwierdza, \u017ce jej arystokratyczne korzenie z Merowingami \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w kt\u00f3rym\u015b tam rozga\u0142\u0119zieniu wsp\u00f3lnego drzewa rodzinnego, jako \u017ce jej przodkowie wywodz\u0105 si\u0119 z jednej strony od Wiking\u00f3w, a z drugiej od Merowing\u00f3w. Tak wi\u0119c mo\u017cna domniemywa\u0107, \u017ce g\u0142\u00f3wna bohaterka Donosu ma w sobie co\u015b ze \u015bwi\u0119tej Marii Magdaleny i oczywi\u015bcie Jezusa Chrystusa z Nazaretu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ksi\u0105\u017cka Joanny Krupi\u0144skiej-Trzebiatowskiej Donos staje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c podj\u0119ciem ostrej polemiki, mimo ostatecznie monoteistycznej wiary g\u0142\u00f3wnej bohaterki, Katarzyny, z ca\u0142ym chrze\u015bcija\u0144stwem, kt\u00f3re z natury swojej jest antykobiece. Kobieta, wedle wielu autorytet\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, sta\u0142a si\u0119 inicjatorem grzechu. Autorka &nbsp;ostro polemizuje z t\u0105 tez\u0105, udowadniaj\u0105c, \u017ce rzekomej pr\u00f3\u017cno\u015bci p\u0142ci pi\u0119knej przeczy ogromna wiedza kobiet o \u015bwiecie i \u017cyciu, za\u015b tzw. wyuzdanie dziewcz\u0105t to jedynie mit powtarzany przez r\u00f3d m\u0119ski na obron\u0119 &nbsp;w\u0142asnej agresji. Kobiety-bohaterki Joanny Krupi\u0144skiej-Trzebiatowskiej s\u0105 partnerkami we wsp\u00f3\u0142\u017cyciu w stadle rodzinnym wierne przykazaniu mi\u0142o\u015bci, a poza tym s\u0105 po stokro\u0107 m\u0105drzejsze &nbsp;od swoich &nbsp;towarzyszy tak co do dzia\u0142a\u0144 intuicyjno-emocjonalnych, jak i umys\u0142owo-intelektualnych. W ka\u017cdym razie Katarzyna imponuje wiedz\u0105 wprost niebywa\u0142\u0105, praktycznie w ka\u017cdej dziedzinie. Je\u015bli psychologowie s\u0105 sk\u0142onni przychyli\u0107 si\u0119 do twierdzenia, \u017ce kobiety cechuje lepsza pami\u0119\u0107 od m\u0119\u017cczyzn, to gros bohaterek w Donosie ma t\u0119 pami\u0119\u0107 wr\u0119cz fotograficzn\u0105. Przy czym ich analizy filozoficzne mog\u0105 \u015bwiadczy\u0107 o tym, \u017ce wiedza, kt\u00f3r\u0105 naby\u0142y jest niezwykle funkcjonalna i przydatna w ka\u017cdej sytuacji \u017cyciowej.<\/p>\n\n\n\n<p>Kiedy Katarzyna wyg\u0142asza tez\u0119, \u017ce kobiety powinny przej\u0105\u0107 w\u0142adz\u0119 nad \u015bwiatem, roztaczaj\u0105c przed czytelnikiem wizerunek egzystencji ludzkiej pozbawionej dramatycznej konfliktowo\u015bci, to ja r\u00f3wnie\u017c jestem za tym, by to bia\u0142og\u0142owy rozpocz\u0119\u0142y swoje rz\u0105dy na tym \u0142ez padole. I to jak najszybciej.<\/p>\n\n\n\n<p>Co za\u015b do samego \u201edonosu\u201d tycz\u0105cego si\u0119 aborcji wykonywanej u dziewczyny, na kt\u00f3rej dokonano gwa\u0142tu zbiorowego przez satanist\u00f3w, to w \u015bwietle obowi\u0105zuj\u0105cego prawa wszyscy s\u0105 zgodni co do tego, \u017ce usuni\u0119cie ci\u0105\u017cy powinno w tym przypadku nast\u0105pi\u0107. Gorzej naturalnie, gdy kobieta \u00f3w dramat osobisty zataja przed str\u00f3\u017cami sprawiedliwo\u015bci, w\u00f3wczas owa sprawiedliwo\u015b\u0107 staje si\u0119 \u015blepa, czyni\u0105c z ofiary kata lub te\u017c stawia go na r\u00f3wni z nim. C\u00f3\u017c wtedy pozostaje \u201ekoz\u0142owi ofiarnemu\u201d? Niestety, zgin\u0105\u0107 na \u201e\u015bwi\u0119tym\u201d o\u0142tarzu prawa&#8230; Straszna to pointa tej powie\u015bci, ale bywa bardzo cz\u0119sto wielce prawdziwa.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2>Leszek \u017buli\u0144ski<\/h2>\n\n\n\n<p>Joanna Krupi\u0144ska-Trzebiatowska ma ju\u017c znacz\u0105cy dorobek literacki. Jej tomiki poetyckie i jej powie\u015bci to owoc wieloletniego trudu, ambicji, wyobra\u017ani, pasji&#8230; Jeszcze niedawno my\u015bla\u0142em, \u017ce to \u201eucieczka\u201d od codzienno\u015bci, zw\u0142aszcza tej zwi\u0105zanej z zawodem prokuratorskim, jaki autorka uprawia. W jakiej\u015b mierze literatura zawsze ucieka lub chce ucieka\u0107 od codzienno\u015bci \u017cycia; ta autorka robi\u0142a to zreszt\u0105 w spos\u00f3b spektakularny. Ezoteryczne i ponadracjonalne wymiary losu zawsze j\u0105 kusi\u0142y; fabu\u0142y poprzednich powie\u015bci dzia\u0142y si\u0119 na pograniczu realnego i nieznanego \u015bwiata, si\u0142y decyduj\u0105ce o ludzkim losie, emocjach, wyborach by\u0142y \u201enie z tego \u015bwiata\u201d. W pierwszym zetkni\u0119ciu z wyobra\u017ani\u0105 Joanny Krupi\u0144skiej ulega\u0142o si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce literatura <em>science fiction<\/em> oraz wiedza (i obfite ostatnio doniesienia) z zakresu parapsychologii trafi\u0142y na podatny talent, jednak g\u0142\u0119bsza lektura tych tekst\u00f3w wiod\u0142a raczej w stron\u0119 filozofii, kt\u00f3ra \u2013 jak wiemy \u2013 szuka przyczyn i cel\u00f3w naszego istnienia, dopatruje si\u0119 logicznego porz\u0105dku w ewolucji kulturowej i cywilizacyjnej, stara si\u0119 odczyta\u0107 kody z trop\u00f3w i archetyp\u00f3w, kt\u00f3re przesta\u0142y by\u0107 czytelne wraz z wielowiekowym procesem odrywania si\u0119 cz\u0142owieka od \u017ar\u00f3de\u0142 w\u0142asnego bytu i zast\u0119powaniem ich w\u0142asnymi cielcami warto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Ta, czwarta ju\u017c z kolei, powie\u015b\u0107 krakowskiej pisarki pozostaje wierna jej dotychczasowemu modelowi prozy. To epika wartka, osadzona w znakomicie odtwarzanych realiach wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, ale i si\u0119gaj\u0105ca do szerokiego t\u0142a historycznego, pe\u0142na werwy obyczajowej, nie stroni\u0105ca od w\u0105tk\u00f3w erotycznych, osadzaj\u0105ca fabu\u0142\u0119 w znakomicie prowadzonych w\u0105tkach rodzinnych i psychologicznych&#8230; Korzenie tej prozy tkwi\u0105 w bystrej obserwacji \u017cycia i bezcennej jego znajomo\u015bci. Ale&#8230; Autorka jeszcze raz skorzysta\u0142a z niebanalnego do\u015bwiadczenia, jakie daje zaw\u00f3d prokuratorski, wi\u0119c i w <em>Donos<\/em> wpisana jest \u201epowie\u015b\u0107 z paragrafem\u201d. Te w\u0105tki s\u0105 tu tak\u017ce niezwykle aktualne, wydobyte z najbardziej gor\u0105cych dylemat\u00f3w naszych lat, jak na przyk\u0142ad problem aborcji i jej \u201eobwarowa\u0144\u201d prawnych&#8230; W ko\u0144cu ca\u0142y ten splot niebywa\u0142ych zdarze\u0144 fabularnych znowu \u2013 jak to u Joanny Krupi\u0144skiej-Trzebiatowskiej \u2013 obna\u017ca swe powi\u0105zania z czasami mitologicznymi i si\u0142ami, o jakich \u201esi\u0119 nawet filozofom nie \u015bni\u0142o\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Mo\u017cna ten \u015bwiat powie\u015bciowy potraktowa\u0107 jako pomys\u0142 na dobr\u0105, trzymaj\u0105c\u0105 w napi\u0119ciu lektur\u0119, i po prostu \u015bwietnie si\u0119 bawi\u0107 (oraz \u201euczy\u0107 \u017cycia\u201d). Mo\u017cna jednak podda\u0107 si\u0119 fantazjom autorki bardziej na serio, aby cho\u0107by na chwil\u0119 zastanowi\u0107 si\u0119, \u201esk\u0105d przybywamy i dok\u0105d idziemy\u201d.<\/p>\n\n\n\n<h2>MAREK SO\u0141TYSIK<\/h2>\n\n\n\n<p>Powie\u015b\u0107&nbsp; \u201eKiedy mi\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a zbrodni\u0105\u201d&nbsp; Joanny Krupi\u0144skiej &#8211;&nbsp; Trzebiatowskiej, to kolejna ksi\u0105\u017cka, w bogatym dorobku literackim tej autorki,&nbsp; a natrafimy &nbsp;w nim nie tylko na ciekawe powie\u015bci, ale r\u00f3wnie\u017c na&nbsp; ambitne &nbsp;tomiki &nbsp;wierszy.<\/p>\n\n\n\n<p>Jest to powie\u015b\u0107 historyczna, kt\u00f3ra idealnie wkomponowa\u0142a si\u0119 w&nbsp; kanon jak\u017ce dzisiaj popularnej literatury&nbsp; obozowej i wojennej.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Proza poruszaj\u0105ca nie&nbsp; tylko tematyk\u0119 II Wojny \u015awiatowej, ale r\u00f3wnie\u017c&nbsp; czasu &nbsp;\u201epo\u201d tym traumatycznym okresie.&nbsp; Czasu rozlicze\u0144 , w kt\u00f3ry zaanga\u017cowane by\u0142y jednostki wojskowe i wywiadowcze z wielu kraj\u00f3w. Okres w historii &nbsp;trwaj\u0105cy wiele lat, a&nbsp; pozostawiaj\u0105cy za sob\u0105 dramaty wielu rozbitych rodzin, osamotnionych dzieci, rodzic\u00f3w oraz tragedii rodzinnych&nbsp; rozgrywaj\u0105cych &nbsp;si\u0119 w wielu przysz\u0142ych pokoleniach, po akty najwi\u0119kszej desperacji \u2013 samob\u00f3jstwa w\u0142\u0105cznie. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Do takich os\u00f3b nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c Wiktoria Berg, absolwentka studi\u00f3w doktoranckich Wydzia\u0142u Historii Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego w Krakowie, g\u0142\u00f3wna bohaterka powie\u015bci.&nbsp; Atrakcyjna, m\u0142oda kobieta, kt\u00f3ra zabiera nas w podr\u00f3\u017c po Europie. Tak, w dos\u0142ownym tego s\u0142owa znaczeniu.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednak to nie podr\u00f3\u017c globtroterska, ani tym bardziej relaksuj\u0105ca . To podr\u00f3\u017c \u015bladami jej przodk\u00f3w, pe\u0142na miejsc historycznych, wspomnie\u0144, przemy\u015ble\u0144 i pod\u0105\u017cania \u015bladami zbrodniarzy wojennych. Autorka zgrabnie przeprowadza Czytelnika przez okres sprzed &nbsp;II Wojny&nbsp; \u015awiatowej,&nbsp; wplataj\u0105c w fabu\u0142\u0119 wielu szczeg\u00f3\u0142\u00f3w i fakt\u00f3w historycznych, co sprawia, \u017ce ksi\u0105\u017ck\u0119&nbsp; nie tylko p\u0142ynnie i z ciekawo\u015bci\u0105 si\u0119 czyta, ale r\u00f3wnie\u017c przypomina nam ona o &nbsp;wa\u017cnych momentach w dziejach ludzko\u015bci. Si\u0119gaj\u0105c przy tym do najstarszych cywilizacji.<\/p>\n\n\n\n<p>Poczynaj\u0105c od Homo Habilis, kt\u00f3ry pojawi\u0142 si\u0119 blisko dwa miliony lat temu, przez budowle Sumer\u00f3w, wielk\u0105 piramid\u0119 w Gizie, Ark\u0119 Przymierza i biblijnego Moj\u017cesza, docieramy do Anio\u0142a Jahwe.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201e Je\u015bli p\u00f3jdziesz dalej tym tropem, to znajdziesz odpowied\u017a na pytanie, co to jest imperium z\u0142a. To kr\u00f3lestwo szatana, przybieraj\u0105cego na przestrzeni dziej\u00f3w r\u00f3\u017cne oblicza. Generuje fanatyzm i podsyca wojny religijne.&nbsp; (\u2026)&nbsp; Ale nie by\u0142o w ca\u0142ej historii ludzko\u015bci takiej eskalacji z\u0142a,&nbsp;&nbsp; do jakiej dosz\u0142o w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej, na kosmiczn\u0105 skal\u0119 zakrojonego bestialstwa i ludob\u00f3jstwa. \u201e<\/p>\n\n\n\n<p>G\u0142\u0119boka analiza dziejowa korzeni z\u0142a przera\u017ca i sk\u0142ania do daleko id\u0105cych rozwa\u017ca\u0144, z r\u00f3wnoczesnym prze\u0142o\u017ceniem na czasy obecne.<\/p>\n\n\n\n<p>Ksi\u0105\u017cka ta to&nbsp; wielka podr\u00f3\u017c.&nbsp; Zago\u015bcimy &nbsp;w Warszawie, by potem uda\u0107 si\u0119 do Gda\u0144ska,&nbsp; z kt\u00f3rego wyruszymy w podr\u00f3\u017c do Heidelbergu, Weimaru, Ludwigsburga,&nbsp; a nawet zajrzymy do wspania\u0142ej Katedry Notre Dame. Dalej autorka &nbsp;przenosi nas do staro\u017cytnych budowli Meksyku. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>W powie\u015bci nie brakuje&nbsp; r\u00f3wnie\u017c nakre\u015blenia r\u00f3\u017cnic&nbsp; kulturowych.&nbsp; Pomimo, \u017ce to temat stary jak \u015bwiat &nbsp;pozostanie zawsze&nbsp; tematem &nbsp;bardzo delikatnym&nbsp; i&nbsp; trudnym, wzbudza\u0142 &nbsp;i wzbudza\u0107 b\u0119dzie&nbsp; zawsze wiele emocji i dyskusji pomi\u0119dzy narodami tego \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n<p>I to w\u0142a\u015bnie w ten skomplikowany \u015bwiat &nbsp;niemiecko-\u017cydowskich&nbsp; wprowadza nas autorka, &nbsp;na kartach swojej powie\u015bci. Robi to w spos\u00f3b wysublimowany, ale&nbsp; bardzo szczeg\u00f3\u0142owy. &nbsp;Nie \u0142atwe do&nbsp; zrozumienia&nbsp; koligacje &nbsp;i powi\u0105zania rodzinne &nbsp;pomi\u0119dzy &nbsp;rodem&nbsp; \u017cydowskim &nbsp;Reinhardt\u00f3w &nbsp;&nbsp;a ewangelick\u0105 rodzin\u0105 Rosenfeld\u00f3w &nbsp;prowadz\u0105 do odkrywania tajemnic, kt\u00f3re wstrz\u0105sn\u0105 m\u0142od\u0105 Wiktori\u0105 i ca\u0142ym jej \u017cyciem.<\/p>\n\n\n\n<p>Gda\u0144sk,&nbsp;&nbsp; autonomiczne miasto-pa\u0144stwo i spokojne, niemal\u017ce sielankowe \u017cycie rodziny Rosenfeld przed wojn\u0105.&nbsp; Doktor Hans Rosenfeld,&nbsp; jego&nbsp; ma\u0142\u017conka dystyngowana&nbsp; arystokratka&nbsp; Maria Rosenfeld oraz ich c\u00f3rka&nbsp; Ewa Rosenfeld, uwik\u0142ana w romans z \u017cydowskim lekarzem&nbsp; Maurycym Reinhardtem oraz nazist\u0105 Rudolfem Bergmannem Hauptsturmfuehrerem SS, budowniczego obozu koncentracyjnego Stutthof.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tajemnice rodziny, &nbsp;Wiktoria&nbsp; odkrywa\u0107 b\u0119dzie powoli, krok po kroku, a tym samym coraz bardziej &nbsp;\u017cy\u0107 b\u0119dzie &nbsp;przesz\u0142o\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>W roku 1945 &nbsp;Maria Rosenfeld patrz\u0105c na wydarzenia minione i bie\u017c\u0105ce zastanawia\u0142a si\u0119 czy to ju\u017c dzie\u0144 Apokalipsy, &nbsp;a s\u0142ysz\u0105c naloty bombowe i ostrza\u0142y artyleryjskie nie potrafi\u0142a przesta\u0107&nbsp; my\u015ble\u0107 &nbsp;o swojej c\u00f3rce Ewie. Ale wtedy, 9 maja roku 1945, kiedy wojska radzieckie wkroczy\u0142y na teren obozu koncentracyjnego Stutthof, jej c\u00f3rka Ewa ju\u017c nie \u017cy\u0142a; &nbsp;by\u0142o ju\u017c za p\u00f3\u017ano na budowanie utraconych relacji pomi\u0119dzy matk\u0105 i c\u00f3rk\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Maria Rosenfeld, jako rodowita Niemka dobrze wiedzia\u0142a co j\u0105 teraz &nbsp;czeka, gdy&nbsp; Gda\u0144sk zosta\u0142 zdobyty przez Armi\u0119 Czerwon\u0105.&nbsp; Uda\u0142o &nbsp;si\u0119 jej tylko uratowa\u0107 dw\u00f3ch wnuk\u00f3w, kt\u00f3rych przekaza\u0142a &nbsp;w r\u0119ce swojej kaszubskiej&nbsp; kucharki. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Kiedy po latach Wiktoria, przyjmuje jako darowizn\u0119 od stryja&nbsp; dawny dom swojej babci Ewy Reinhardt i &nbsp;odnajduje w nim &nbsp;jej &nbsp;\u201eDziennik\u201d,&nbsp; &nbsp;rozpoczyna wielk\u0105 i dramatyczn\u0105 przygod\u0119 \u017cyciow\u0105. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Jeszcze wtedy nawet w naj\u015bmielszych snach&nbsp; nie przeczuwa\u0142a, \u017ce odnajduj\u0105c po latach&nbsp; mi\u0142o\u015b\u0107 swojego \u017cycia, tak naprawd\u0119 z ka\u017cdym dniem b\u0119dzie pod\u0105\u017ca\u0107 ku w\u0142asnemu zatraceniu.<\/p>\n\n\n\n<p>Odwiedzaj\u0105c &nbsp;miejsca opisywane w \u201eDzienniku\u201d swojej babci, stara si\u0119 zrozumie\u0107&nbsp; i zg\u0142\u0119bi\u0107 tajemnice rodziny, ale czy s\u0142usznie? &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Trudo si\u0119 jednak dziwi\u0107, ca\u0142y splot wydarze\u0144 i odkrywanych tajemnic rodzinnych, ka\u017cdego z nas popycha\u0142by w kierunku, jaki obra\u0142a r\u00f3wnie\u017c bohaterka tej powie\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Autorka wprowadza nas r\u00f3wnie\u017c \u00a0w kultur\u0119 i obyczaje rod\u00f3w \u017cydowskich, ukazuj\u0105c\u00a0 bogactwo rytua\u0142\u00f3w i obrz\u0119d\u00f3w, a zarazem\u00a0 ukazuj\u0105c brutalno\u015b\u0107\u00a0 \u017cycia po 1 wrze\u015bnia 1939 roku. \u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>W znalezionym \u201eDzienniku\u201d , Wiktoria zapozna si\u0119 z histori\u0105 dziadk\u00f3w a jednocze\u015bnie pozna \u00a0wiele\u00a0\u00a0 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w z \u017cycia\u00a0 swojej babci i to z najdrobniejszymi szczeg\u00f3\u0142ami.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0119dzie musia\u0142a&nbsp; zmierzy\u0107 si\u0119&nbsp; z bolesn\u0105 prawd\u0105 i zaakceptowa\u0107&nbsp; wydarzenia sprzed wielu lat. Pr\u00f3buj\u0105c zrozumie\u0107 jak trudne i bolesne decyzje musieli podejmowa\u0107 najbli\u017csi cz\u0142onkowie jej rodziny, aby prze\u017cy\u0107 i uratowa\u0107 \u017cycie swoich ukochanych.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Wiktoria sama prze\u017cywa\u0107 b\u0119dzie trudne chwile, kt\u00f3re wymaga\u0107 b\u0119d\u0105 od niej nie lada odwagi i przyj\u0119cia do \u015bwiadomo\u015bci kolejnych obci\u0105\u017ce\u0144, kolejnych perturbacji losu.<\/p>\n\n\n\n<p>W \u201eDzienniku\u201d znajdziemy zapisy ukazuj\u0105ce jak bestialsko&nbsp; i z jakim okrucie\u0144stwem w obozie koncentracyjnym Stutthof&nbsp; traktowano ludzi i w jaki spos\u00f3b zn\u0119cano si\u0119 nad nimi. To z tymi brutalnymi scenami i opisami Wiktoria b\u0119dzie si\u0119 konfrontowa\u0107 na co dzie\u0144, maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce to ludzie ludziom zgotowali takie piek\u0142o na ziemi. &nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Wieloletnie maltretowanie i wieloletnia&nbsp; kator\u017cnicza&nbsp; praca&nbsp; w obozie Stutthof, pseudobadania i pseudoeksperymenty &nbsp;wykonywane przez \u201elekarzy\u201d na ludziach, sceny trudne do wyobra\u017cenia&nbsp;&nbsp; wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie \u017cyj\u0105cemu cz\u0142owiekowi.<\/p>\n\n\n\n<p>A przecie\u017c to nie tylko Stutthof. To r\u00f3wnie\u017c obozy koncentracyjne rozlokowane w ca\u0142ej Europie; mi\u0119dzy innymi: Auschwitz \u2013 Birkenau, Sachsenhausen \u2013 Oranienburg, Mathausen \u2013 Gusen, Treblinka, Majdanek, Be\u0142\u017cec, Warszawa, Dachau i wiele innych.<\/p>\n\n\n\n<p>Joanna Krupi\u0144ska \u2013 Trzebiatowska opowiada los ofiar wszystkich oboz\u00f3w zag\u0142ady na ca\u0142ym \u015bwiecie j\u0119zykiem zatrwa\u017caj\u0105cym, bolesnym, pos\u0119pnym, dramaturgicznym i katastroficznym.<\/p>\n\n\n\n<p>Przez ca\u0142\u0105&nbsp; ksi\u0105\u017ck\u0119&nbsp; przewija si\u0119 &nbsp;mroczna i bardzo tajemnicza posta\u0107 Michaela Reinhardta, p\u00f3\u0142 Zyda brata ojca &nbsp;Wiktorii Jana Berga,&nbsp; obci\u0105\u017conego &nbsp;\u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce to SS-Mann, &nbsp;kochanek matki&nbsp; tak naprawd\u0119 uratowa\u0142 mu \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n<p>Przedstawiony jako ten, kt\u00f3ry nienawidzi swojego ojca SS-manna, kt\u00f3ry by\u0142 besti\u0105 w ludzkiej sk\u00f3rze \u2013 jak sam m\u00f3wi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ksi\u0105\u017cka \u201eZbrodnia\u201d Joanny Krupi\u0144skiej \u2013 Trzebiatowskiej , to niesamowita podr\u00f3\u017c w przera\u017caj\u0105cy \u015bwiat z\u0142a, deprawacji i bestialstwa, oboz\u00f3w koncentracyjnych II Wojny \u015awiatowej, ale nie tylko.<\/p>\n\n\n\n<p>To g\u0142\u0119boka podr\u00f3\u017c psychologiczna w g\u0142\u0105b natury ludzkiej.<\/p>\n\n\n\n<p>Podana nam w spos\u00f3b tak przyst\u0119pny, \u017ce tej ksi\u0105\u017cki si\u0119 nie czyta, w ni\u0105 si\u0119 wpada jak w na\u0142\u00f3g.<\/p>\n\n\n\n<p>Zami\u0142owanie do cytowania dobrych autor\u00f3w, zmusza mnie&nbsp; do zamieszczenia&nbsp; s\u0142\u00f3w autorki powie\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<p>(\u2026) \u201e &#8211; Pomy\u015bl o milionach kobiet, kt\u00f3re by\u0142y r\u00f3wnie pi\u0119kne, r\u00f3wnie inteligentne, wykszta\u0142cone, kochane i kochaj\u0105ce, a niekiedy brzemienne i ko\u0144czy\u0142y \u017cywot w komorze gazowej \u2013 us\u0142ysza\u0142a w\u0142asny wewn\u0119trzny g\u0142os. Po chwili zorientowa\u0142a si\u0119, \u017ce to nie jest jej w\u0142asny g\u0142os, ale przebijaj\u0105cy si\u0119 do jej pod\u015bwiadomo\u015bci g\u0142os Ewy Rosenfeld, zdaj\u0105cej si\u0119 przekonywa\u0107 j\u0105, \u017ce nie zmarnowa\u0142a \u017cycia, skoro prze\u017cy\u0142o jej dw\u00f3ch wspania\u0142ych syn\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n<h2>BEATA ZALOT<\/h2>\n\n\n\n<p><strong> Nasz magiczny kr\u0105g<\/strong><br>Dlaczego B\u00f3g, kt\u00f3ry w swojej istocie jest mi\u0142o\u015bci\u0105, skazuje cz\u0142owieka na tyle okrucie\u0144stw?<br>Czy z\u0142o, kt\u00f3re we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie ma tyle odcieni, doprowadzi \u015bwiat do zag\u0142ady?<br>Czy cz\u0142owiek jest rezultatem manipulacji genetycznych, przeprowadzonych przez istoty spoza<br>naszej planety?<\/p>\n\n\n\n<p>To tylko niekt\u00f3re pytania, kt\u00f3re zadajemy sobie, czytaj\u0105c \u201eMagiczny kr\u0105g\u201d Joanny Krupi\u0144skiej-Trzebiatowskiej \u2013 go\u015bcia pi\u0105tkowego spotkania w nowotarskiej Galerii \u201eJatki\u201d. To ju\u017c druga wizyta krakowskiej pisarki w stolicy Podhala. Rok temu pretekstem do spotkania by\u0142a jej debiutancka powie\u015b\u0107 \u201eCie\u0144 Boga\u201d.<br>Joanna Krupi\u0144ska-Trzebiatowska to poetka (na swoim koncie ma 7 tomik\u00f3w), redaktor naczelny pisma literackoartystycznego \u201eHybrydy\u201d, kt\u00f3ry od lat ukazuje si\u0119 w Krakowie spo\u0142ecznie, jedynie dzi\u0119ki sk\u0142adkom Stowarzyszenia \u201ePolart\u201d.<br>Z zawodu jest prawnikiem.<br>Swoj\u0105 pierwsz\u0105 powie\u015b\u0107 \u201eCie\u0144 Boga\u201d napisa\u0142a po wypadku, z kt\u00f3rego cudem ocala\u0142a. Jak sama m\u00f3wi \u2013 ksi\u0105\u017cka si\u0119 jej wy\u015bni\u0142a, a potem objawi\u0142a. Opowie\u015b\u0107 o katastrofie Ziemi i podr\u00f3\u017cy jej mieszka\u0144c\u00f3w w kierunku Syriusza jest tylko pretekstem do rozwa\u017ca\u0144 na temat bytu cz\u0142owieka, istoty Boga, teorii dotycz\u0105cych mo\u017cliwo\u015bci poznawczych cz\u0142owieka.<br>Nawet ci, kt\u00f3rzy nie lubi\u0105 fantastyki, daj\u0105 si\u0119 wci\u0105gn\u0105\u0107 w histori\u0119 dziej\u0105c\u0105 si\u0119 gdzie\u015b w przestrzeni kosmicznej.<br>Jednocze\u015bnie \u201eCie\u0144 Boga\u201d zmusza czytelnika do zadania sobie kilku fundamentalnych pyta\u0144 dotycz\u0105cych istoty Boga, cz\u0142owieka, dobra i z\u0142a, los\u00f3w ludzko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Podobnie jest w \u201eMagicznym kr\u0119gu\u201d. Tu zamiast fantastyki mamy krymina\u0142. Znany dziennikarz zostaje porwany w Iraku, jego rodzina jest w niebezpiecze\u0144stwie, kto\u015b si\u0119 w\u0142amuje do ich domu, \u015bledzi \u017con\u0119 i syna. Jest tajemnicza praca naukowa jednego z bohater\u00f3w, dotycz\u0105ca pocz\u0105tk\u00f3w ludzko\u015bci (manipulacje genetyczne na mieszka\u0144cach Ziemi przez istoty z innych planet?). Makabryczne morderstwa,<br>masoneria, rodzinne dzieje, si\u0119gaj\u0105ce rycerzy okr\u0105g\u0142ego sto\u0142u, w\u0105tki mi\u0142osne, nawi\u0105zania do wsp\u00f3\u0142czesnych reali\u00f3w (terroryzm). Dzieje si\u0119 wiele.<br>Znowu jednak pomi\u0119dzy kolejnymi w\u0105tkami powie\u015bci pojawiaj\u0105 si\u0119 pytania, wobec kt\u00f3rych czytelnik nie mo\u017ce przej\u015b\u0107 oboj\u0119tnie. To z nich zbudowana jest druga p\u0142aszczyzna tej powie\u015bci.<br>\u201eZ\u0142o czai si\u0119 wsz\u0119dzie, tkwi jako zarodek w duszy ka\u017cdego cz\u0142owieka,<br>ujawnia si\u0119 na masow\u0105 skal\u0119, popychaj\u0105c narody do wojen,<br>prowadzi do ludob\u00f3jstwa, do eksterminacji jednych narod\u00f3w przez<br>drugie, doprowadza do wygini\u0119cia ca\u0142ych spo\u0142eczno\u015bci&#8230;\u201d- m\u00f3wi jeden<br>z bohater\u00f3w powie\u015bci. Terroryzm, ludob\u00f3jstwo, zag\u0142ada<br>\u017byd\u00f3w, a jednocze\u015bnie z\u0142o, kt\u00f3re czyni koszmarem \u017cycie indywidualnych bohater\u00f3w. Maks \u2013 syn dziennikarza jest w dzieci\u0144stwie bity, molestowany, jego matka m\u00f3wi mu, \u017ce \u017ca\u0142uje, \u017ce go urodzi\u0142a. Czytelnikowi jawi si\u0119 smutny, wr\u0119cz przera\u017caj\u0105cy, ociekaj\u0105cy krwi\u0105 i okrucie\u0144stwem obraz \u015bwiata.<br>Jest jednak nadzieja, \u015bwiat\u0142o w tunelu. W tym magicznym kr\u0119gu, o jakim opowiada Joanna Krupi\u0144ska-Trzebiatowska,\\ obok \u015bwiata realnego istnieje drugi \u015bwiat \u2013 ten duchowy, irracjonalny, magiczny. To dzi\u0119ki niemu cz\u0142owiek mo\u017ce ocale\u0107. Telepatia, przeczucia, objawienia, religia. Co\u015b, czego \u2013 wydaje si\u0119 \u2013 dotkn\u0119\u0142a sama autorka. \u201eMagiczny kr\u0105g\u201d to tak\u017ce g\u0105szcz odniesie\u0144 do r\u00f3\u017cnych mitologii, filozofii, religii (w kt\u00f3rych autorka szuka wsp\u00f3lnego mianownika), archetyp\u00f3w. Je\u015bli ten szyfr stanie si\u0119 dla nas zrozumia\u0142y, je\u015bli damy si\u0119 uwie\u015b\u0107 i pod\u0105\u017cymy za ukrytymi w ksi\u0105\u017cce znakami, odkryjemy sw\u00f3j w\u0142asny \u201emagiczny kr\u0105g\u201d, do czego gor\u0105co namawiam.<br><\/p>\n\n\n\n<h2>Boles\u0142aw Faron<\/h2>\n\n\n\n<p>Sny&#8221; Joanny Krupi\u0144skiej dziel\u0105 si\u0119 na dwie cz\u0119\u015bci. W pierwszej pojawiaj\u0105 si\u0119 motywy nowe, egzystencjalne, sygnalizowane nie tylko poprzez tytu\u0142 wiersza wst\u0119pnego&nbsp;\u201eRequiem&#8221;,&nbsp;czy pocz\u0105tek prozy poetyckiej: \u201eusiad\u0142am nad brzegiem Styksu&#8221;, lecz r\u00f3wnie\u017c tkwi\u0105ce g\u0142\u0119biej, w warstwie emocjonalnej tekst\u00f3w. Sporo tu nostalgicznych wyzna\u0144, smutku w samym wyrazie bliskiego m\u0142odopolskiej poetyce: \u201ejestem jak li\u015b\u0107 targany wiatrem&#8221;, &#8222;ton\u0119 w otch\u0142ani l\u0119ku&#8221;, \u201ePanie przestworzy prowad\u017a mnie do siebie&#8221; \u2014 wyznaje, wo\u0142a podmiot liryczny. Ludzie jawi\u0105 si\u0119 Autorce jako dzikie bestie, a w \u015bnie koniec \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n<p>Wracaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c sprawy znane ju\u017c z \u201eP\u0142omieni&#8221;, sen o mi\u0142o\u015bci ale sen k\u0142amliwy. Powraca On (\u201eKiedy \u015bni\u0119 jeste\u015b przy mnie&#8221;) ale ju\u017c w zdecydowanie nowej konstelacji (\u201estoimy na dw\u00f3ch przeciwleg\u0142ych brze\u00adgach&#8221;). Tak\u017ce wiersze erotyczne pe\u0142ne s\u0105 b\u00f3lu, \u017calu. Uzupe\u0142niaj\u0105 one jakby \u00f3w pesymistyczny ton zrodzo\u00adny z refleksji nad \u017cyciem, z obserwacji zachowa\u0144 ludzkich, z wewn\u0119trznych stan\u00f3w poetki.<\/p>\n\n\n\n<p>Cz\u0119\u015b\u0107 drug\u0105 zbiorku \u201eSny&#8221; rozpoczyna wiersz \u201eRozmowa z matk\u0105&#8221;, kt\u00f3ry stanowi jakby motto ca\u0142o\u00ad\u015bci. Powraca sygnalizowany w pierwszym tomiku motyw macierzy\u0144stwa, rado\u015b\u0107 rozmowy, obcowania z jedyn\u0105 c\u00f3reczk\u0105. Ale i tutaj odnajdujemy akcenty nowe. Dziecko oczekiwane, dziecko narodzone, dzie\u00adcko martwe (\u201esta\u0142am si\u0119 grobem w\u0142asnego dziecka&#8221;). Tu\u017c obok niechciane \u017cycie. Ten \u2014 jak si\u0119 zdaje \u2014 osobisty w\u0105tek brzmi tutaj bardzo dramatycznie, kore\u00adsponduje z nut\u0105 egzystencjaln\u0105 z cz\u0119\u015bci pierwszej, pog\u0142\u0119bia pesymizm ca\u0142ego zbioru, kt\u00f3rego wyk\u0142adni\u0105 jest przekonanie, \u017ce \u201e\u015bmier\u0107 jest wszechobecna&#8221;, a podmiot liryczny stwierdza wr\u0119cz: \u201eniech nikt mnie nie pyta, czy jestem szcz\u0119\u015bliwa&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Poezja Krupi\u0144skiej to jedno wielkie wyznanie liryczne, spowied\u017a osobista, relacja w\u0142asnych dozna\u0144 i prze\u017cy\u0107, dozna\u0144 zamkni\u0119tych w kr\u0119gu \u017cycia rodzin-nego, mi\u0142o\u015bci, zdrady, macierzy\u0144stwa, ludzkich, bar\u00addzo ludzkich problem\u00f3w. Jako krytyk literacji powi\u00adnienem zapyta\u0107 o ich walory estetyczne, o korzenie kulturowe, okre\u015bli\u0107 miejsce w\u015br\u00f3d najnowszych ten\u00addencji we wsp\u00f3\u0142czesnej liryce. Nie czyni\u0119 tego, gdy\u017c \u2014 jak s\u0105dz\u0119 \u2014 w owych bardzo intymnych, bardzo prywatnych wierszach forma jest jakby wt\u00f3rna, najis\u00adtotniejszy wydaje si\u0119 bowiem stopie\u0144 autentyzmu wyzna\u0144. Nie znaczy to, bym nie docenia\u0142 ciekawej nieraz metafory, interesuj\u0105cych skojarze\u0144, czy wido\u00adcznej tu i \u00f3wdzie ekonomiki s\u0142owa&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><em>Boles\u0142aw&nbsp;<\/em><em>Faron<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Krak\u00f3w, w marcu 1994 roku<\/p>\n\n\n\n<h2>WYWIADY<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Z Joann\u0105 Krupi\u0144sk\u0105-Trzebiatowsk\u0105, poetk\u0105, prozaikiem, publicystk\u0105, redaktor naczeln\u0105 HYBRYDY \u2013 pisma adresowanego do ludzi sztuki, rozmawia Katarzyna Majewicz.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jest pani z wykszta\u0142cenia prawnikiem, by\u0142ym prokuratorem krakowskiej prokuratury, ale te\u017c wyda\u0142a pani kilka powie\u015bci oraz kilka tomik\u00f3w wierszy. Jak si\u0119 zatem trafia z prokuratury do literatury?<\/strong><br>\u2013 Jakkolwiek bezpo\u015brednio po uko\u0144czeniu wydzia\u0142u prawa UJ zosta\u0142am prokuratorem i dopiero niedawno przesz\u0142am w stan spoczynku, to moje zwi\u0105zki z poezj\u0105 s\u0105 o wiele d\u0142u\u017csze. Poet\u0105 po prostu trzeba si\u0119 urodzi\u0107! Prawd\u0105 natomiast jest, \u017ce przez wiele lat pisa\u0142am wy\u0142\u0105cznie do szuflady, a pierwszy wiersz opublikowa\u0142am dopiero w 1988 na \u0142amach nieistniej\u0105cego ju\u017c \u201e\u017bycia literackiego\u201d, gdy po powa\u017cnym wypadku samochodowym wa\u017cy\u0142y si\u0119 moje losy. Bez w\u0105tpienia ten wypadek zmieni\u0142 moj\u0105 optyk\u0119 postrzegania \u015bwiata, zmusi\u0142 do refleksji nad sensem ludzkiej egzystencji a w dalszej konsekwencji uczyni\u0142 mnie r\u00f3wnie\u017c prozaikiem.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pani powie\u015b\u0107 \u201eNiedorzeczna mi\u0142o\u015b\u0107\u201c zawiera wiele odniesie\u0144 do \u015bwiata prawniczego. Czy s\u0105 to r\u00f3wnie\u017c odniesienia autobiograficzne?<\/strong><br>\u00a0\u2013 Nie mog\u0119 na to pytanie odpowiedzie\u0107 twierdz\u0105co, bo ksi\u0105\u017cka zawiera klauzul\u0119, \u017ce ta historia nigdy si\u0119 nie wydarzy\u0142a, a wszelkie podobie\u0144stwo do os\u00f3b \u017cyj\u0105cych jest przypadkowe. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 jednak powie\u015b\u0107 ma charakter demaskatorski i d\u0105\u017cy do przedstawienia prawdy o problemach, z jakimi na co dzie\u0144 zmagaj\u0105 si\u0119 prokuratorzy, a zw\u0142aszcza kobiety pe\u0142ni\u0105ce jednocze\u015bnie role \u017con i matek, obarczone nadmiarem obowi\u0105zk\u00f3w i z trudem \u0142api\u0105ce zakr\u0119t samotnie wychowuj\u0105ce dzieci rozw\u00f3dki, uwik\u0142ane na domiar z\u0142ego w rozgrywki personalne o w\u0142adz\u0119 i stanowiska. A wszystko w dw\u00f3ch ods\u0142onach: uwarunkowa\u0144 politycznych okresu stanu wojennego i obecnych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Proces tw\u00f3rczy zazwyczaj odbywa sie w samotno\u015bci, w czterech \u015bcianach. Po co wi\u0119c i czym jest dla pani POLART?<\/strong><br>\u2013 Stowarzyszenie Tw\u00f3rcze POLART urodzi\u0142o si\u0119 w 1989 roku, gdy tylko w Polsce powia\u0142o wolno\u015bci\u0105, a wi\u0119c w czasie, gdy nie widzia\u0142am si\u0119 jeszcze w roli literata, bo pierwsze trzy tomiki poetyckie \u2013 P\u0142omienie, Sny i Przebudzenie \u2013 opublikowa\u0142am dopiero w 1994 roku. Ju\u017c w\u00f3wczas jednak widzia\u0142am potrzeb\u0119 powo\u0142ania do \u017cycia organizacji jednocz\u0105cej ludzi wok\u00f3\u0142 spraw zwi\u0105zanych z kultur\u0105. By\u0142 to czas wielkich przemian strukturalnych zar\u00f3wno w skali ca\u0142ego pa\u0144stwa, jak i spo\u0142eczno\u015bci lokalnych, kt\u00f3re na gruncie decentralizacji w\u0142adzy zosta\u0142y dopuszczone do wsp\u00f3\u0142decydowania i wsp\u00f3\u0142rz\u0105dzenia.<\/p>\n\n\n\n<p>W tym nowym uk\u0142adzie powstaj\u0105ce organizacje pozarz\u0105dowe zacz\u0119\u0142y tworzy\u0107 most pomi\u0119dzy w\u0142adz\u0105 samorz\u0105dow\u0105 a lud\u017ami sztuki. Dzisiaj maj\u0105 one tym wi\u0119ksze znaczenie, \u017ce w warunkach gospodarki wolnorynkowej arty\u015bci pozbawieni mecenatu ze strony pa\u0144stwa, zostali zdani sami na siebie. Szczeg\u00f3lnie ucierpieli pisarze, gdy\u017c \u2013 m\u00f3wi\u0105c wprost \u2013 \u017caden wydawca nie zainwestuje w tzw. niepewny interes i nie wyda ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3ra nie zapewni mu zysku. Mi\u0119dzy innymi z tego w\u0142a\u015bnie powodu, w 1999 roku powo\u0142ana zosta\u0142a do \u017cycia \u201eHYBRYDA\u201d jako pismo artystyczno-literackie, przed kt\u00f3rym zosta\u0142 jasno wytyczony cel promowania sztuki najnowszej. By\u0142 te\u017c i drugi pow\u00f3d: mniej wi\u0119cej w tym samym czasie upad\u0142o \u201e\u017bycie literackie\u201d.<img src=\"https:\/\/i1.wp.com\/goniec.com\/images\/joanna.jpg?w=656&#038;ssl=1\" alt=\"\" style=\"width: 1px;\" data-recalc-dims=\"1\"><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy \u201eHYBRYDA\u201d prezentuje tylko tw\u00f3rczo\u015b\u0107 cz\u0142onk\u00f3w stowarzyszenia, czy jest otwarta na tw\u00f3rc\u00f3w spoza jej kr\u0119gu?<\/strong><br>\u2013 Pocz\u0105tkowo zorientowana na dokumentowanie dzia\u0142a\u0144 stowarzyszenia HYBRYDA, z czasem wywalczy\u0142a sobie status pisma naukowego, a to dzi\u0119ki temu, \u017ce pojawia\u0142y si\u0119 w niej obok artyku\u0142\u00f3w problemowych niepublikowane dotychczas fragmenty prozy, wiersze oraz ich opracowania krytyczne, recenzje koncert\u00f3w, wywiady z wybitnymi tw\u00f3rcami z kraju, jak i z zagranicy, przy czym przynale\u017cno\u015b\u0107 do POLARTU bynajmniej nie by\u0142a kryterium doboru tekst\u00f3w. Pismo jest adresowane do ludzi sztuki i jej mi\u0142o\u015bnik\u00f3w. G\u0142\u00f3wnie jednak do cz\u0142onk\u00f3w stowarzyszenia, kt\u00f3re na przestrzeni minionych 25 lat z niewielkiej 18-osobowej grupy za\u0142o\u017cycieli przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 w pr\u0119\u017cnie dzia\u0142aj\u0105c\u0105 ponad stuosobow\u0105 organizacj\u0119 posiadaj\u0105c\u0105 osobowo\u015b\u0107 prawn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>S\u0105dz\u0119, \u017ce jest to pismo elitarne. Czy takie by\u0142o za\u0142o\u017cenie?<\/strong><br>\u00a0\u2013 O tyle jest elitarne, o ile elitarna jest sama sztuka! Zw\u0142aszcza dzisiaj, gdy mamy do czynienia z naporem kultury masowej i gdy tylko niewielka cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa chodzi do teatru, opery czy filharmonii, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o uczestniczeniu w otwarciach wystaw, spotkaniach autorskich czy wieczorach literackich. Na wernisa\u017cach obserwujemy zjawisko adoracji koleg\u00f3w przez koleg\u00f3w i podobnie dzieje si\u0119 podczas promocji ksi\u0105\u017cek. POLART ma charakter interdyscyplinarny i dzi\u0119ki temu autor wystawy zyskuje odbiorc\u0119 swoich dzie\u0142 w muzykach, literatach i aktorach. No i rzecz jasna vice versa.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pod szyldem POLART-u organizowany jest Mi\u0119dzynarodowy Festiwal Zwi\u0105zki pomi\u0119dzy kultur\u0105 Po\u0142udnia a P\u00f3\u0142nocy \u2013 Schubert \u2013 Chopin \u2013 Grieg. Wzajemne inspiracje i rezonans w malarstwie i literaturze. Sk\u0105d taka idea?<\/strong><br>\u2013 Idea festiwalu pojawi\u0142a si\u0119 w 2011 roku, gdy do stowarzyszenia zosta\u0142a przyj\u0119ta pianistka mieszkaj\u0105ca na sta\u0142e w Norwegii, Ma\u0142gorzata Jaworska i koniecznie chcia\u0142a zagra\u0107 w Krakowie utwory Griega i Tannusena, a jednocze\u015bnie pojawi\u0142a si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zaprezentowania m\u0142odych polskich pianist\u00f3w graj\u0105cych Chopina na festiwalu m\u0142odych talent\u00f3w w Arendal. U\u015bwiadomili\u015bmy sobie wtenczas, \u017ce mamy cz\u0142onk\u00f3w rozrzuconych po ca\u0142ym \u015bwiecie, tak\u017ce w Szwajcarii, we Francji, w Niemczech i w Austrii \u2013 a to da\u0142o asumpt do wyj\u015bcia z nasz\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 poza Polsk\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>W trakcie pierwszej edycji festiwalu w 2013 roku, w ramach kooperacji z Polsko-Austriackim Towarzystwem TAKT, zaprezentowali\u015bmy wystaw\u0119 malarstwa i rze\u017aby 20 najwybitniejszych polskich i norweskich artyst\u00f3w w Wiedniu, natomiast druga edycja rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 29 marca 2014 roku spektakularn\u0105 wystaw\u0105 XVII WIELKI SALON SZTUKI POLART w Kopalni Soli \u201eWieliczka\u201d, kt\u00f3rej zar\u00f3wno wernisa\u017c, jak i finisz po\u0142\u0105czone zosta\u0142y z koncertami. Zorganizowali\u015bmy te\u017c kilka wystaw indywidualnych oraz wieczor\u00f3w autorskich w Wiedniu, koncert organowy w kolegiacie \u015bw.Anny w Krakowie, a wreszcie wystaw\u0119 malarstwa Janusza Trzebiatowskiego, prywatnie mojego m\u0119\u017ca, w Domu Polonii.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sk\u0105d bierzecie \u015brodki na finansowane tak rozleglej dzia\u0142alno\u015bci?<\/strong><br>\u2013 Jak wszystkie organizacje pozarz\u0105dowe dzia\u0142aj\u0105ce non profit utrzymujemy si\u0119 ze sk\u0142adek cz\u0142onkowskich, ale nasz potencja\u0142 wynika g\u0142\u00f3wnie z faktu, \u017ce od czasu do czasu udaje si\u0119 nam zyska\u0107 jakie\u015b fundusze z aukcji dzie\u0142 sztuki. HYBRYDA jest natomiast wsp\u00f3\u0142finansowana przez gmin\u0119 Krak\u00f3w, no i co najwa\u017cniejsze, wykorzystuj\u0105c nasze zagraniczne kontakty i zaprzyja\u017anienia przymierzamy si\u0119 do zdobycia wi\u0119kszych \u015brodk\u00f3w unijnych. Wybieramy si\u0119 te\u017c z wystaw\u0105 i koncertami do Nowego Jorku na zaproszenie tamtejszego Chopin Sociaty.<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/Joanna-Krupi%C5%84ska-Trzebiatowska-136227176458403\/\">https:\/\/www.facebook.com\/Joanna-Krupi%C5%84ska-Trzebiatowska-136227176458403\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<h4><\/h4>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>WYDAWNICTWO POLART WYDAJEMY: KSI\u0104\u017bKI TOMIKI POEZJI ALBUMY O SZTUCE KATALOGI WYSTAW https:\/\/cygnus-joanna.blogspot.com\/2010\/06\/drop-box.html HYBRYDA PISMO ARTYSTYCZNO-LITERACKIE NOWO\u015aCI WYDAWNICZE JOANNA KRUPI\u0143SKA-TRZEBIATOWSKA TRYLOGIA KIEDY MI\u0141O\u015a\u0106 BY\u0141A ZBRODNI\u0104 T 1 EWA Akcja pierwszej cz\u0119\u015bci powie\u015bci toczy si\u0119 w przedwojennym Gda\u0144sku. G\u0142\u00f3wna bohaterka Ewa Reinhardt, c\u00f3rka znanego niemiecka lekarza, uczestnika pierwszej wojny \u015bwiatowej, jako nastolatka zakochuje si\u0119 bez pami\u0119ci w Maurycym Rosenfeldzie, lecz z racji r\u00f3\u017cnic wyznaniowych i kulturowych napotyka na zdecydowany op\u00f3r ze strony jego \u017cydowskiej rodziny, ojca potentata zbo\u017cowego. Zrozpaczona podejmuje studia prawnicze w&nbsp; Belinie i tam wdaje si\u0119 w romans ze studentem architektury Rudolfem Bergmannem, przysz\u0142ym budowniczym Konzentrationslager Stutthof. Ksi\u0105\u017cka przedstawia kulisy rodzenia si\u0119 nazizmu i dochodzenia do w\u0142adzy Hitlera, Holokaust, a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2684,"parent":0,"menu_order":1,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"spay_email":""},"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/Pco9ws-HH","jetpack-related-posts":[{"id":2360,"url":"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?page_id=2360","url_meta":{"origin":2709,"position":0},"title":"WYDAWNICTWO POLART  -   HYBRYDA PISMO ARTYSTYCZNO-LITERACKIE STOWARZYSZENIA TW\u00d3RCZEGO  POLART","date":"1 lipca 2021","format":false,"excerpt":"REDAKCJA I RADA NAUKOWA MA\u0141OPOLSKA BIBLIOTEKA CYFROWA WSZYTKIE NUMERY PISMA ARTYSTYCZNO-LITERACKIEGO HYBRYDA S\u0104 DOST\u0118PNE NA STRONIE http:\/\/mbc.malopolska.pl\/publication\/17024 42\/ 2023 .numer HYBRYDY 38 \/ 2021 .numer HYBRYDY","rel":"","context":"Similar post","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/okladka-czarna-hybryda-42_str1.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":124,"url":"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?page_id=124","url_meta":{"origin":2709,"position":1},"title":"WIECZORY AUTORSKIE JOANNY KRUPI\u0143SKIEJ-TRZEBIATOWSKIEJ","date":"9 marca 2016","format":false,"excerpt":"8 LISTOPADA 2013 - GALERIA TAKT W WIEDNIU ----------------------------------------------------------------- 1 CZERWCA 2015 - MBP W KRYNICY 2015 - KLUB DZIENNIKARZY POD GRUSZK\u0104 ------------------------------------------------------------------ 8 LUTEGO 2016 - WBP W NOWYM S\u0104CZU 2 MARCA 2016 - KLUB MIL WE WROC\u0141AWIU 12 MAJA 2016 - WBW W \u0141ODZI 21 CZERWCA 2016 -\u2026","rel":"","context":"Similar post","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/DSC_4611l.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":2032,"url":"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?page_id=2032","url_meta":{"origin":2709,"position":2},"title":"II MI\u0118DZYNARODOWY FESTIWAL POLART 2018","date":"14 sierpnia 2018","format":false,"excerpt":"\u00a0 \u00a0 \u00a0","rel":"","context":"Similar post","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i1.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/68c9bf799f69178bdb2d8262fe4ddf36.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":1140,"url":"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?page_id=1140","url_meta":{"origin":2709,"position":3},"title":"FESTIWAL POLART 17 LISTOPADA 2016 WYSTAWA  W PA\u0141ACU SZTUKI","date":"11 stycznia 2017","format":false,"excerpt":"https:\/\/www.facebook.com\/palacsztuki\/?pnref=story","rel":"","context":"Similar post","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/15195895_1218899241482460_2637341659319098453_o.jpg?fit=638%2C960&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":698,"url":"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?page_id=698","url_meta":{"origin":2709,"position":4},"title":"POLART W WIEDNIU","date":"5 kwietnia 2016","format":false,"excerpt":"","rel":"","context":"Similar post","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":688,"url":"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/?page_id=688","url_meta":{"origin":2709,"position":5},"title":"POLART W SUKIENNICACH","date":"5 kwietnia 2016","format":false,"excerpt":"","rel":"","context":"Similar post","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i2.wp.com\/polart-stowarzyszenie.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/578288_401679999866365_1750971537_n-300x200.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2709"}],"collection":[{"href":"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2709"}],"version-history":[{"count":85,"href":"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2709\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3196,"href":"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2709\/revisions\/3196"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2684"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/polart-stowarzyszenie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2709"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}